برگردان به زبان ساده
تا رایت منصور تو ای خسرو منصور
از ری حرکت کرد سوی شهر نشابور
هوش مصنوعی: تا پرچم تو ای شاه بزرگ از شهر ری به سمت نشابور راه افتاد.
فرمان تو مالک شد و شاهان همه مملوک
شمشیر تو قاهر شد و خصمان همه مقهور
هوش مصنوعی: فرمان تو حکمفرما شد و تسلطی بر همه پادشاهان پیدا کرد. قدرت شمشیر تو باعث شد که دشمنان هم در برابر تو شکست بخورند و زیر سلطه قرار گیرند.
نقطه است شهنشاهی و فرمان تو پرگار
گنج است جهانداری و شمشیر تو گنجور
هوش مصنوعی: فرمان تو مانند نقطهای است که دایرهٔ سلطنت را تعیین میکند و ثروت دنیا به وسیلهٔ قدرت تو به دست میآید و سلاح تو نگهبان آن ثروت است.
شیری تو و شاهان همه در جنب تو نخجیر
بازی تو و خصمان همه در پیش تو عُصْفور
هوش مصنوعی: تو به مانند شیری شکوهمند هستی و همهی پادشاهان در مقایسه با تو کماهمیتاند. تو در عرصهی شکار و رقابت بر دیگران جلوتر هستی و دشمنانت نیز در برابر تو مانند پرندهای کوچک و بیخود به نظر میرسند.
ای جسم هنر را شده بهروزی تو جان
وی چشم هنر را شده پیروزی تو نور
هوش مصنوعی: ای جسم، هنر به واسطه تو به خوشبختی رسیده است و ای جان، چشم هنر به لطف تو به موفقیت دست یافته است.
جیش تو به بلخ است و تو در مرز خراسان
جوش تو به هندست و تو در شهر نشابور
هوش مصنوعی: تو در حالی که در نشابور هستی، دلت در بلخ میتپد و به هند هم فکر میکنی. این نشان میدهد که در فکر و روح تو، دلتنگی و اشتیاق به مکانهای دیگر وجود دارد.
سَهم تو نهادست قدم بر سر چیپال
عزم تو فکندست فَزَع در دل فغفور
هوش مصنوعی: قسمت تو بر سر پلههای سخت قدم گذاشته و ارادهات در دل فغفور (پادشاهی بزرگ) ترس ایجاد کرده است.
چیرست سر تیغ تو بر تارَکِ اَعدا
چونانکه بر اکناف عرب خنجر شابور
هوش مصنوعی: سر تیغ تو بر سر دشمنان مثل خنجر شابور بر اطراف عرب میدرخشد.
توران ز نیاکان به تو میراث رسیدست
در جستن میراث بود تیغ تو معذور
هوش مصنوعی: سرزمین توران که از نیاکان به تو ارث رسیده، در جستجوی این میراث، شمشیر تو معذور است.
زودا که شود رزمگهت همچو قیامت
کوس تو و کرنای تو چون دم زدن صور
هوش مصنوعی: ای کاش روزی ناگوار جنگ تو همانند قیامت شود و صدای طبل و سور کن تو مانند دمیدن صور در آن روز طنین انداز گردد.
زودا که غبار سُمِ اسبانِ تو گیرد
ملکی که ازو مشک همی خیزد و کافور
هوش مصنوعی: به زودی غبار پای اسبان تو، بر خود ملکی خواهد نشاند که از آن جا عطر مشک و بوی کافور به مشام میرسد.
هستند به فرّ تو غلامان تو پیروز
هستند به فتح تو سواران تو منصور
هوش مصنوعی: برخی از افراد به خاطر شکوه و بزرگی تو به خدمتت آمدهاند. آنها با کمک و پشتیبانی تو پیروز هستند و سواران تو به موفقیتهای جدیدی دست مییابند.
