برگردان به زبان ساده
فزونتر سوزدم امشب ز هر شب آتشِ سودا
که چون شمع آتش پنهان دل شد از زبان پیدا
هوش مصنوعی: امشب بیشتر از هر شب دیگر بر اثر عشق و دلبستگی میسوزم، به طوری که دل من مانند شمعی میسوزد و این آتش درونم پنهان است و از زبانم احساس نمیشود.
میان کاروان لیلی چه بندد بر شتر محمل
چو افغان میکند مجنون جرس را گو مکن غوغا
هوش مصنوعی: زمانی که کاروان لیلی در حرکت است، مجنون با صدای زاریاش باعث ایجاد هیاهو و شلوغی میشود. در این شرایط، شتر بارکش (محمل) نمیتواند بارش را درست بر دوش نگه دارد. بنابراین، بهتر است به مجنون گفته شود که آرامش خود را حفظ کند و از ایجاد سر و صدا بپرهیزد.
مرا شوریست اندر سر که برده عقل و دین و دل
تو خواهی عشق خوانش ای حکیم و خواهیاش سودا
هوش مصنوعی: در ذهن من حسی وجود دارد که عقل، دین و دل را از من گرفته است. اگر بخواهی میتوانی این احساس را عشق بنامید و اگر نه، میتوانی آن را جنون بخوانی.
مخوانش طالب کعبه که خودخواه است و تنپرور
که با خار مغیلان تو خواهد بستر دیبا
هوش مصنوعی: کسی که فقط به فکر منافع خودش است و راحتطلبی میکند، نباید به دنبال کعبه و معنویت برود؛ زیرا او نمیتواند در کنار سختیها و مشکلات، به زیباییها و نعمتها دست یابد.
معاذاللَّـه که از حُسنش بکاهد ذرهای ای دل
به چشم احولان گر دوست باشد زشت یا زیبا
هوش مصنوعی: به هیچ وجه اجازه نده که زیبایی او کم شود، ای دل! حتی اگر دیگران او را زشت یا زیبا بدانند، نباید توجهی به نظر آنها داشته باشی.
نباشد نقص خورشید ار بگوید عیب خفاشش
که روز و شب بود یکسان به پیش چشم نابینا
هوش مصنوعی: اگر خورشید هم عیب خفاش را بگوید، نقصی ندارد؛ زیرا برای کسی که نمیتواند ببیند، روز و شب هیچ تفاوتی ندارد.
ز شمعت رخ نمیتابم بسوزی گر سراپایم
که از پر سوختن پروانه را نبود به سر پروا
هوش مصنوعی: از نور تو نمیتوانم دور شوم، هرقدر هم که بسوزی. چون پروانهای که برای آتش سوزان خود هیچ ترسی ندارد و فقط به تو فکر میکند.
رفیقان رفته و من خفته از غفلت در این وادی
کجا خضری که برهاند مرا زین پرخطر بیدا
هوش مصنوعی: دوستان همگی رفتهاند و من در خواب غفلت به سر میبرم. در این بیابان خطرناک، کجا میتوانم خضر را پیدا کنم تا مرا از این وضعیت نجات دهد؟
مگر از همت مردان غیب ای دل مدد خواهم
که سوی کعبهٔ مقصود بندم رخت از این صحرا
هوش مصنوعی: به دل بگو که برای رسیدن به هدفم به یاری مردان بلند همت نیاز دارم، تا بتوانم از این بیابان دور و به کعبهٔ آرزوهایم برسم.
کدامین کعبه؟ ارض طوس کوی قبلهٔ هشتم
که آید بهر طوف او ملک از طارم اعلا
هوش مصنوعی: کدام کعبه را باید جستوجو کرد؟ کجاست سرزمین طوس، جایی که مکانی است مقدس برای زیارت هشتمین امام که با زائرانش ملاقات میکند و حتی ملک از بالاترین آسمانها به آنجا میآید.
رضا آن مایهٔ ایمان، رضا آن شافع عصیان
امام راستان، شاه خراسان، خسرو بطحا
هوش مصنوعی: رضایت و خوشنودی، اساس و بنیاد ایمان است. رضایت، شفاعت کنندهٔ گناهان امامان بزرگوار است؛ آن امامانی که در خراسان بزرگ و خوشبخت، همچون پادشاهانی بزرگ و والامقام قرار دارند.
بکش دست عنایت بر رخ آشفته از رحمت
که ترسم این سواد الوجه دارینش کند رسوا
هوش مصنوعی: دست لطف و محبت خود را بر چهره بینظم من بکش، چون میترسم این سیاهی که بر صورتم است، مرا شرمنده و رسوا کند.
