برگردان به زبان ساده
هر جهانداری که باشد رای او سوی شکار
دوربین و نیکدان باشد چو پیش آیدشکار
هوش مصنوعی: هر مدیری که در دنیا دارای نظر و اندیشهای باشد، باید از تردید و نگاه بدبینانه دوری کند و در کارهایش به نیکویی و حکمت بیندیشد.
هم توان گفتن مر او را در جهانداری دلیر
هم توان خواندن مر او را در شهنشاهی سوار
هوش مصنوعی: توانایی او به قدری است که میتوان او را در مقام رهبری و حکمرانی، دلیر و شجاع دانست، همچنین در جایگاه پادشاهی و سوارکاری نیز قابل ستایش است.
هم طرب کردن شناسد هم مصاف آراستن
هم به رزم اندر شجاعت هم به بزم اندر وقار
هوش مصنوعی: او هم به شادی و سرور آگاه است و هم در آمادهسازی برای رزم مهارت دارد. همچنین در میدان نبرد شجاع است و در مجالس عیش و نشاط با وقار و متانت رفتار میکند.
هم تواند خویشتن را داشت از دشمن نگاه
هم تواند داشت دشمن را نگه در کارزار
هوش مصنوعی: انسان میتواند خود را از دشمن دور نگه دارد و هم میتواند در میدان جنگ بر دشمن نظارت کند.
هم به تیر انداختن بر خصم باشد کامران
هم به شمشیر آختن بر شیر باشد کامکار
هوش مصنوعی: کسی که با تیر به طرف دشمن هدف بگیرد، در موفقیت خود شکی ندارد و کسی که با شمشیر به سوی شیر (به معنای خطر بزرگ) میرود، نیز در کار خود پیروز خواهد بود.
گاه برگوران کمندش بسته دارد ساده دشت
گاه بر شیران خدنگش تنگ دارد مرغزار
هوش مصنوعی: گاهی در دشتهای ساده، کمندش را به دور گوران میبندد و گاهی در مرغزار، تیرش را به سمت شیران نشانه میگیرد.
گاه غرم از تیغ اوگیرد به غار اندر پناه
گاه رنگ از تیر او سازد به سنگ اندر حصار
هوش مصنوعی: گاه برای در امان ماندن از ضربات شمشیر او به غاری پناه میبرم و گاه رنگ تیر او چنان قوی است که میتواند سنگ را به رنگ خود درآورد حتی در محیط محاصره شده.
زیر ران اندر مسخر کرده دارد روز و شب
مرکبانی کوه بر صحرا سپر دریاگذار
هوش مصنوعی: در زیر ران، روز و شب را به بازی گرفتهاند. مانند مرکبی که در کوهها، در دشتها سپر میزند و از دریا عبور میکند.
گر بتازد سوی وحشی پستی انگارد جبال
ور براند سوی خصمی خشکی انگارد بحار
هوش مصنوعی: اگر کسی به سمت وحشی برود، کوهها را پست و بیارزش میبیند، و اگر به سمت دشمنی برود، دریاها را بیفایده و خشک تصور میکند.
در شکارست از هنرها او خداوند جهان
زین قبل خواهدکه باشد دایما اندر شکار
هوش مصنوعی: او در شکار، استادی دارد و خداوند عالم است. از این رو، همیشه در حال شکار خواهد بود.
خسرو دنیا ملک شاه محمد کز ملوک
شد بدو دین محمد تا قیامت پایدار
هوش مصنوعی: دنیا زیر سلطه شاه محمد است و به خاطر او دین محمد تا قیامت برقرار خواهد ماند.
شهریار عالم عادل که در دنیا و دین
چشم گیتی زو مبارکتر نبیند شهریار
هوش مصنوعی: حاکمی که در مسائل دنیوی و دینی عادل و راستکردار است، در دنیا و دین، کسی را مبارکتر از او نمیتوان یافت.
چون نگار مهر دینار و درم شد نام او
گشت مُهر مِهر او بر جان جباران نگار
هوش مصنوعی: وقتی تصویر محبوبی مانند سکههای طلا و نقره شد، نام او نشانگر محبت و محبتش بر دلهای ستمگران گردید.
ملک را عدلش بساطی ساخته است از ایمنی
گستریدست آن بساط از قیروان تا قندهار
هوش مصنوعی: پادشاه با عدالت خود، دنیایی پر از آرامش و امنیت ایجاد کرده است که این امنیت از قیروان تا قندهار را در بر میگیرد.
