(۶) حکایت سلطان محمود و ایاز در حالت وفات

در آن زمانی که سلطان محمود رو به مرگ بود و از این دنیای فریبنده و بی‌وفا بیرون می‌رفت،

ایازِ سیمین‌تن را خواست تا با او سخنی راست و صمیمانه بگوید.

به او گفتند: تنها یک لحظه از عمرت باقی مانده و هنوز می‌خواهی با ایاز گفت‌وگو کنی!

محمود گفت: اگر ایاز همیشه کنارم نباشد، آن وقت دیگر مرا با خودم چه کاری است؟

اگر قرار باشد از او روشندلی بگیرم، باید در چنین روزی (روز جدایی و مرگ) باشد.

هر عشقی که جاویدان نباشد، حتی اگر خورشید باشد، ذره‌ای بیش نیست و ارزشی ندارد.

عشق او عشقی است بی‌مانند و برای آن جهان باید توشه‌ای از این عشق با خود همراه داشته باشم.

سپس ایازِ سیمین‌تن را فراخواند و پنهانی در گوشش گفت:

ای همدمِ به حق پیمان خداوند، وقتی که تابوت، جایگاه محمود شود،

 هرگز در برابر هیچ‌کس کمر خم نکن و خود را خدمتگزار دیگری نساز که اگر تو بپسندی، من نمی‌پسندم.

ایاز زبان گشود و گفت: «آری، اگر من مردارخوار بودم،

 شکارم چون محمود نبود. مگر پنداشتی که من مردارخوارم؟

 اگر محمود را به یک موی می‌توان بست، من پیش غیر او کمر نمی‌بندم.

 ایاز تا زمانی که هست، سرانجامش محمود است.

در آن هنگام که ابلیس از درگاه خدا رانده و ملعون شد، زبان به تسبیح و تقدیس گشود و گفت:

صد بار لعنت از تو خوش‌تر است تا اینکه از تو روی بگردانم و به دیگران رو آورم.

اگر سگی بر اثر زخمی از درگاه کسی دور شود، همیشه از استخوانی که در آنجا بوده محروم خواهد ماند.

اما وقتی لعنت را شنید، همه را گریان دید.

کسی که هزاران سال شراب صاف و ناب خورده، آن هم نه کمی، بلکه جام‌هایی لبریز،

اگر در پایان، تنها یک جرعه‌ی تلخ از دُردِ ته‌نشین‌شده بنوشد،آیا آن همه شراب ناب را فراموش می‌کند؟

ابلیس هم اگرچه دُرد لعنت را چشید، در همان لعنت جز ساقی و بخشندهٔ آن (یعنی خداوند) را ندید.

کسی که هزاران سال در شرابِ صاف و نابِ لطف او غرق بوده، چگونه می‌تواند تلخیِ دُرد را از غیر او ببیند؟

هنگامی از آن درگاه، لعنت سهم و نصیب او شد، و از آن حضرت، نام ملعون بر او نهاده شد؛

او به زشتی و زیباییِ ظاهریِ این ماجرا نگاه نکرد، فقط این را دید که این لعنت نیز از همان درگاهِ خدا آمده است.

وقتی لعنت، نشانی از لطف و توجهِ آن درگاه بود، آن را با جان پذیرفت و بدین‌گونه، داستان کوتاه و تمام شد.