برگردان به زبان ساده
زهی کلک تو اندر چشم دولت کحل بیداری
به عونش کرده مدتها جهانداران جهانداری
هوش مصنوعی: اینی که تو داری، چقدر زیباست! چشمانت مانند سرمهای هستند که بیداری و آگاهی را به همراه دارند و به همین خاطر، مدتهاست که برای پادشاهان جهان، الگو و نمونهای از سلطنت و رهبری شدهای.
مجیر دولت و دنیا و اندر دیدهٔ دولت
ز رای تست بینایی ز بخت تست بیداری
هوش مصنوعی: سروکار با حکومت و موفقیت در زندگی به چشم انداز و تصمیمات خود فرد بستگی دارد. قدرت و بینش او ناشی از تصمیماتش است و بیداری و هوشیاری در زندگی به شانس و تقدیر او تعلق ندارد.
جهان مهر و کینت وجه ساز نعمت و محنت
سپهر عفو و خشمت نقشبند عزت و خواری
هوش مصنوعی: در این دنیا، مهر و کینه تو عزیز و ذلت به هم پیوند خوردهاند، و نعمت و سختی زیر آسمان عفو و خشم تو نقش بسته است.
به آسانی فکندی سایهٔ حشمت بر آن پایه
که نور آفتاب آنجا نگردد جز به دشواری
هوش مصنوعی: تو به سادگی توانستی سایهٔ قدرت و عظمت خود را بر روی آن پایه بیفکنی، جایی که نور خورشید به سختی میتواند به آنجا برسد.
بزرگیهات را روزی تصور کرد عقل کل
نهایت را درو سرگشته دید از چه ز بسیاری
هوش مصنوعی: روزی عقل کل به عظمتهای تو فکر کرد و از این همه بزرگی دچار حیرت شد، به طوری که نتوانست به انتها و حدی برای آن پیدا کند.
اگر بر گوهر می سایهای افتد ز پاس تو
نبیند تا قیامت هیچ مستی پشت هشیاری
هوش مصنوعی: اگر بر یک گوهر نورانی سایهای بیفتد، چیزهای ارزشمند و گرانبها تا ابد نمیتوانند آن را ببینند. هیچ فردی که در حالت هشیاری است، نمیتواند از حالتی شگفتانگیز و مسحورکننده بهرهمند شود.
وگر داند که تشریف قبول خدمتت یابد
ستاند سایه از پس رفتن خصم تو بیزاری
هوش مصنوعی: اگر بداند که با احترام و خدمت رسانی به تو، میتواند سایهای از دشمنان تو را دور کند، قطعاً از آنها فاصله خواهد گرفت.
تو آن صدری که عالم را کمال آمد وجود تو
نگر تا خویشتن را کمتر از عالم نپنداری
هوش مصنوعی: تو به گونهای هستی که وجودت کمال عالم را به نمایش میگذارد. به خودت نگاه کن و نگذار که خود را کمتر از عالم بدانی.
در اوصاف تو عاجز گشتهام یارب کجا یابم
کسی کاندر بیابان این دهد طبع مرا یاری
هوش مصنوعی: ای خدای من، در وصفهای تو به بنبست رسیدهام. نمیدانم کجا بتوانم کسی را پیدا کنم که در این بیابان به من کمک کند و مرا یاری دهد.
ز لطف آن کردهای با جان غمناکم که در شبها
کند با کشتهای تشنه بارانهای آذاری
هوش مصنوعی: به خاطر محبت تو، حالا در دل غمگین من، در شبها بارانهای دلپذیری میبارد که به کشتزارهای تشنه زندگی جانی دوباره میبخشد.
به تشریف زیارت رتبتی دادی مرا کاکنون
چو اقبال تو در عالم نمیگنجم ز جباری
هوش مصنوعی: به خاطر تشرف به زیارت، به من مقام و مرتبهای عطا کردی، اکنون که لطف تو در عالم فراگیر شده، نمیتوانم خود را در برابر بزرگی و عظمت تو بگنجانم.
مرا اندازهٔ تمهید عذر آن کجا باشد
ولیکن چون کنم لنگی همی پویم به رهواری
هوش مصنوعی: من نمیدانم چقدر باید پیش بینی و عذر بیاورم، اما با این حال سعی میکنم به آرامی و با دقت قدم بردارم.
ترا لطف تو داعی بود اگرنه کس روا دارد
که رخت کبریا هرگز به چونان کلبهای آری
هوش مصنوعی: لطف و محبت تو باعث آمدن من به این جاست، وگرنه هیچ کس با کمالات و عظمت تو، نمیتواند در چنین کلبهای حاضر شود.
نزولت نزد من بود ای پیت از پی مبارکتر
نزول مصطفی نزدیک بو ایوب انصاری
هوش مصنوعی: ای پیت، حضور تو نزد من از آمدن مبارکتر پیامبر، نزدیکتر است به ایوب انصاری.
همین میکن که جاویدان مدد بادا ز توفیقت
که هرگز کس پشیمانی ندیدست از نکوکاری
هوش مصنوعی: اکنون کاری انجام بده که همواره یاری خداوند شامل حال تو باشد و بدان که هیچکس از نیکوکرداری خود پشیمان نشده است.
سه عادت داری اندر جملهٔ ادیان پسندیده
یکی رادی دگر چه راستی پس چه کم آزاری
هوش مصنوعی: تو سه ویژگی رشد یافته در میان همهی ادیان داری که یکی از آنها خوشرویی است، دیگری صداقت. حالا سوال اینجاست که آیا چیزی از اینها برای دیگران آزاردهنده است؟
الا تا خاک را از گوهرش خیزد گران سنگی
الا تا باد را از عنصرش زاید سبکساری
هوش مصنوعی: تا هنگامی که خاک از گوهر خود قیمتی به وجود نیاورد، سنگی ارزشمند تشکیل نمیشود. تا زمانی که باد از عنصر خود سبک و آزاد نیاید، نمیتواند به وجود آید.
روانی باد فرمان ترا چون آب در گیتی
که چون آتش به برتر بودن ازگیتی سزاواری
هوش مصنوعی: روان باد به تو فرمان میدهد مانند آبی که در زمین جاری است، و تو به مانند آتشی هستی که شایسته است بالاتر از دنیا باشد.
بمان چندان که گیتی عمر در عهد تو بگذارد
که تا دوران گیتی را به کام خویش بگذاری
هوش مصنوعی: باقی بمان به اندازهای که دنیا در زمان تو سپری شود تا بتوانی دوران زندگیات را به دلخواه خود سپری کنی.
موافق مضطرب از نکبتی نه از طربناکی
مخالف سرخرو از نعمتی نه از نگونساری
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که کسی که در شرایط ناپسند و نگرانی قرار دارد، نه به خاطر خوشحالی و شادمانی، بلکه به دلیل وضع بدی که دارد، به دیگران و محیط اطرافش واکنش نشان میدهد. از سوی دیگر، کسی که در وضعیت خوبی قرار دارد، درست برعکس، به خاطر خوشبختی خود و نعماتی که دارد، با اعتماد به نفس و دلگرمی به زندگی مینگرد، نه به خاطر ناامیدی و کسالت.