شیرند گه رزم و گه بزم همه ماه
دیو اند گه جنگ و گه صلح همه حور
هوش مصنوعی: زندگی گاهی پر از شور و شوق جنگ است و گاهی نیز سرشار از آرامش و شادی. در برخی مواقع، افراد با مشکلات و چالشها روبرو میشوند و در لحظاتی دیگر از زیبایی و لذتهای زندگی بهرهمند میشوند. این تغییرات نشاندهنده تضادهای طبیعی زندگی هستند.
بر درگهت از بس که طواف ملکان است
شد درگه معمورتو چون خانهٔ معمور
هوش مصنوعی: به خاطر اینکه شاهان و بزرگان بسیار دور در خانهٔ تو میگردند و تو را زیارت میکنند، خانهٔ تو به مانند یک مکان پررفت و آمد شده است.
گیتی همه شهرست و به هر شهر تو داری
شایسته و بایسته یکی چاکر مشهور
هوش مصنوعی: دنیا همهاش مانند یک شهر است و در هر شهری، تو شخصیتی شایسته و ممتاز داری که به عنوان یک خدمتگزار شناخته شده است.
این چاکر مخلص که تو را هست درین شهر
هست از شرف خدمت تو مقبل و منظور
هوش مصنوعی: این خدمتگزار وفادار که در این شهر به تو تعلق دارد، به خاطر افتخار خدمت به تو همیشه آماده و مورد نظر است.
ای باغ تو و بزم تو و سور تو خرّم
مینوش در این باغ و در این بزم و در این سور
هوش مصنوعی: ای باغ، تو پر از شادی و جشن و سرور هستی. بیایید در این باغ و در این جشن و ضیافت، مینوشیم و خوش میگذرانیم.
بنگر که چمن هست پر از عنبر سارا
بنگر که شَجَر هست پر از لؤلؤ منثور
هوش مصنوعی: نگاه کن که چمن پر از عطر خوشبوی عنبر است، و نگاه کن که درختان پر از مرواریدهای پراکنده هستند.
اندر دهن قمریکان ساخته بربط
واندر گلوی فاختگان ساخته تنبور
هوش مصنوعی: در دهان قمرها، آهنگی از بربط نواخته شده و در گلوی بلبلان، نوای تنبور به گوش میرسد.
خوشبوی بنفشه است به باغ اندر و نرگس
چون زلف به هم در شده و دیدهٔ مخمور
هوش مصنوعی: در باغ بوی خوش بنفشه به مشام میرسد و نرگسها به شکلی در هم تنیدهاند که مانند زلفهایی زیبا به نظر میآیند و چشمان خمار و مستی نیز بر این مناظر مینگرند.
هرچند تو را روی سوی رزم و نبردست
اختر سزد از بزم و دل و طبع تو مسرور
هوش مصنوعی: هرچند تو به جنگ و مبارزه روی آوردهای، اما شایستهی توست که از شادی و لذت زندگی بهرهمند باشی.
آراسته بزم تو پر از بچهٔ حَوراست
از بچه ی حورا بستان بچه ی انگور
هوش مصنوعی: محفل تو با زیباییهای زیاد پر شده و مانند بهشتی است. از این زیباییها، انگور شیرین و خوشمزه را بگیر و لذت ببر.
تا ملک جهان است جهاندار تو بادی
نیکی به تو نزدیک و زتو چشم بدان دور
هوش مصنوعی: تا زمانی که جهان برقرار است، فرمانروای تو خواهد بود. در این میان، نیکیای که به تو میرسد نزدیک است و دیدگاه تو از آن دور خواهد بود.
شاهی به تو نازنده و تو شاد به شاهی
دستور به تو خرّم و تو شاد به دستور
هوش مصنوعی: سلطانی به تو محبت میکند و تو از سلطنت خوشحالی، همچنین فرمانی به تو داده میشود و تو از آن فرمان خوشحال هستی.
