برگردان به زبان ساده
تا که اسلام و شریعت به جهان آیین است
رکن اسلام خداوند معزّالدین است
هوش مصنوعی: تا زمانی که اسلام و قوانین شریعت در جهان حاکم است، اساس و پیوند اصلی این دین مربوط به خداوند معزّالدین است.
داور عدل ملکشاه، شه روی زمین
که ز عدلش همه آفاق بهشت آیین است
هوش مصنوعی: در اینجا به قضاوت عادلانه و شخصیت ملکشاه اشاره شده است، که او را بهترین پادشاه بر روی زمین میداند. به موجب عدالت او، تمامی نقاط جهان به مانند بهشتی زیبا و دلپذیر به نظر میرسند.
آنکه در طاعت و فرمانش شه توران است
وانکه در بیعت و پیمانش شه غزنین است
هوش مصنوعی: کسی که در اطاعت و فرمانبرداریاش، فرمانروای توران است و کسی که در بیعت و پیمانش، فرمانروای غزنین است.
بخت هر پادشه از دولت او بیدار است
عیش هر تاجوَر از طلعت او شیرین است
هوش مصنوعی: هر پادشاه به خاطر موقعیت و بهترین وضعیت خود، شاداب و خوشبخت است و لذت هر قدرتمندی به زیبایی و ظاهری که دارد بستگی دارد.
خوان شاهان همه گویند که زرّین باشد
خوان حُجّاب شهنشاه جهان زریّن است
هوش مصنوعی: همهی شاهان میگویند که سفرهی حُجّاب (درگاهداران) از طلاست، اما سفرهی شاه بزرگ جهانی واقعاً از طلاست.
روم و قُسطَنطین زین پیش یکی بتکده بود
چاوش شاه کنون داور قسطنطین است
هوش مصنوعی: قبل از این، من به قسطنطنیه سفر کرده بودم و در آنجا در معبدی نشسته بودم، اما اکنون قاضی و داور آنجا خود قسطنطین است.
زان قِبَل تا علم شاه نبیند در خواب
میر اَنطاکیه بیبستر و بیبالین است
هوش مصنوعی: تا زمانی که دانش شاه در خواب او را نبیند، شهر انطاکیه مانند کسی است که بیتخت و بالین است.
ای بهاری که شکفته است به تو روضهٔ ملک
فرّ دین تو جهان را همه فَروَردین است
هوش مصنوعی: ای بهاری که باعث شکوفایی گلها و زیبایی باغها شدهای، دین تو تمام عالم را پر از نور و سعادت کرده است.
یوسف ملک تو بیدشمن تو در سَجَنَ است
لیکن آن سِجن چو بهتر نگرم سِجّین است
هوش مصنوعی: یوسف در حاکمیت تو بیدشمنی در زندان است، اما وقتی به آن زندان دقیقتر نگاه میکنم، میبینم که آنجا در حقیقت جهنم است.
میجهد همچو کبوتر دل شاهان جهان
که خدنگ جَگر اَو بار تو چون شاهین است
هوش مصنوعی: دل شاهان جهان مانند کبوتر به پرواز درمیآید، زیرا تیر عشق تو همچون شاهین بر دل آنان نشسته است.
بحر شمشیر تو را مغز نهنگان موج است
ابر پیکان تورا خون پلنگان هین است
هوش مصنوعی: دریای شمشیر تو مانند عمق مغز نهنگان است و ابرها به مانند پیکان، خون پلنگان را به یاد میآورند.
سایهٔ تاج تورا مرتبهٔ خورشید است
پایهٔ تخت تورا پایگه پروین است
هوش مصنوعی: سایهٔ تاج تو مانند مرتبهٔ خورشید است و پایگاه تخت تو همانند پایگاه ستارهٔ پروین میباشد.
نعل اسبان تو در وصف چو سیارات است
خاک درگاه تو در قَدر چو عِلییّن است
هوش مصنوعی: نعل اسبان تو مانند ستارهها توصیف میشود و خاک درگاه تو از نظر اهمیت و ارزش، به اندازه عِلیین است.
بخت تو بُرد سواری ز سواران جهان
فلکش مرکب و اَجرام لِجام و زین است
هوش مصنوعی: سرنوشت تو مانند سوارکاری است که در بین سوارکاران جهان برنده شده است. در این مسابقه، آسمان و ستارهها مانند چارپایانی هستند که آنها را هدایت کرده و کنترل میکنند.
جبرئیلی تو به فتح و ظفر و دشمن تو
همچو ابلیس لعین قاعدهٔ نفرین است
هوش مصنوعی: ای جبرئیل، تو نمادی از پیروزی و موفقیت هستی و دشمن تو، همانند ابلیس پلید، قاعدهای از نفرین و ناکامی را دنبال میکند.
قیصر روم بزرگ است ولیکن به قیاس
گر مباهات کند با تو یکی مسکین است
هوش مصنوعی: قیصر روم قدرت و بزرگی زیادی دارد، اما اگر بخواهد به مقایسه با تو بپردازد، در حقیقت او هم مثل یک انسان بیچیز و کمارزش به نظر میرسد.
نیست بر روی زمین از همه عالم یک تن
کز تو یک ذرّه مر او را به دل اندرکین است
هوش مصنوعی: در دنیا هیچ کس وجود ندارد که به اندازه تو در دلش به کسی عشق و محبت داشته باشد.
تا که اَلحَمد شعار تو بود در عالم
حافظ و ناصر تو مالکِ یَومُالدّین است
هوش مصنوعی: تا زمانی که سپاسگزاری، نماد تو در جهان باشد، حافظ و ناصر تو مالک روز حساب است.
عالم از عدل تو آراست چو فردوس برین
دفتر مدح تو پیرایهٔ حورالعین است
هوش مصنوعی: جهان به برکت عدالت تو زینت یافته است، مانند بهشت برین. و ثنای تو همچون زیور حوریان بهشتی است.
هرکجا شعر بسنجند به میزان خرد
خاطر بنده معزی چو یکی شاهین است
هوش مصنوعی: هرجا که شعر را با معیار عقل و هوش بسنجند، ذهن من مانند یک شاهین است.
خلعتم دادی و بنواختی ای شاه مرا
فخر من پیش امیران و بزرگان این است
هوش مصنوعی: ای شاه، تو به من مقام و احترام بخشیدی و من را مورد لطف خود قرار دادی. فخر و افتخار من در برابر امیران و بزرگان این است که تو مرا چنین گرامی داشتهای.
تاکه جان است مرا از خرد و بخت بلند
آفرینت ز خداوند مرا تلقین است
هوش مصنوعی: تا زمانی که زندهام، از عقل و شانس خوب خود بهرهمندم و دریافت الهام و الهاماتی که از خداوند به من میرسد را در خود حس میکنم.
تا که اوصاف بهاری ز مه نیسان است
تاکه آثار خزانی ز مه تشرین است
هوش مصنوعی: تا وقتی که نشانههای بهار به ماه اردیبهشت مربوط است، نشانههای پاییز هم به ماه آبان تعلق دارند.
دل تو باد قوی و تن تو باد درست
که جهانی به کمال آن دل روشنبین است
هوش مصنوعی: دل تو باید قوی و روحت باید سالم باشد، زیرا که جهانی که در آن زندگی میکنیم وابسته به آن دل روشن و بیناست.
خلق را باد گشاده به دعای تو زبان
کان دعا را همه از روح امین آمین است
هوش مصنوعی: مردم به خاطر دعای تو زبانشان باز شده است و این دعا را همگی با آوای روح پاک و امانتدار خود دوست دارند.