برگردان به زبان ساده
بزرگی گفت چون یوسف چنان خواست
که خود با ابنِ یامین دل کُنَد راست
هوش مصنوعی: یک شخص بزرگوار فرمود که یوسف به گونه‌ای بود که خودش از برادرش ابراهیم جدا شد و دل از او برید.
به دل با او یکی گردد به اخلاص
به تنهایی کند هم خلوتش خاص
هوش مصنوعی: اگر کسی با معشوقش صمیمی و بی‌نهایت خالص باشد، به راحتی می‌تواند به او نزدیک شود و در کنار او لحظات ویژه‌ای را سپری کند.
نهادش از پی آن صاعِ در بار
به دزدی کرد منسوبش زهی کار
هوش مصنوعی: او به خاطر اهداف ناپسند خود، کارهای زشت و نادرستی انجام می‌دهد که به او نسبت داده می‌شود.
چنین گفت آن بزرگِ دین که مطلق
همین رفتست با ابلیسِ الحق
هوش مصنوعی: آن بزرگ دین گفت که اصل و حقیقت همین است که ابلیس نیز از این مسیر رفته است.
براندش از در و از بَهرِ این راز
به لعنت کردش از آفاقِ ممتاز
هوش مصنوعی: او را از در بیرون کرد به خاطر این موضوع، و از تمام جهان به خاطر این راز مورد لعنت قرار گرفت.
از آن از قهرِ خویشش جامه پوشید
که در قهرش ز چشمِ عامه پوشید
هوش مصنوعی: کسی به خاطر خشم خود جامه‌ای بر تن کرد، زیرا در خشمش از دید مردم پنهان شد.
بدین درگاه اِستادست پیوست
گرفته حربه‌ای از قهر در دست
هوش مصنوعی: در این مکان، فردی به شدت و با اراده‌ای قوی ایستاده است و سلاحی در دست دارد که نشان‌دهنده قدرت و تسلط اوست.
نخستین تا اعوذی زو نخواهی
قدم نتوان نهادن در الهی
هوش مصنوعی: اگر نخست به آن عالم بزرگ پناه نبری، نمی‌توانی در راه الهی قدم برداری.
بدین در روز و شب زانست پیوست
که تا تر دامنان را می‌زند دست
هوش مصنوعی: این بیت بیانگر این است که در طول روز و شب، همیشه به یک موضوع خاص توجه می‌شود و افرادی که زیر فشار یا مشکلات هستند، به نوعی در معرض آسیب قرار دارند. یعنی همواره در حال دقت و توجه به مسائلی هستیم که ممکن است بر زندگی دیگران تأثیر بگذارد.
مِحّک نقدِ مردان در کفِ اوست
ز مشرق تا به مغرب در صفِ اوست
هوش مصنوعی: توانایی و کیفیت واقعی مردانگی در دست اوست و از شرق تا غرب، در میان او صفی از افراد برای آزمون و ارزیابی آماده‌اند.
کسی کانجا بَرَد نقدی نه بهره
خورَد در حال از ابلیسِ دهره
هوش مصنوعی: کسی که در این‌جا سرمایه‌اش را بیهوده می‌سوزاند، در واقع در دام فریب‌های زمانه افتاده است.
چنین گوید به صاحب نقدِ ابلیس
که ای از من ربوده گوی تلبیس
هوش مصنوعی: ابلیس به صاحب نقد می‌گوید: ای کسی که از من فریب را گرفته‌ای.
خداوندم هزاران‌ساله طاعت
به رویم باز زد در نیم ساعت
هوش مصنوعی: خدایا، ما سال‌ها عبادت تو را کرده‌ایم، ولی تو در یک نیم‌ساعت ما را مورد بخشش قرار دادی.
تو زین یک ذره طاعت گشته‌ای گرم
بر حق می‌بری و نیستت شرم
هوش مصنوعی: تو به خاطر یک ذره عبادت و بندگی‌ات، به حق نزدیک شده‌ای و از این موضوع احساس شرم نمی‌کنی.
اگر لعنت کنندم خلقِ عالم
نگردد عشقِ جانم ذرّه‌ای کم
هوش مصنوعی: هرچند مردم جهان برایم بدنامی کنند، عشق جانم هیچ‌گاه کاهش نمی‌یابد.
اگر خوانَد تُرا یک تن به لعنت
به یک ساعت فرو ریزی ز محنت
هوش مصنوعی: اگر کسی به تو بدی کند و تو را نکوهش کند، نگران نباش؛ به زودی از این مشکلات رهایی خواهی یافت.
از اوّل همچو مردان مردِ ره شو
پس آنگَه جان‌فشان در پیشِ شه شو
هوش مصنوعی: از ابتدا مانند مردان بزرگ و با شجاعت راه خود را برگزین و سپس جان خود را در راه پیشوایت فدای او کن.
چرا در چشمِ تو خُردست ابلیس
که رهزن شد بزرگان را به تلبیس
هوش مصنوعی: چرا در نگاه تو شیطان کوچک به نظر می‌آید که با فریبش بزرگان را به گمراهی می‌اندازد؟
یقین میدان که میرانی که هستند
که صد تن را چو تو گردن شکستند
هوش مصنوعی: به روشنی میدان که تو به تنهایی قدرتی داری که می‌توانی صد نفر را به راحتی مغلوب کنی و شکست دهی.
اگرچه بر سرِ تو پادشا اند
ولی در خیلِ سلطان یک گدا اند
هوش مصنوعی: هرچند که در میان تو افرادی مانند پادشاهان حاضرند، اما در واقع در بین جمع، آن‌ها در جایگاه یک فقیر قرار دارند.
گدای دیو چون شاهِ تو باشد
مسلمانی کجا راهِ تو باشد
هوش مصنوعی: اگر گدای شیطان، به اندازۀ تو شاه باشد، دیگر در این دنیا جا برای مسلمانان نخواهد بود.
دَمی ابلیس خالی نیست زین سوز
ز ابلیسِ لعین مردی درآموز
هوش مصنوعی: ابلیس هرگز بدون دردسر نیست؛ از این آتش سوزان، درسی برای انسان بیاموز.
چو در میدانِ مردی مرد آمد
همه چیزش ز حق در خورد آمد
هوش مصنوعی: وقتی که در میدان، مردی واقعی ظاهر می‌شود، همه‌چیز او با حق و حقیقت سازگار است.
