برگردان به زبان ساده
صبوح مرا خوش کن ای خوش پسر
به میخوارگان ده قدح تا به سر
هوش مصنوعی: ای پسر خوشصفات، صبح مرا زیبا کن و به مینوشان لیوانی بده تا خوشحالیام کامل شود.
که چون سر برآرد ز کوه آفتاب
قدح تا به سر خوشتر ای خوش پسر
هوش مصنوعی: وقتی خورشید از پشت کوه سر برمیآورد، برای تو که جوان خوشقلبی، نوشیدنیای بهتر از این خوشگوارتر نیست.
چه از آب رز شد زمین بهرهمند
تو از آب رز کن مرا بهرهور
هوش مصنوعی: به زمین از آب گلسرخ سودی رسیده است؛ تو هم از این آب گلسرخ مرا بهرهمند کن.
تو را چشم بادام و لب شکر است
مرا نقل بادام ده با شکر
هوش مصنوعی: چشمان تو مانند بادام است و لبهایت شیرین مانند شکر. من از تو میخواهم که دانههای بادام را به من بدهی تا با شکر بخورم.
کمندی که با سیم داری به مشک
کمان کرد پشت من ای سیمبر
هوش مصنوعی: کمند تو که به آرامی و زیبایی به دور کمرم پیچیده شده، همچون کمان و مشک بر پشت من است. ای زیبا روی.
ز خوبان گیتی تو را معجزه است
دهان و سخن با میان و کمر
هوش مصنوعی: تو از زیبایانی که در دنیا وجود دارند، شگفتی و جذابیت خاصی داری که زبان و سخن تو، و همچنین قامتی که داری، در تو به چشم میخورد.
کمر ظاهرست و میان ناپدید
سخن کامل است و دهان مختصر
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در ظاهر، چیزی مشخص و نمایان است، اما در عمق و حقیقت، خیلی از نکات پنهان و ناپیداست. همچنین، در صحبتها و بیان، گاهی اوقات اطلاعات کاملی وجود دارد، اما این اطلاعات ممکن است به طور مختصر و خلاصه مطرح شوند.
چو تیر افکند چشمت از ساحری
بود بر دلم تیر او کارگر
هوش مصنوعی: زمانی که نگاهت را به سمت من میاندازی، گویی به طور جادویی بر دلم چیره میشوی و تیر محبت تو به دلم مینشیند.
نیاساید از ساحری تیر اوی
چو تیغ شجاع الملوک الظفر
هوش مصنوعی: از سحر تیر او نترسید، همچون شمشیر شجاعترین پادشاهان پیروز.
معینی کزو یافت دولت شرف
نصیری کزو یافت ملت خطر
هوش مصنوعی: معینی که از او فضیلت و موفقیت به دست آمده، نصیری که به واسطه او ملت در خطر را پشت سر گذاشته است.
حُسامی که در ملت ایران زمین
بدو تازه شد دین خیرالبشر
هوش مصنوعی: حُسامی به تازگی در سرزمین ایران ظهور کرده که مظهر بهترینها و خیر برای بشر است.
سماعیل بن گیلکی کز شرف
کفش زمزم است و رکابش حجر
هوش مصنوعی: سماعیل بن گیلکی کسی است که احترام و مقام او به اندازهٔ کفشی است که در کنار چشمهٔ زمزم قرار دارد و جایگاهش به اندازهٔ سنگی است که زیر پایش است.
به اندیشه نتوان به قدرش رسید
که اندیشه زیر است و قدرش زبر
هوش مصنوعی: فکر و اندیشه از آنچه میتوانیم اندازهگیری کنیم، فراتر است؛ چرا که خود اندیشه در عمق و درون قرار دارد، اما ارزش و اعتبار آن در سطح و ظاهر نمایان میشود.
قضا و قدر حاصل آید ازو
هرآنچ اندر آرد به فهم و فکر
هوش مصنوعی: سرنوشت و تقدیر از آن چیزی به وجود میآید که از اندیشه و تفکر انسان بیرون میآید.
اگر چه ندارد روا دین اوی
که باشد ثناهای او چون سور
هوش مصنوعی: هر چند که دین او با اینکه باعث افتخار نیست، اما ثناهای او مانند سور (شور و شادی) است.
ثناهای او اهل دین کردهاند
چو الحمد و چون قل هو الله ز بر
هوش مصنوعی: مدح و ستایشهای خداوند را اهل دین و ایمان با استفاده از عباراتی مانند "الحمد" و "قل هو الله" به زبان میآورند.
بیابان چنان کرد شمشیر او
که چون آهوی ماده شد شیر نر
هوش مصنوعی: شمشیر او به شکلی در بیابان عمل کرد که آنقدر مؤثر بود که شیر نر به اندازه یک آهوی ماده آرام و بیخطر شد.
به راه بیابان پیاپی شدست
ز بازارگانان نفر بر نفر
هوش مصنوعی: به طور مکرر افرادی از بازار به سمت بیابان میروند و در این مسیر، دستهدسته حرکت میکنند.
کنندش دعای سحر هر شبی
که عدلش شب فتنه را شد سحر
هوش مصنوعی: هر شبی که عدل او تاریکی و فتنه را روشن کند، برایش در سحرگاه دعا میکنند.