حزم او از استواری کرد گردون لاجرم
بند شاهی شد به حزمِ استوارش استوار
هوش مصنوعی: ثبات و استقامت او باعث شد تا گردون (زمان) به او پادشاهی بدهد. به همین دلیل، استحکام و ارادهی محکم او باعث شد که مقاماش نیز محکم و استوار باشد.
چرخ نتواندگشان جز به شکر او زبان
تا میان در خدمت او بسته دارد روزگار
هوش مصنوعی: برای به گردش درآمدن چرخ روزگار، جز با شکر و سپاسگزاری از او، زبان نمیگشاید؛ تا زمانی که انسان خود را در خدمت او نگه دارد.
فضل او با خلق عالم هست افزون از قیاس
فضل یزدان نیز با او هست بیرون از شمار
هوش مصنوعی: نعمت و بخشش او نسبت به مخلوقات جهان بی اندازه و فراتر از تصور است، همانطور که فضل و رحمت خداوند نیز نسبت به او بسیار زیاد و خارج از شمارش است.
کی شناسند آنچه او با خلقکرد از نیکویی
کی شمارند آنچه ز احسان کرد با او کردگار
هوش مصنوعی: کسی نمیتواند آنچه را که او از خوبی و نیکی برای دیگران انجام داده بشناسد و برشمرد، همچنین نمیتوانند احسانهایی را که خداوند به انسان کرده، به درستی شمارش کنند.
خسروا هرچ اختیار توست بر روی زمین
هست برگردون گردان اختران را اختیار
هوش مصنوعی: شما هر چیزی که در این دنیا در اختیارتان است را از دست دادهاید، حالا زمان آن است که ستارهها را به اختیار خود درآورید و آنها را به حرکت درآورید.
نامداران را به خاک درگه توست احتشام
تاجداران را به نعل مرکب توست افتخار
هوش مصنوعی: نامآوران و بزرگان به خاطر عظمت و منزلت تو به زمین تو روی آوردهاند، و حتی تاجداران و پادشاهان نیز به خاطر احترام و افتخار به تو به مرکب تو وابستهاند.
دیده نمگیرد سران راپیش تو هنگام رزم
پشت خمگردد یلان را پیش تو هنگام بار
هوش مصنوعی: چشمها به خاطر تو در زمان جنگ از بزرگان سیر میگردد و قهرمانان به خاطر تو در زمان باران خم میشوند.
تو به بغدادی و در روم از هجوم لشکرت
هست قیصر مستمند و لشکر او سوگوار
هوش مصنوعی: تو در بغداد هستی و در روم، قیصر و لشکریانش تحت فشار و غمگین هستند.
کوس پندارند چون آید ز دریا بانگ رعد
تاختن دانند چون برخیزد از صحرا غبار
هوش مصنوعی: وقتی صدای رعد از دریا میآید، مردم آن را به خیال و پندار میگیرند، و وقتی غبار از صحرا بلند میشود، تصور میکنند که چیزی در حال حرکت است.
زود خواهد بود شاها تا ز بهر دین حق
تیغگیری و برآری از سر دشمن دمار
هوش مصنوعی: به زودی ای پادشاه، برای حفظ دین حق، آماده میشوی و دشمنان را نابود میکنی.
آنکه میگوید بلندم گردد ازگرز تو پست
وانکه میگوید عزیزم گردد از تیغ تو خوار
هوش مصنوعی: کسی که میگوید با قدرت تو برتر میشوم، در واقع خود را پایین میآورد. و کسی که میگوید از تیری که تو میزنی، بیارزش میشوم، در حقیقت خود را تحقیر میکند.
تا جهان را خاک و باد و اتش و اب است طبع
تا فساد کون باشد در جهان زین هر چهار
هوش مصنوعی: تا زمانی که جهان پر از خاک، باد، آتش و آب است، طبیعت به فساد و ناپایداری خود ادامه خواهد داد.
تو به نعل بادپایان خاک بر دشمن فشان
و اتش اندر جان اعدا زن به تیم ابدار
هوش مصنوعی: تو خاک را بر سر دشمنان بپاش و آتش را در وجود دشمنان روشن کن.
رایتت منصور و تیغت تیز و ملکت مستقیم
دولتت پیروز و بختت نیک و طبعت شادخوار
هوش مصنوعی: سوار تو پیروزمند و شمشیرت برنده است، حکومتت استوار و دولتت موفق، بخت تو خوش و حال تو خوش باشد.
در مسلمانی به اقبالت خلافت را ثبات
در جهانبانی به انصافت شریعت را شعار
هوش مصنوعی: در ایمان و اعتقاد تو، با ثبات و پایدار، رهبری در جامعه بر اساس عدالت و انصاف، و پیروی از اصول شرع و قوانین دینی باید سرلوحه کار قرار گیرد.
