برگردان به زبان ساده
ای سراپردهٔ سپید و سیاه
ای بلند آفتاب و والا ماه
هوش مصنوعی: ای خیمهگاه بزرگ که ترکیبی از سپیدی و سیاهی هستی، ای آفتاب بلند و ماه بلندمرتبه.
شعلهٔ صبح روزگار دو رنگ
در زد آتش به آسمان دوتاه
هوش مصنوعی: صبح که آغاز میشود، دو رنگی در آسمان دیده میشود که مانند شعله ظاهر میشود و آتش را به آسمان میزند.
از افق برکشید شیر علم
در جهان اوفتاد شور سپاه
هوش مصنوعی: از افق، نور علم مانند یک شیر بلند شده و در دنیا هیاهویی مثل شور و شوق یک ارتش به پا کرده است.
هین که برکرد مرغ و ماهی را
شغب از خوابگاه و خلوتگاه
هوش مصنوعی: بنگر که چگونه پرنده و ماهی از آرامش و خلوت خود بیرون آمدهاند و آشفتگی بر پا کردهاند.
شد یکی را سبک عنان شتاب
دیگری را گران رکاب شناه
هوش مصنوعی: یکی به سرعت در حال حرکت است و دیگری به کندی پیش میرود.
ای بخار بحار کله ببند
وی عروس بهار حله بخواه
هوش مصنوعی: ای بخار بهاری، خودت را جمع و جور کن و به عروس بهار زیبایی بیاور.
ای مرصع دوات و مصری کلک
وی همایون بساط و میمونگاه
هوش مصنوعی: ای دوات زیبا و خوشنقش، و قلمی که درخششی همچون همایون دارد، جایی را برای شادی و مینوشی فراهم کردهای.
روز عیدست و تهنیت شرطست
عید را تهنیت کنند به گاه
هوش مصنوعی: روز عید است و تبریک گفتن در این روز ضروری است. در زمان عید، باید به یکدیگر تبریک بگوییم و خوشحالی این مناسبت را با هم تقسیم کنیم.
به ملاقات بزم صاحب عصر
به زمین بوس صدر ثانی شاه
هوش مصنوعی: به دیدار جشن و مهمانی صاحب زمان برو و زمین را به عنوان احترام برای صدر ثانی شاه ببوس.
ناصرالدین که نوک خامهٔ اوست
چهرهپرداز نصر دین اله
هوش مصنوعی: ناصرالدین، که مانند نوک قلمش است، چهرهپرداز نصر دین اله است.
طاهربن المظفر آنکه ظفر
جز پی رایتش نداند راه
هوش مصنوعی: طاهربن المظفر کسی است که فقط به پرچمش راه پیروزی را میشناسد.
آنکه در زیر سایهٔ عدلش
طاعت کهربا ندارد کاه
هوش مصنوعی: هر کسی که در زیر سایهٔ عدالت او قرار دارد، حتی اگر هیچ فرمانبری از او نداشته باشد، به شدت کم ارزش و ناچیز است.
وانکه در جنب سایهٔ قدرش
خواجهٔ اختران نجوید جاه
هوش مصنوعی: کسی که در کنار سایهٔ قدرت خود قرار دارد، نیازی به طلب جاه و مقام از ستارهها ندارد.
وانکه او یونس است و گردون حوت
وانکه او یوسف است و گیتی چاه
هوش مصنوعی: کسی که شبیه یونس است و در دل دریا زندگی میکند، و کسی که مانند یوسف است و این دنیا برایش مانند چاهی است.
رای او را مگر ملاقاتی
خواست افتاد با فلک ناگاه
هوش مصنوعی: تصادفاً او با آسمان دیداری داشت که خواستهای برای او ایجاد کرد.
اتفاقا به وجه گستاخی
سوی او آفتاب کرد نگاه
هوش مصنوعی: به طور تصادفی و با جسارت، به سمت او نگاهی انداخت که مانند نور خورشید میتابید.
هرچه این میگشاد بند قبا
آن فرو میکشید پر کلاه
هوش مصنوعی: هرچه این شراب در قبا را باز میکرد، آن در عوض کلاه را پایین میآورد.
ای غلامت به طبع بیاجبار
وی مطیعت به طوع بیاکراه
هوش مصنوعی: ای بندهات به طور طبیعی و بدون اجبار، و تو نیز با میل و رغبت بدون فشار، از او پیروی میکنی.
هرچه در زیر دور چرخ کبود
هرچه بر پشت جرم خاک سیاه
هوش مصنوعی: هر چیزی که در زیر آسمان آبی و در روی زمین وجود دارد، همه ی آنها در مقایسه با گذر زمان و تأثیرات آن به نوعی تحت تأثیر قرار میگیرند.