همه راد مردان از او شاکرند
به شرق و به غرب و به بحر و به بر
هوش مصنوعی: تمام رادمردان از او قدردانی میکنند، چه در شرق و چه در غرب، چه در دریا و چه در خشکی.
نزاد و نزاید به سیصد قِران
ز مادر چو او رادمردی دگر
هوش مصنوعی: هیچکس بهاندازه آن رادمرد نمیتواند از مادر به دنیا بیاید و به ثمر برسد، حتی اگر سیصد درهم هم داشته باشد.
ایا پهلوانی که از قدر و جاه
تویی خسروان را به جای پدر
هوش مصنوعی: آیا تو، ای پهلوان، که از مقام و عظمت برخورداری، میتوانی به جای پدر، جایگاه شاهان را بپذیری؟
اگر چندگرم است آتش به طبع
ز نزدیک سوزد همی خشک و تر
هوش مصنوعی: اگر آتش چند گرم باشد، از نزدیک هر چیزی را میسوزاند، چه خشک و چه تر.
از اوگرم تر آتش تیغ توست
که از دور سوزد عدو را جگر
هوش مصنوعی: آتش شمشیر تو از او گرمتر است که میتواند از فاصله دور، دل دشمن را بسوزاند.
عجب دارم اندر سقر زمهریر
وگر چند هست این سخن در خبر
هوش مصنوعی: من از اینکه در دوزخ و سرمای سخت آنجا، باز هم این موضوع در اخبار مطرح میشود، شگفت زدهام.
دم سرد باشد عدوی تو را
مگر زان بود زمهریر سقر
هوش مصنوعی: زمانی که دشمن تو در تنگی و سختی قرار دارد، ممکن است چهرهاش سرد و بیروح به نظر برسد؛ اما این وضعیت به خاطر شدت سردی و سرمای گزنده جهنم است.
هر آن خصمکز پیش تو روز رزم
هزیمت پذیرد ز بیم خطر
هوش مصنوعی: هر دشمنی که در میدان جنگ مقابل تو قرار گیرد و از ترس خطر شکست بخورد، در واقع نشان دهندهٔ قدرت و توانایی توست.
زمانه به دستش دهد نامهای
نبشته در آن نامه این المفر
هوش مصنوعی: زمانه به او فرصتی میدهد تا پیام یا خبری بنویسد که در آن نوشته، پیامی از رهایی یا نجات وجود دارد.
اگر مرغ بلقیس را نامه برد
ز نزد سلیمان پیغامبر
هوش مصنوعی: اگر پرندهای که متعلق به بلقیس است، نامهای از سوی سلیمان پیامبر بیاورد.
برد تیر پران تو نزد خصم
اجلنامهٔ خصم در زیر پر
هوش مصنوعی: تیری که تو برای دشمن پرتاب میکنی، سرنوشت و آسیب او را در زیر آن تیر، برملا میسازد.
امیرا اگر چون تو باشد سحاب
همه دُرّ فَشاند به جای مطر
هوش مصنوعی: ای امیرا، اگر تو مانند ابر باشی، همهٔ گوهرها را مانند باران به زمین میریزی.
به صُنعت از آتش برآید نسیم
به فعلت از آهن بروید خضر
هوش مصنوعی: نسیم ملایمی از آتش پدید میآید و به همین شکل درختان و گیاهان از آهن رشد میکنند.
چو من بر مدیحت گشایم زبان
زبان را فضیلت نهم بر بصر
هوش مصنوعی: وقتی من درباره تو سخن میگویم، توانایی و ویژگیهای زبان را به چشمهایم ارجح و بالاتر میدانم.
به باغ مدیح تو هر ساعتی
ز شاخ ضمیرم برآید ثمر
هوش مصنوعی: در هر لحظه از عمق ذهنم، میوهای از باغ ستایش تو به بار میآید.
گر از حدگذشته است تقصیر من
به تقصیر منگر به عذرم نگر
هوش مصنوعی: اگر تقصیر من از حد گذشته است، به آن توجه نکن و عذر من را در نظر بگیر.
چو در شاعری من ندارم نظیر
زتو جسم دارم قبول و نظر
هوش مصنوعی: در شعر گفتمانی ندارم که مانند تو باشد، اما با وجود اینکه جسم و وجود دارم، به نظر تو انتقاد و توجه بیشتری دارم.
الا تا که امروز و فردا و دی
پدید آید از رفتن ماه و خَور
هوش مصنوعی: اینجا میگوید که تا امروز و فردا و روزهای آینده، هر لحظه واضحتر میشود که با رفتن ماه و خورشید، زمان چگونه نمایان میشود.
ز دی خوبتر باد امروز تو
وز امروز فردای تو خوبتر
هوش مصنوعی: امروز تو از دیروز بهتر است و فردای تو نیز از امروز بهتر خواهد بود.
سر رایتت باد خورشید سای
سم مرکبت بادگیتی سپر
هوش مصنوعی: سر رایتت مانند خورشید درخشان است و سایهات همچون سم مرکب، به حفاظت از تو در برابر جهان میپردازد.
به هر کار یزدان تو را رهنمای
بههر راه دولت تورا راهبر
هوش مصنوعی: هر کاری که در آن یزدان (خدا) تو را هدایت کند، آن کار میتواند به تو کمک کند تا به مسیر خوشبختی و موفقیت برسی.
