برگردان به زبان ساده
سنگیندلی که بر دل احرار قادرست
در حسن و در جمال بدیع است و نادرست
هوش مصنوعی: دل سنگین و غمگینی که بر دل آزادگان تأثیر میگذارد، در زیبایی و خوشچهرگی بینظیر و خاص است.
در موکب نبرد سواری دلاورست
در مجلس شراب نگاری معاشرست
هوش مصنوعی: در میدان جنگ، او یک جنگجوی شجاع است و در جمع دوستانش، به خوشگذرانی و لذت بردن از شراب مشغول است.
حلقه شدست بر دو بناگوش او دو زلف
گویی که بر دو زهره دو هاروت ساحرست
هوش مصنوعی: موهای او به گونهای بر روی گوشهایش آراسته شدهاند که همچون دو زهره است و هر یک مانند یک جادوگر با مهارتهای خاص خود جلب توجه میکند.
تا بر سمن ز سنبل مشکین سلاسل است
تا بر قمر ز عنبر سارا دوایرست
هوش مصنوعی: تا وقتی که درخت سمن با گلهای خوشبویش زینت داده شده و زنجیرهایی از گل میخک به آن آویزان است، و تا زمانی که بر روی ماه یعنی قمر، عطرهای خوشبو مانند عنبر وجود دارد، این دایرهها و زیباییها ادامه دارد.
او یوسف است و عاشق بیچاره در غمش
یعقوب با تأسف و ایوب صابرست
هوش مصنوعی: او مانند یوسف زیباست و عاشق، که در غم او مانند یعقوب با دلسوزی و اشک میسوزد و مانند ایوب، صبر و شکیبایی دارد.
گر یک زمان به عارض و زلفش نظر کنی
گویی که با قمر شب تاری مقامرست
هوش مصنوعی: اگر یک لحظه به چهره و موهایش نگاه کنی، احساس میکنی که او در مقام زیبایی با ماه شب مقایسهپذیر است.
شب هست جانگزای و قمر هست جانفزای
یک خصم عادل است و یکی خصم جائرست
هوش مصنوعی: در این شب که پر از زندگی و نشاط است، ماه درخشان و روح افزا میتابد. در این میان، یکی دشمنی است که انصاف و عدالت را رعایت میکند و دیگری دشمنی است که به ظلم و فساد گرایش دارد.
آن سنگدل ستارهٔ خوبان لشکر است
فریاد از آن ستاره که چون مه مسافرست
هوش مصنوعی: دل سنگی او مانند ستارهای در جمع نیکان است، فریاد بر سر آن ستاره که مانند ماهیست که در سفر است.
ای عاشق جفا زده فریاد شرط نیست
گردوست غایب است غم دوست حاضرست
هوش مصنوعی: ای عاشق که به تو سختی و رنج دادهاند، چرا فریاد میکشی؟ شرط و قاعده نیست؛ گردو (که نماد غم و دوری است) غایب است، اما غم دوست که به تو نزدیکتر است، همیشه حاضر است.
حاجت نیوفتد که کنی عرض حال خویش
حال تو نزد سید احرار ظاهرست
هوش مصنوعی: نیاز نیست که وضعیت خود را برای کسی توضیح دهی؛ حال تو برای آقای بزرگ و آزادگان روشن و مشخص است.
صافی صفی حضرت سلطان روزگار
بوطاهر آنکه سیرتش از عیب طاهرست
هوش مصنوعی: شخصیتی پاک و بدون عیب که در زمان خودش، جایگاه والایی دارد و ویژگیهای نیکوئی که دارد، او را از هر گونه نقص و عیب به دور کرده است.
آزاده مهتری که به کلک و بنان خویش
در حل و عقد مملکت استاد ماهرست
هوش مصنوعی: آزادهای با دانایی و مهارت که با قلم و دست خود در اداره و مدیریت کشور تخصص دارد.
رویش به نیک زادی در ملک روشن است
رایش به رادمردی در دهر سایرست
هوش مصنوعی: روی او به خوبیها و نیکیها مربوط میشود و در سرزمینی پر نور و تابناک است، اما رفتار او به مردان بزرگ و با افتخار در این جهان بستگی دارد.
