برگردان به زبان ساده
کمال کل ممالک جمال حضرت شاه
ابوالمحاسن نصر آن نصیر دین اله
هوش مصنوعی: کمال تمام سرزمینها زیبایی حضرت شاه ابوالمحاسن نصر، یاریدهنده دین الهی است.
امیر عادل و صدر اجل مهذب دین
که فخر بالش صدرست و عز مسند و جاه
هوش مصنوعی: وی یک فرمانده عادل و فردی محترم در دین است که اقتدار و شان او به گونهای است که باعث افتخار و بزرگی او میشود.
نظام داد همه کارهاء معظم من
اگرچه بود از این بیش بینظام و تباه
هوش مصنوعی: نظامدهنده همه کارها و امور بزرگ من، هرچند که از این بیشتر بینظمی و فساد وجود داشت.
سپهر رفعت و خورشید روزگار که هست
مدار جنبش قدرش ورای گردش ماه
هوش مصنوعی: آسمان بلند و خورشید دوران، در حالتی هستند که حرکت و جایگاه آنها فراتر از چرخش ماه است.
گشاده هیبت او از میان فتنه کمر
نهاده حشمت او بر سر زمانه کلاه
هوش مصنوعی: شتاب و وقار او در دل آشوبها، نشانهی عظمت و بزرگیاش است که در میان دوران، به وضوح مشهود است.
ز فوق قدرش گردون بمانده اندر تحت
ز اوج جاهش کیوان بمانده اندر چاه
هوش مصنوعی: از بلندای آسمان، موقعیت او در پایینتر باقی مانده است؛ از اوج و عظمتش، نشانهای در عمق موجود است.
به وهم از دل کتم عدم برآرد راز
به کلک بر بد و نیک فلک ببندد راه
هوش مصنوعی: از دل نبود و عدم، رازهایی به تصور در میآید و با نوشتن بر بدیها و نیکوییها، آسمان را به گسستگی وادار میکند.
چه حل و عقد قلمش آسمان بدید چه گفت
زهی قضا و قدر لا اله الا الله
هوش مصنوعی: قلمی که بر آسمان نوشته شده، چه تصمیمات مهمی را گرفته است! چه بگویم از تقدیر و سرنوشت، جز اینکه بگویم جز خداوند، هیچ معبودی نیست.
به باد قهر ببرد ز سنگ خاره سکون
به آب لطف برآرد ز شوره مهر گیاه
هوش مصنوعی: باد با خشم خود سنگهای سخت را به حرکت وادار میکند و آرامش را میشکند. اما در عوض، آب با لطف و مهر خود گیاهان را از زمین شورهزار و خشک میرویاند.
به یک سموم عتابش چو کاه گردد کوه
به یک نسیم نوازش چو کوه گردد کاه
هوش مصنوعی: وقتی با تندی و خشم با او رفتار شود، او به اندازه کاهی بیارزش میشود، اما وقتی با دلجویی و محبت با او رفتار شود، به اندازه کوهی بزرگ و باارزش میگردد.
صمیم فکرتش از سر اختران منهی
صفای خاطرش از راز روزگار آگاه
هوش مصنوعی: فکر و اندیشهاش چنان پاک و صمیمی است که به ستارهها هم میرسد و خلوص و روشنی دلش ناشی از آگاهی او از اسرار زندگی و زمانه است.
اگر به رحم کند سوی شور و فتنه نظر
وگر به خشم کند سوی شیر شرزه نگاه
هوش مصنوعی: اگر با رحمت به شور و آشفتگی بنگرد، و اگر با خشم به شیر درنده خیره شود.
دهد عنایت او شور و فتنه را آرام
کند سیاست او شیر شیرزه را روباه
هوش مصنوعی: نعمت و لطف خداوند باعث ایجاد شور و هیجان میشود و در عین حال، تدبیر و سیاست او میتواند آرامش را برقرار کند. حتی در شرایط دشوار و پیچیده، او قدرتی دارد که میتواند مانند شیر، قدرت و دلاوری را مدیریت کند و در عین حال به چالاکی و زیرکی روباه عمل کند.
ایا موافق امر ترا زمانه مطیع
ایا متابع حکم ترا ستاره سپاه
هوش مصنوعی: آیا زمانه طبق فرمان تو عمل میکند؟ آیا ستاره سپاه پیرو حکمت تو است؟
ز همت تو سخا مستعار دارد جود
ز رفعت تو فلک مستفاد دارد جاه
هوش مصنوعی: از تلاش و خواستت، سخاوتی به عاریت میگیرد و جود تو از بلندی و عظمتت، آسمان بهرهمند میشود.
