برگردان به زبان ساده
خلعت سلطان عالم آفتاب دین و داد
بر بهاء دین یزدان فرخ و فرخنده باد
هوش مصنوعی: لباس و تشریفات سلطنت درخشان و نورانی مانند خورشید دین و ضابطه است، بر شادی و خیرخواهی یزدان که بزرگ و خوشبخت است، مبارک باد.
نجم دولت، میر نواب عجم، عثمانکه هست
سروری نیکوسرشت و مهتری فرخ نژاد
هوش مصنوعی: ستاره دولت، میرزادهٔ نواب عجم، عثمان است که سروری نیکو و مهتری با نژاد خوشبخت دارد.
آن که چون او نامداری هرگز از ایران نخاست
وان که چون او رادمردی هرگز از مادر نزاد
هوش مصنوعی: آن کسی که مانند او هیچگاه در ایران ظهور نکرده است، و آن کسی که مانند او شرافت و جوانمردی ندارد، هرگز از دامن مادر به دنیا نیامده است.
همت او بر هنرمندان ره محنت ببست
دولت او بر خردمندان در نعمت گشاد
هوش مصنوعی: تلاش او باعث شد که برای هنرمندان راه سختی و زحمت ایجاد شود، در حالی که نعمت و خوشبختی او بر خردمندان فراخ و وسیع گردید.
خصلت او در خراسان بخشش و بخشایش است
این دو خصلت در خراسان رسم و آیین او نهاد
هوش مصنوعی: خصلت او در خراسان generosity و بخشش است و این دو ویژگی به عنوان سنت و رسم او به وجود آمدهاند.
چار چیز او دلیل دولت و اقبال اوست
رسم نیک و رای پاک و روی خوب و دست راد
هوش مصنوعی: چهار چیز میتواند نشانهی موفقیت و شانس یک فرد باشد؛ رفتار خوب، اندیشهی پاک، چهرهی زیبا و دست مهربان.
غائبان از اشتیاق و مهر یاد او خورند
حاضران از خرمی بر روی او گیرند یاد
هوش مصنوعی: غایبان از دوری و عشق به یاد او ناراحت هستند، ولی حاضرین از خوشحالی و زیبایی چهرهاش لذت میبرند و به یاد او میافتند.
آن که گرمیکرد با او از فلک سردی ندید
وان که سردی کرد بر او بر زمین گرم اوفتاد
هوش مصنوعی: کسی که با دیگران حسن رفتار و گرمی دارد، از آسمان سردی نخواهد دید، و کسی که با دیگران سرد برخورد کند، در زمین به سختی و مشکلات خواهد افتاد.
هیچ نایب نیست سلطان را از او به، لاجرم
آنچه او را داد سلطان هیچ نایب را نداد
هوش مصنوعی: هیچ نمایندهای نمیتواند جای سلطان را بگیرد، بنابراین آنچه سلطان به او میدهد، به هیچ نمایندهای داده نمیشود.
در هر آن توقیع کاو بستاند از شاه و وزیر
اندر آن توقیع باشد مایهٔ انصاف و داد
هوش مصنوعی: هر زمان که کسی از شاه و وزیر تأییدیهای دریافت کند، در آن تأییدیه نشانهای از انصاف و عدالت وجود دارد.
ای هنرمندی که دیدار تو را دارد به فال
آن خداوندی که او را بنده باشد کیقباد
هوش مصنوعی: ای هنرمند بزرگی که دیدارت برای کسی چون کیقباد ارزشمند است، به یاد آن خداوندی افتادهای که تو را بندهی خود میداند.
دارد از رای تو ملک مشرق و مغرب نَسَق
دارد از سعی تو شغل دولت و ملت نفاذ
هوش مصنوعی: از نظر تو، سرزمینهای شرق و غرب سامان یافتهاند و تلاش تو در برقراری نظم و کارآمدی، باعث پیشرفت دولت و ملت شده است.
تا فلک دست تو را بوسید همچون بندگان
بخت همچون چاکران پیش تو بر پا ایستاد
هوش مصنوعی: تا آسمان دست تو را بوسید، مانند بندگان خوشبخت و مانند چاکران، در مقابل تو ایستادهاند.