طبع لطیف او فلکی با کواکب است
لفظ شریف او صدفی پرجواهرست
هوش مصنوعی: نرمخویی و لطافت او مانند آسمان و ستارگان است و سخنانش همچون صدفی پر از جواهر و زیباست.
نظارهگاه دولت او شمس ازهرست
آرامگاه خدمت او چرخ عاشرست
هوش مصنوعی: نظارهگاه او مانند خورشید درخشان است و آرامگاه خدمت و وفاداری او، مانند آسمان وسیع و بیانتهایی است.
در وصف او فصاحت وصّاف عاجزست
در مدح او عبارت مداح قاصرست
هوش مصنوعی: توانایی بیان و سخنوری در توضیح ویژگیهای او ناتوان است و عبارات ستایشکنندگان در تحسین او کافی نیست.
ای آنکه حضرت تو مکان مکارم است
وی آنکه طلعت تو سرور سرایرست
هوش مصنوعی: ای آنکه وجود تو محل بهترین صفات و ویژگیهاست و تویی که چهرهات مایهی خوشبختی و سرور در سراسر عالم میباشد.
اندر کفایت آنچه تو دانی بدایع است
واندر بلاغت آنچه تو داری نوادر است
هوش مصنوعی: آنچه تو میدانی بسیار پر ارزش و فراوان است و آنچه در بلاغت و فصاحت داری، نکتههای نادر و خاصی است.
تو خرمی ز دولت و ملک از تو خرم است
تو شاکری زایزد و بخت از تو شاکرست
هوش مصنوعی: تو خوشحال و خرم هستی به خاطر نعمتها و پادشاهی که داری، و شکرگزاری تو باعث میشود که بخت و روزگار هم به تو شکر بگوید.
از مکرمات آخر مدح تو اول است
وز حادثات اول شکر تو آخرست
هوش مصنوعی: از فضایل تو، نخستین چیز ستایش توست و از وقایع، آخرین چیز شکرگزاری توست.
ناظر بود به طلعت بدخواه تو اجل
تا مشتری به طلعت سعد تو ناظرست
هوش مصنوعی: خدای مرگ به چهرهی بدخواه تو نگاه میکرد در حالی که سیارهی مشتری، که نماد خوشبختی و سعادت است، به چهرهی نیکو و مطلوب تو مینگرید.
تا مجلس شریف تو شد قبلهٔ قبول
درکعبهٔ قبول دل من مجاورست
هوش مصنوعی: وقتی که مجلس باارزش تو به عنوان قبلهای برای پذیرش قرار گرفت، دل من در کنار کعبهای از محبت تو جا گرفته است.
غواص دولت است و سعادت چو گوهرست
طبع تو همچو بحر و ضمیر تو تاجرست
هوش مصنوعی: خوشبختی و موفقیت مانند مرواریدهایی ارزشمند هستند که در عمق دریا پنهاناند. شایستگی و طبع تو مانند دریا وسیع و بیپایان است و ذهن تو مانند یک تاجر است که میتواند این گنجینهها را کشف کند.
از عطر بوی دارد گویی مدیح تو
زیرا که خاطرم به مدیح تو عاطرست
هوش مصنوعی: عطر و بوی خوبی که در فضا دارد به نظر میرسد از ستایش تو آمده است، چرا که یاد تو در دل من خوشبو و دلنشین است.
پوشیده نیست بر تو و بر وهم و خاطرم
شکر و ثنات بیشتر از وهم و خاطرست
هوش مصنوعی: این جمله بیانگر این است که شکرگزاری و ستایش خداوند از آنچه در ذهن و خیال انسان است، فراتر و بیشتر است. به عبارت دیگر، فهم و تصور انسان از نعمتها و خوبیها نمیتواند به عمق و وسعت حقیقی این شکرگزاری برسد.
تا در مدار عالم سفلی هر آنچه هست
از آب و خاک و آتش و باد و عناصرست
هوش مصنوعی: در این جهان پایین، همه چیز که وجود دارد از چهار عنصر آب، خاک، آتش و باد و دیگر عناصر تشکیل شده است.
دایم معین و ناصر آزادگان تو باش
کایزد تو را همیشه معین است و ناصرست
هوش مصنوعی: همیشه یاور و حمایتکننده آزادگان باش، زیرا خداوند همیشه برای تو یاریدهنده و پشتیبان است.