قدرتت گشته در ازاء قدر
حملهٔ شیر و حیلهٔ روباه
هوش مصنوعی: قدرت تو برابر با نیروی حمله شیر و ترفندهای روباه شده است.
دست عدلی دراز کردستی
هم به پاداش و هم به بادافراه
هوش مصنوعی: دست عدالت را به طرف تو دراز کردهاند، هم به خاطر پاداش و هم به خاطر تنبیه.
که نه بس روزگار میباید
ای قضاه قهر روزگار پناه
هوش مصنوعی: باید توجه کرد که زندگی بهگونهای است که نیازمند صبر و تحمل است و در برابر سختیها و چالشها، باید به پناهگاه خود اعتماد کنیم.
تا کنی از تصرفات زمین
دست تاثیر آسمان کوتاه
هوش مصنوعی: برای اینکه تأثیر آسمان بر زمین را احساس کنی، باید از تسلط و کنترل خود بر زمین دست بکشی.
عدل دایم بود گواه دوام
بر دوام تو عدل تست گواه
هوش مصنوعی: عدالت همیشه نشانهای از پایداری و ثبات توست. عدالت تو، گواهی بر استمرار و ماندگاری تو است.
فتنه در عهد حزم تو نزدست
یک نفس خالی از دوکار آگاه
هوش مصنوعی: در زمان حزم و احتیاط تو، هیچ چیز نمیتواند تو را به گونهای غافل کند که از دو کار مهم آگاه نباشی.
دهر در دور دست تو نگذاشت
هفت اقلیم را دو حاجت خواه
هوش مصنوعی: دنیا از دور تو، هفت اقلیم را به دو خواسته رها نکرد.
دست تو فتح باب بارانیست
که برآرد ز شوره مهر گیاه
هوش مصنوعی: دست تو کلید آغاز بارانی است که گیاهان را از خشکی و شور بیابان نجات میدهد و آنها را زنده میکند.
ای خلایق به جمله جزو و توکل
و آفرینش همه پیادهٔ تو شاه
هوش مصنوعی: ای مردم، همه شما در وجود و آرزوها، وابسته و تحت تأثیر آفرینش الهی هستید؛ همه شما مانند سربازانی هستید که در خدمت سلطانی بزرگ قرار دارید.
نه خدایی و داشتست خدای
جاودانت از شریک و شبه نگاه
هوش مصنوعی: نه تو خدایی و نه خدایی با توست، اما همیشه خدای همیشگی خود را از شراکت و شباهت دور نگهدار.
شبهت از خواب و آب و آینه خاست
ورنه آزاد بودی از اشباه
هوش مصنوعی: اگر شباهتهای دنیا مثل خواب، آب و آینه نبودند، تو میتوانستی از این تشابهات رها شوی.
زین فراتر نمیتوانم شد
خاطرم تیره شد دماغ تباه
هوش مصنوعی: دیگر از این بیشتر نمیتوانم پیش بروم، زیرا ذهنم آشفته و حالم خراب شده است.
عاجزم در ثنای تو عاجز
آه اگر همچنین بمانم آه
هوش مصنوعی: من در ستایش تو ناتوانم و اگر به همین حال ادامه دهم، آه!
یک دلیری کنم قرینهٔ شرک
نکنم لا اله الا الله
هوش مصنوعی: من با شجاعت میگویم که جز خدا معبودی نیست و هرگز به شرک دچار نخواهم شد.
تاکه ذکر گناه و طاعت هست
سال و ماه اوفتاده در افواه
هوش مصنوعی: تا زمانی که یادآوری گناه و عبادت وجود دارد، سال و ماه به طور مداوم در گفتگوها و صحبتها مطرح میشوند.
از مقامات بندگی خدای
هرچه جز طاعت تو باد گناه
هوش مصنوعی: هرچه در مقام بندگی خداوند وجود دارد، جز اطاعت تو، گناه محسوب میشود.
سوی تدبیر تو نوشته قضا
گاه تقدیر عبده و فداه
هوش مصنوعی: این بیت اشاره دارد به اینکه سرنوشت و تقدیر افراد تحت تأثیر تدبیر و مشیت الهی است. خداوند در نظر دارد که عبدش (بندهاش) زیر نظر تدبیر او زندگی کند و همه چیز بر اساس حکمت او رقم بخورد.
همتت ملکبخش و ملکستان
دولتت دوستکام و دشمنکاه
هوش مصنوعی: به تلاشتا ارزش و سروری بخشیده شده و به خاطر همت بالا، موفقیتهایت قابل تحسین است. در این راه، دوستانت یاریگر تو هستند و دشمنانت را نیز از پا درمیآورند.
یک نفس حاسدان بینفست
برنیاورده جز که وا اسفاه
هوش مصنوعی: حسودان از روی حسادت و کینه هیچ چیزی جز افسوس و ناامیدی نمیتوانند ابراز کنند.