برگردان به زبان ساده
عید عرب و سنت و آیین پیمبر
فرخنده کناد ایزد بر شاه مظفر
هوش مصنوعی: خداوند عید عرب و سنت و روش پیامبر را برای شاه مظفر خوشحال و فرخنده گرداند.
سلطان بلند اختر ابوالفتح ملکشاه
شاهی که عزیز است به او دین پیمبر
هوش مصنوعی: سلطان بزرگ و پرفروغ ابوالفتح ملکشاه، پادشاهی که به دلیل اعتقاداتش به دین پیامبر، مورد احترام و محبت قرار دارد.
فرمانش کشیدست خطی گرد جهان در
دارند همه تاجوران بر خط او سر
هوش مصنوعی: فرمان او همچون خطی است که دور تا دور جهان را میپوشاند و همه حاکمان بر اساس این فرمان، سر تعظیم فرود میآورند.
از نامه و نامش همه اسلام مزین
وز رایت و رایش همه آفاق منور
هوش مصنوعی: از نامه و نام او، تمام اسلام زینت یافته و پرچم و فرمان او، همه جهان را روشن کرده است.
فخر پدران است به او تاگه آدم
جاه پسران است به او تاگه محشر
هوش مصنوعی: این جمله بیانگر این است که افتخار پدران به فرزند خود تا روز قیامت ادامه دارد و در حقیقت، مقام و جایگاه او نشانهای از عظمت و شأن پدرانش خواهد بود. به عبارتی، شخصیت و دستاوردهای او نمایانگر ارزش و کرامت والدینش است.
بی طاعت او شاخ سعادت ندهد بار
بیخدمت او تخم سلامت ندهد بر
هوش مصنوعی: بیتوجهی به او باعث نمیشود که خوشبختی به ما روی بیاورد و بدون خدمت به او، نمیتوانیم به امنیت و آرامش دست پیدا کنیم.
پیروزی شاهان بود از اختر دولت
پیروز شد از طلعت او دولت و اختر
هوش مصنوعی: پیروزی و موفقیت شاهان به خاطر خوش شانسی و وضعیت خوب ستارهها بود که از زیبایی و چهرهی آنها ناشی میشود.
ای تیغ گهردار تو از فتح مرکب
وی دست گهربار تو از جور مصوّر
هوش مصنوعی: ای شمشیر نازک و برنده، تو به پیروزی بر مرکب (نشانه شجاعت و توانمندی) دست یافتهای و تو در برابر ظلم، مثل گوهری ارزشمند هستی.
نازیدن شاهان بود از افسر و خاتم
نازنده شد از سیرت تو خاتم و افسر
هوش مصنوعی: شاهان به خاطر زرق و برق افسر و خاتم خود فخر میفروشند، اما زیبایی و ویژگیهای درونی تو باعث میشود که این افسر و خاتم نیز به تو ناز کند.
رای تو سپهر است و دلت چشمهٔ خورشید
بزم تو بهشت است و کفت چشمهٔ کوثر
هوش مصنوعی: قضاوت تو مانند آسمان است و قلبت مانند چشمهای از خورشید میدرخشد. میهمانی تو بهشت است و زبانت مانند چشمهٔ کوثر شیرین و لذیذ است.
خار از نم باران سخای تو شده گُل
خاک از تف خورشید قبول تو شود زر
هوش مصنوعی: دروغی در وجود ندارد که بخواهد زیبایی و عظمت طبیعت به خاطر بخشش تو به وجود آمده است. خارها به واسطه باران رحمت تو به گل تبدیل میشوند و خاک نیز به لطف تابش آفتاب تو، به طلا تبدیل خواهد شد.
گردد به یک انعام تو رنجور تن آسان
گردد به یک احسان تو درویش توانگر
هوش مصنوعی: با لمسی از محبت تو، بیمار بهبود مییابد و فرد نیازمند با یک لطف و احسان تو، به ثروت و آزادی دست مییابد.
در ملک نبودست جهان را چو تو خسرو
در داد نبودست جهان را چو تو داور
هوش مصنوعی: در دنیا هیچکس مانند تو سلطان نیست و در نظام عدالت نیز هیچکس مانند تو قاضی وجود ندارد.
هم در عرب آثار تو گشته است مهیا
هم در عجم اقبال تو گشته است مقرّر
هوش مصنوعی: هر دو ملت عرب و عجم (ایران) به وجود تو آشنا شده و به نوعی آمادهسازی و استقبال از تو پرداختهاند.
چون مهر که از شرق گراید سوی مغرب
چون ماه که از باختر آید سوی خاور
هوش مصنوعی: همانطور که خورشید از شرق به سمت غرب میرود و ماه از غرب به شرق میآید، تغییرات و حرکات طبیعت را نشان میدهد.
گه رایت عالی بری از بلخ به بغداد
گاهی کشی از دجله به جیحون صف لشکر
هوش مصنوعی: گاهی پیشروی لشکر تو از سوی بلخ به بغداد است و گاهی هم از سمت دجله به جیحون حرکت میکند.
رایات تو اندر ری و از نام خطابت
در مشرق و مغرب شرف خطبه و منبر
هوش مصنوعی: پرچمهای تو در ری برافراشته شده و نام خطابتت در شرق و غرب، نشاندهندهی بزرگی خطبه و منبرت است.
تاریخ فتوح تو درست است و حقیقت
افسانهٔ شهنامه محال است و مُزَوّر
هوش مصنوعی: تاریخ نبردهای تو واقعی است، اما داستانهایی که در شاهنامه وجود دارد، غیر واقعی و ساخته پرده خیال است.
شد خاطر ما چون فلک و مدح تو کوکب
شد دفتر ما چون صدف و مدح تو گوهر
هوش مصنوعی: دل ما مانند آسمان شده و ستایش تو برای ما مانند ستارهای در دفتر زندگیمان میدرخشد، كما اینکه دفتر ما مانند صدف و ستایش تو مانند گوهری ارزشمند است.
هستیم ز مَدحَت همه افروخته خاطر
هستیم ز مدحت همه آراسته دفتر
هوش مصنوعی: ما به خاطر ستایش تو تمام وجودمان پر از شوق و شعف است و از همین ستایش، زندگیمان کمال و زیبایی یافته است.
تا شعلهٔ آذر نشود قطرهٔ باران
تا قطرهٔ باران نشود شعلهٔ آذر
هوش مصنوعی: تا زمانی که قطرهٔ باران به آتش تبدیل نشود، آتش نیز نمیتواند از باران برآید.
با امر تو تقدیر قَدَر باد موافق
با حکم تو دوران فلک باد برابر
هوش مصنوعی: با فرمان تو، سرنوشت به گونهای رقم میخورد که با اراده تو هماهنگ باشد و چرخش آسمان همواره در مسیر تو قرار گیرد.
شاهان جهان رای تو را گشته متابع
شیران ژیان حکم تو را گشته مسخر
هوش مصنوعی: پادشاهان دنیا پیرو نظر تو شدهاند و مانند شیران، در برابر قدرت تو تسلیم هستند. فرمان تو برای آنها، مانند یک قانون الزامی است.
عید تو همایون و همه روز تو چون عید
نوروز تو از عید تو خرم تر و خوشتر
هوش مصنوعی: عید تو بسیار بزرگ و باشکوه است و تمام روزهای تو مانند جشن نوروز، از عید تو شادتر و خوشحالتر هستند.