کی تواند یافت هرگز حشمت تو دیگری
کی تواند داشت هرگز قوت پولاد لاد
هوش مصنوعی: کسی نمیتواند همچون تو شکوه و عظمت داشته باشد و هیچکس نمیتواند به اندازه تو قدرتی چون پولاد پیدا کند.
هر که او از آتش کین تو یابد آب روی
برنهد بر خاک سر تا بردهد خرمن به باد
هوش مصنوعی: هر کس که از آتش کینه تو به آب برسد، آنگاه رویش را بر خاک میگذارد و همه چیزش را به باد میدهد.
خاد اگر مهر تو ورزد با خطر گردد چو باز
باز اگر کین تو جوید بیخطر گردد چو خاد
هوش مصنوعی: اگر محبت تو را داشته باشد، با وجود خطرهایی که وجود دارد، شجاعانه عمل میکند. اما اگر به دنبال انتقام تو باشد، بدون هیچ خطر و چالشی اقدام میکند.
از حسد چون دیدهٔ اعدای تو گریان شود
دیدهٔ گریان اعدای تو گریان و تو شاد
هوش مصنوعی: زمانی که دشمنان تو به خاطر حسد اشک میریزند، تو باید خوشحال باشی، زیرا آن اشکها نشانهی موفقیت و سربلندی توست.
زانکه هستی مهتر و هست اوستاد تو خرد
مادح توست آن که اندر شاعری هست اوستاد
هوش مصنوعی: زیرا که وجود، بزرگترین و بالاترین مقام را دارد و او، معلم توست. خرد و اندیشهات نیز از آنِ کسی است که در هنر شاعری مهارت دارد و او نیز معلم تو به حساب میآید.
چون ببیند رنگ رخسار تو گوید مرحبا
چون بیابد بوی اقبال تو گوید العیاذ
هوش مصنوعی: وقتی چهره زیبای تو را ببیند، به تو خوشآمد میگوید و وقتی عطری از موفقیت و خوب اقبالی تو را حس کند، از آن احساس پناهندگی میکند.
شکر تو از صدهزاران گفت نتواند یکی
گر شود گوینده و پیوسته همچون سندباد
هوش مصنوعی: سپاسگزاری از تو چنان زیاد است که هیچکس نمیتواند به طور کامل آن را بیان کند، حتی اگر کسی مانند سندباد دائماً صحبت کند.
تا که از حکمت مثل باشد ز لقمان حکیم
تا که در تقوی خبر باشد ز یحیی معاذ
هوش مصنوعی: تا وقتی که از حکمت، مانند لقمان حکیم باشی و در تقوا، از یحیی معاذ خبر داشته باشی.
از نوائب باد جاه تو کریمان را مفر
وز حوادث باد جود تو حکیمان را ملاذ
هوش مصنوعی: تأثیرات و زیباییهای مقام و بزرگی تو باعث میشود که بخشندگان همچنان به فضیلتها و جوانمردیهای خود ادامه دهند و در عین حال، عقلمندان و حکیمان از مهربانی و فراخدستی تو پناه میبرند.
از قبول و حشمت تو بخت میمون هر زمان
دوستان و کهتران را مرده ی دیگر دهاد
هوش مصنوعی: هر زمان که تو را به عنوان شخصی با مقام و بزرگی بپذیرند، بخت خوب به دوستان و افراد کمسابقه یا بیقدرت این امکان را میدهد که از مردی دیگر به صورت مثبت یاد کنند و به آنها اعتبار ببخشد.
کار میران و بزرگان از تو با سلطان بهکام
وز تو سلطان شاد و میران و بزرگان از تو شاد
هوش مصنوعی: کار مردم و بزرگانی که تو به آنها کمک میکنی، موجب خوشحالی سلطان میشود و از این رو سلطان نیز به خاطر تو شاد است. به عبارتی دیگر، تو باعث شادی دیگران و حتی فرمانروا میگردی.
