برگردان به زبان ساده
شاه سنجر چون ز میدان جانب ایوان رسید
از زمین بانگ بشارت تا بر کیوان رسید
هوش مصنوعی: شاه سنجر وقتی که از میدان جنگ به سمت ایوان بازگشت، صدای شادباشی از زمین به گوش رسید که تا آسمانها هم طنینانداز شد.
تا به کیوان گر بشارتها رسد نبود عجب
زانکه منصور و مظفر شاه از میدان رسید
هوش مصنوعی: تا چه زمانی خبرهای شادیبخش به آسماننشینان میرسد، جای تعجب نیست که منصور و مظفر از میدان نبرد برگشتهاند.
موسم جنگ و غُو شیپور و رنج تن گذشت
گاه چنگ و نغمهٔ تنبور و عیش جان رسید
هوش مصنوعی: زمانهٔ جنگ و فریاد و رنج به پایان رسید و اکنون زمان شادی و نواختن موسیقی و لذت بردن از زندگی فرارسیده است.
هان کمند ازکف بیفکن ای خدیو شیرگیر
زانکه هنگامگرفتن طرهٔ جانان رسید
هوش مصنوعی: ای سردار شجاع، کمند را از دست رها کن، زیرا وقت آن رسیده که محبت و زیبایی محبوب را در آغوش بگیری.
بزم را فرما کنند آماده سامان طرب
زانکه از سعی تو کار رزم بر سامان رسید
هوش مصنوعی: مهمانی را برای شادی و سرور مهیا کن، زیرا تلاشهای تو باعث شده که کارهای جنگ به خوبی سامان بگیرد.
می نیاید از زبانم تا که در هنگام جنگ
برعدو ازتیغ خونریز تو گویم آن رسید
هوش مصنوعی: وقتی که در میدان جنگ هستم و باید در برابر دشمن با شمشیر خونین تو صحبت کنم، هیچ کلمهای از زبانم خارج نمیشود.
دشمن روباه دل میخواست ناگاهان گریز
شیر را چون دید با شمشیر خونافشان رسید
هوش مصنوعی: دشمن که دلش مثل روباه مکار بود، وقتی ناگهان شیر را دید که با شمشیری خونین به سمتش میآید، ترسیدن و فرار کرد.
دلهمیگفتش تورا خودیاست چونسندان به سر
عقلگفتش تیغ شاه آن آفت سندان رسید
هوش مصنوعی: دل به او میگفت که تو ارزش و اهمیت داری، اما عقل پاسخ میدهد که مثل تیری که به هدف میخورد، به تو آسیب میرسد و این نشانه از درک و آگاهی است.
تیغ تو همچون هلال اما میانش همچو بدر
زو موالی را فزونی خصم را نقصان رسید
هوش مصنوعی: تیغ تو مانند هلال است، اما در وسط آن مانند ماه کامل است. این وضعیت باعث میشود که دوستانت زیاد شوند و دشمنانت دچار نقصان گردند.
تا برون ناورده بودی تیغ خونریز از نیام
گرد سم اسب تو تا گنبد گردان رسید
هوش مصنوعی: قبل از آن که شمشیر خونین را از نیام بیرون آوردی، گرد و غبار سم اسب تو به گنبد آسمان رسید.
چون به دستت قبضهٔ شمشیرگردید آشنا
اززمین بر چرخ عکس لالهٔ نُعمان رسید
هوش مصنوعی: زمانی که شمشیر به دستت میرسد، آشنا به زمین آمده و تصویر لالهٔ نعمان بر چرخ، نشان داده میشود.
جنگیانت کوه را تومار کردندی اگر
ترککوشش را نه بر ایشان زتو فرمان رسید
هوش مصنوعی: جنگجویانت اگر برای مبارزه با کوهها هم آماده میشدند، نرمی و سستی را کنار نمیگذاشتند و تنها در صورتی میتوانستند پیروز شوند که از تو دستور میگرفتند.
گل دمیدن برگرفت از پیکر بدخواه تو
چون به تن او را زشستت غنچهٔ پیکان رسید
هوش مصنوعی: گل به دلیل بدخواهی تو در دلش شکوفا شد، چون گلبرگهای آن از تن تو جدا شد و به اوج رسید.
