برگردان به زبان ساده
آمد به سلامت بر من ترک من از راه
پرداخته از جنگ و برآسوده ز بدخواه
هوش مصنوعی: یک جوان ترک که به سلامت و خوشحالی به سراغ من آمد، پس از گذر از راههای پرفراز و نشیب و رنج و مبارزه، اکنون از دشمنان و بدخواهیها آسوده خاطر است.
چون سرو سهی قامت و شایستهتر از سرو
چون ماه دو هفته رخ و بایستهتر از ماه
هوش مصنوعی: جسم او مانند سرو بلند و زیباست و از سرو هم زیباتر به نظر میآید. چهرهاش مانند ماه در روزهای بیست و چهارم است و از ماه هم زیباتر به نظر میرسد.
سروست اگر گوی زند سرو به میدان
ماهست اگر چنگ زند ماه به خرگاه
هوش مصنوعی: اگر درخت سرو در میدان گوی بزند، یعنی اگر زیبایی و قامت استوار او جلوهگر شود، ماه هم اگر در جای خودش ساز بزند، زیباییاش در خرگاه میدرخشد. در واقع، هر یک از اینها در مکان و موقعیت خود، زیبایی و جذابیت خاص خود را دارند.
تا وقت سحرگه من و او در شب دوشین
بیمشغله و بیغلبه یک دل و یکتاه
هوش مصنوعی: تا صبحگاه من و او در شب گذشته، بدون هیچ دغدغه و جدالی، با یک دل و همراهی یکدیگر بودیم.
در صحبت او به که بوی در شب و شبگیر
با صورت او به که خوری می گه و بیگاه
هوش مصنوعی: در گفتگوی او، بوی خوشی در شب و صبح پیشین قابل مقایسه نیست، و اینکه با چهرهاش چه احساسی پیدا میکنی، در زمانهای ناگهان و نامناسب هم اهمیت دارد.
من باده همی خوردم و او چنگ همی زد
من شعر همی خواندم او ساخت همی راه
هوش مصنوعی: من در حال نوشیدن شراب بودم و او در حال نواختن چنگ. من شعر میخواندم و او راهی میساخت.
تا روز همی گفت که چون بود به یک روز
فتح ملک عادل ابوالفتح ملکشاه
هوش مصنوعی: تا روزی که میگفتند چگونه است که در یک روز، کشور عادل ابوالفتح ملکشاه فتح شد.
قیصرش همی باج فرستد به خزینه
فغفور همی حمل فرستدش به درگاه
هوش مصنوعی: قیصر به خزانه فغفور مالی میفرستد و همزمان، کالاهایی را به دربار او ارسال میکند.
ابناء زمین را به جز او نیست خداوند
شاهان جهان را به جز او نیست شهشناه
هوش مصنوعی: هیچ کس در این دنیا جز او وجود ندارد. خداوند، پادشاه حقیقی همه جهانیان است و هیچ کس دیگر به پای او نمیرسد.
از طاعت او هست همه مرتبت و قدر
وز طلعت او هست همه منفعت و گاه
هوش مصنوعی: همه مقام و ارزشی که داریم به خاطر اطاعت از اوست و همه نفع و خوشی که میبریم ناشی از زیبایی و حضور اوست.
راجع نشود مهر درخشان شده بر چرخ
نقصان نکند نقرهٔ صافی شده در گاه
هوش مصنوعی: وقتی مهر (خورشید) در آسمان درخشان میشود، هیچ کمبودی در نقرهٔ خالص نخواهد بود. در واقع، این بیان نشان میدهد که درخشش و زیبایی یکی موجب کاهش زیبایی و ارزش دیگری نمیشود.
آنکس که همی کرد به گیتی طلب ملک
وامد به مصاف اندر چون شیر دژ آگاه
هوش مصنوعی: کسی که به دنبال دستیابی به قدرت و سلطنت در دنیا بود، وقتی به میدان آمد، مانند شیری شجاع و باهوش در برابر چالشها قرار گرفت.
آگاه شد از پایگه خویش ولیکن
در بند شهنشاه بد آنگه که شد آگاه
هوش مصنوعی: او از موقعیت خود آگاه شد، اما همچنان در بند و اسیر شاه ستمگر ماند، زمانی که به حقیقت پی برد.
برده ز سرش افسر و برهم زده لشکر
برکنده سراپرده و غارت شده بنگاه
هوش مصنوعی: سربی که بر سر دارد، سربازان را به حرکت درآورده، چادرها را ترک کرده و در حال غارت میباشند.
با پنج پسر بسته مر او را و سپاهش
چون کوه به جنگ آمده و پس شده چون کاه
هوش مصنوعی: با پنج پسر او را محدود کردند و سپاهش مانند کوهی به جنگ آمده، در حالی که او با حالتی ناتوان و ضعیف مانند کاه، پسنشسته است.
پیش همهشان محنت و نزد همهشان عم
جفت همهشان حسرت و گفت همهشان آه
هوش مصنوعی: در حضور همه آنها، سختی و درد وجود دارد و در میان آنها، عمیقترین اندوه و حسرت احساس میشود و همه با هم آهی از دل برمیآورند.
چون کرد طمع در ملکی ملکت و تختش
همدید ز بند آهن وهم دید ز تن چاه
هوش مصنوعی: زمانی که او به سلطنت و تختش طمع ورزید، همزمان در بندهای آهنین و در دام چاه نیز نظر کرد.
بیگانه نکوخواه به از خویش بداندیش
زین روی سخن کرد همی باید کوتاه
هوش مصنوعی: بهتر است که به خوبی و نیکی از دیگران یاد کنیم تا از بدیهای خودی بپرهیزیم. بنابراین، باید در صحبتهایمان دقت کنیم و سخنانمان را با احتیاط بیان کنیم.
ای چون پدر و جد، تو سپهدار و جهانگیر
وی چون پدر و جد، تو ولیدار و عدو کاه
هوش مصنوعی: ای کسی که مانند پدر و جد، فرمانده و جهانی میباشی، و او نیز مانند پدر و جد، ولیدار و دشمن را کوچک میشمارد.
چندان که عدو بود ببستی به یکی روز
چندان که جهانیست گشادی به یکی ماه
هوش مصنوعی: هر اندازه که دشمنان زیاد بودند، در یک روز برای آزادی تلاش کردی، به اندازهای که دنیا بزرگ است، برای رسیدن به هدف نیاز به یک ماه داشت.
تا باز شکاری نشود صید شکاری
تا شیر دلاور نشود سخرهٔ روباه
هوش مصنوعی: تا زمانی که شکار، شکارچی نشود و شیر دلیر به بازیچهٔ روباه تبدیل نگردد.
در بند تو زینگونه بماناد بداندیش
از بند بداندیش تو آزاد نکوخواه
هوش مصنوعی: در اسارت تو این گونه بماند، زیرا کسی که بد فکر کند از قید و بند پندار منفی تو رهایی مییابد.
تو پشت ملوک عجم و پشت تو ایزد
تو یار خداوند حق و یار تو الله
هوش مصنوعی: تو پشت سلطنت پادشاهان عجم قرار داری و خداوند و یاری او پشت تو هستند.