تویی که عدل تو گر دست را دراز کند
شود ز دامن که دست کهربا کوتاه
هوش مصنوعی: تو با برقراری عدل و انصاف خود، اگر دستی دراز شود، آن دست مثل طلای کهربا کوتاه میشود و نمیتواند به دامنت برسد.
بجز تفکر مدح تو نیست در اوهام
بجز حکایت جود تو نیست در افواه
هوش مصنوعی: جز اندیشیدن در مورد تو، در خیالها چیز دیگری نیست و جز روایت بخشندگی تو، در زبانها سخنی دیگر وجود ندارد.
از آسمانهٔ ایوان کسری اندر قدر
ترا رفیعترست آستانهٔ درگاه
هوش مصنوعی: از آسمان ایوان کسری، هیچ چیزی بالاتر از آستانه درگاه تو نیست؛ مقام و جایگاه تو بسیار بلند و عظیمتر است.
زمان نیابد جز در عدم ترا بدگوی
زمین ندارد جز در شکم ترا بدخواه
هوش مصنوعی: زمان فقط زمانی را میشناسد که وجود نداری، و زمین فقط در دل خودش تو را دشمن میدارد.
امان دهد همهکس را ز خصم همچو حرم
حریم حرمت او چون بدو کنند نگاه
هوش مصنوعی: همه افراد از دشمنان حفظ میشوند، مانند حرم که باید حرمت آن حفظ شود. از این رو، وقتی به او (خدا) نگاه کنند، باید با احترام و توجه باشد.
بزرگوارا این بنده را به دولت تو
نماز شام امل گشت بامداد پگاه
هوش مصنوعی: ای بزرگوار، این بنده در سایهی لطف و نعمت تو به شبهای شامی امیدوار گشته و صبح زود بیدار شدهام.
اگر نه رای تو بودی برویم آوردی
سپیدکاری گردون هزار روز سیاه
هوش مصنوعی: اگر نظر تو نبود، ما در روزگاری که سپیدی و روشنی ندارد، نمیتوانستیم به اینجا برسیم.
مرا اگر به خلاف تو متهم کردند
بران دروغ تمامست این قصیده گواه
هوش مصنوعی: اگر مرا به خاطر موضوعی که به تو مربوط میشود متهم کنند، بدان که این اتهام نادرست و بیپایه است و این شعر دلیل بر بیپایهگی آن ادعاست.
به خون زرق بیالود خصم پیرهنم
وگرنه پاکتر از گرگ یوسفم به گناه
هوش مصنوعی: پیرهنم به خاطر دشمن آغشته به خون است وگرنه من از یوسف، که به خاطر گناه به گرگ نسبت داده شد، بیگناهتر هستم.
همیشه تاکه بسیط است صحن این میدان
هماره تا که محیطست سقف این خرگاه
هوش مصنوعی: این جا همیشه برای برگزاری مراسم و فعالیتهای مختلف آماده است و تا زمانی که این محیط حفظ شود، سقف این مکان نیز پابرجا خواهد ماند.
موافقت چو موالی ندیم شادی و عیش
مخالفت چو معادی قرین ناله و آه
هوش مصنوعی: زمانی که با دوستان و همراهان خوش بگذرانیم و شادی کنیم، مشغول لذت و خوشحالی هستیم، اما زمانی که با مخالفان روبهرو شویم، فقط ناله و آه برمیآید.
یکی موافق رای تو باد در بد و نیک
دگر مسخر حکم تو باد بیگه و گاه
هوش مصنوعی: یکی در همه حالات با نظر تو همنظر باشد، و دیگری بندهی ارادهات باشد، چه در زمانهایی که خوب است و چه در زمانهایی که بد.
به کلک مشکل گردونگشای و دشمنبند
به عدل حرمت ایمانفزای و کفر به کاه
هوش مصنوعی: با تلاش و کوشش در جهت رفع مشکلات و باز کردن گرهها، بهویژه در زمینههای سخت و دشوار، میتوان با عدالت و انصاف و همچنین حفظ حرمت ایمان، به نتایجی مثبت دست یافت و در برابر بیعدالتی و کفر ایستادگی کرد.