پادشاها این چنین فتح نمایان مر تورا
از فر بخت بلند و نصرت یزدان رسید
هوش مصنوعی: ای پادشاه، اینگونه پیروزیها نشاندهنده این است که خوشبختی و یاری الهی از چه جایگاه بلند و با عظمتی به تو رسیده است.
چیست جز از خواهش یزدان و از بخت بلند
اینکه نصرت مر تو را و خصم را خِذلان رسید
هوش مصنوعی: اینکه تو پیروز شدی و دشمن تو شکست خورد، چیزی جز خواسته خداوند و بخت و اقبال خوب تو نیست.
چون عدو را در نظر دادن قوام کفر بود
بر سپاهش این شکست از قوت ایمان رسید
هوش مصنوعی: وقتی که دشمن را در نظر بگیری، بر پایۀ کفر و نافرمانی است، ولی این پیروزی از قدرت ایمان به دست آمده است.
چون تورا مقصود تنظیم طریق عدل بود
جانبت این موهبت از ایزد سبحان رسید
هوش مصنوعی: چون هدف تو برقراری راه عدالت است، این نعمت از جانب خداوند متعال به تو ارزانی شده است.
مشرق و مغرب مسخر گشت از این فتح نو
فتحنامهٔ تو ز ایران تا حد توران رسید
هوش مصنوعی: شرق و غرب به خاطر این پیروزی تازه در اختیار تو قرار گرفت و دستاوردهای این فتح از ایران تا مرزهای توران گسترش یافت.
خسروا گیتی خداوندا مرا در خدمت است
آنچه از فیض رسول پاک بر حسّان رسید
هوش مصنوعی: ای خداوند، در این دنیا من بدیها را از دست دادهام و فقط آنچه از برکت پیامبر پاک به من رسیده است، در خدمت من باقی مانده است.
هرزمانکایم به درگاه تو آید آن دمم
یاد کاندر طور سینا موسی عمران رسید
هوش مصنوعی: هر زمان که به درگاه تو بیایم، یادم میآید که موسی بن عمران در کوه طور سینا به تو رسید.
جود تو در حق من از کیل و از میزانگذشت
شعر من در مدح تو بر دفتر و دیوان رسید
هوش مصنوعی: شما به من انعام و بخشش کردهاید و این بزرگواریتان از هر معیار و اندازهای فراتر است. شعر من در ستایش شما به سطح بالا و معتبر رسیده است.
برمن آنچ از تو رسید از انعم و آلا کجا
صد یکش بر رودکی از دودهٔ سامان رسید
هوش مصنوعی: آنچه به من از نعمتها و خیرو برکتهای تو رسید، کجا میتواند به صد یک آن، به رودکی از خاندان سامان برسد؟
شکر احسان تو چونگویم که بر من هر نفس
از تو بیش از شکر دنیا نعمت و احسان رسید
هوش مصنوعی: چگونه میتوانم از لطف و احسان تو سخن بگویم وقتی هر لحظهای که از تو به من میرسد، برایم ارزشمندتر از همه شکر جهان است؟
تا ابد شاها بپای و بنده اندر خدمتت
هر زمان گویم تو را فتحی چنین چونان رسید
هوش مصنوعی: تا همیشه، ای پادشاه، در خدمت تو هستم و هر لحظه به تو میگویم که تو به موفقیتی چنین بزرگ دست یافتهای.
گاه گویم چاکرت اینک فلان لشکر شکست
گاه گویم بندهات اینک فلان سلطان رسید
هوش مصنوعی: گاهی به تو میگویم که اینک فلان سپاه شکست خورده و گاهی به تو خبر میدهم که فلان پادشاه به ما نزدیک شده است.
شاد باش و شاه باش و زیب تخت وگاه باش
شو فزون چندانکه بدخواه تو را نقصان رسید
هوش مصنوعی: شاد باش و در مقام سلطنت بمان و بر تخت و درگاه زیبایی خود بیفزا، همچنان که دشمنان تو به تو آسیب نرسانند.
باد جاویدان بقایت ای که بر درگاه تو
هرکه پا بنهاد بر اقبال جاویدان رسید
هوش مصنوعی: ای باد جاودانی که به درگاه تو هر کسی که وارد شد، به سرنوشت پایدار و همیشگی دست پیدا کرد.
