برگردان به زبان ساده
ز جنس مردمان مشمار خود را
گرت یزدان زری دادست و زوری
هوش مصنوعی: اگر خداوند به تو از جنس انسانها چیزی داده و قدرتی عطا کرده، خود را جزو آنان به حساب نیاور.
هنر باید چه روباهی چه شیری
خرد باید چه قارونی چه عوری
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در زمینه هنر و خرد، باید از هر نوع ویژگی و توانایی استفاده کرد، چه به نیرومندی یک شیر و چه به زیرکی یک روباه. در واقع، اهمیت در پاکی و درستی فکر و روح است، نه در ظواهر و شکلهای اجتماعی.
ز خشم غالب و از حرص با برگ
همین دارند هر ماری و موری
هوش مصنوعی: از روی خشم و حرص، موری و موری دیگر همواره به نوعی زندگی میکنند، به طوری که هر یک از آنها در هنگام درگیری و رقابت به این ویژگیها توجه دارند.
ز اسب و تخت تو رشکم نیاید
نه من همچون توام کری و کوری
هوش مصنوعی: من به مقام و موقعیت تو حسادت نمیورزم، چرا که نه من مانند تو هستم که توانایی و بینایی داشته باشم.
چه رشک آید از آن چیزم که گردون
اگر پیش آردت تلخی و شوری
هوش مصنوعی: چه حسرتی به دل میزند از آنچه که اگر آسمان تلخی و تلخیها را به تو بدهد.
از این داغی بماند یا دریغی
وزان دودی برآید از تنوری
هوش مصنوعی: این بیت به حسرت و اندوهی اشاره دارد که از داغی و گرما باقی میماند و همچنین به خروج دودی که از تنوری برخاسته است. به نوعی میتوان گفت که این احساسات به خاطر یک تجربه تلخ یا ناکامی است که باقی مانده و تأثیرش همچنان حس میشود.
چو بر تختی جمادی بر جمادی
چو بر اسبی ستوری بر ستوری
هوش مصنوعی: اگر بر روی تختی بیحرکت بایستی، مانند این است که بر روی اسبی گام برداری که خود نیز بیتحرک است.
