برگردان به زبان ساده
ماه من جَزع مرا بر زر عقیق افشانکند
چون به زیر لعل مروارید را پنهان کند
هوش مصنوعی: ماه من به اندازهای زیبا و دلرباست که وقتی درخشش خود را بر روی سنگ عقیق میافشاند، باعث نگرانی و اضطراب من میشود؛ زیرا در سایههای این زیبایی، لعلهایی همچون مروارید پنهان میشوند.
سازد از زلف و زَنَخ هر ساعتی چوگان و گوی
تا دل و پشت مرا چون گوی و چون چوگان کند
هوش مصنوعی: هر لحظه با زلف و رشتهای که در دست دارم، گوی و چوگان میسازم تا دل و پشت مرا همچون گوی و چوگان به بازی بگیرد.
چون بتابد زلف او بر عارضشگویی همی
بر مه روشن شب تاریک مشک افشان کند
هوش مصنوعی: زمانی که زلف او بر روی چهرهاش میتابد، انگار که همزمان با درخشش ماه در شب تاریک، عطر مشک را پخش میکند.
گر نیارد کرد جولان بر مه تابنده شب
پس چرا زلفش همی بر عارضش جولان کند
هوش مصنوعی: اگر نور ماه در شب درخشان نمیتابید، پس چرا زلف او بر چهرهاش اینگونه تماشا میکند و ناز میکند؟
گرچه از هجران او دشوارگردد کار من
وصل او بر من همه دشوارها آسان کند
هوش مصنوعی: اگرچه دوری از او برای من دشواریهای زیادی به وجود میآورد، اما وقتی به او وصل میشوم، همه این سختیها برایم آسان میشود.
ور مرا دردی دهد زنجیر عنبر بار او
لعل شکََّر بار او آن درد را درمان کند
هوش مصنوعی: اگر زنجیری از عطر عنبر به من درد و رنجی بدهد، لعل شکری او آن درد را درمان میکند.
عشق او قصد دلم کرد و نگشتم زو جدا
هم نگردم زو جدا گر نیز قصد جان کند
هوش مصنوعی: عشق او به دل من حملهور شد و هیچگاه از او جدا نخواهم شد، حتی اگر برای جانم هم قصد داشته باشد.
حاشلله عشق را بر جان نباشد هیچ دست
خاصه بر جان کسی کاو خدمت سلطان کند
هوش مصنوعی: عشق چیزی نیست که بتوان آن را به سادگی به دست آورد یا کنترل کرد، بهخصوص برای کسی که در خدمت پادشاهی است.
سید شاهان ملکشاه آن جهانداری که چرخ
نام او برنامهٔ دولت همی عنوان کند
هوش مصنوعی: سید شاهان، ملکشاه، آن کسی که در دنیای پادشاهی و فرمانروایی شناخته شده است و چرخ زمان نام او را به عنوان نشانهای از موفقیت و شکوه دولتش مطرح میکند.
راست گر گویی قیاس مه کند بر آفتاب
هرکه با عدلش قیاس عدلِ نوشِروان کند
هوش مصنوعی: اگر کسی عدالت را با عدل نوشروان مقایسه کند، یعنی به درستی قضاوت کند، مانند این است که بخواهد نور ماه را با نور آفتاب اندازهگیری کند.
خندهٔ تیغش سبب شد گریهٔ بدخواه را
چون بخندد تیغ او بدخواه راگریان کند
هوش مصنوعی: تیغ خندهٔ او موجب شد که دشمنش به گریه بیفتد؛ به گونهای که تیغ او میتواند دشمن را بخنداند ولی به حالش گریهآور است.
خدمتش چون طاعت یزدان به ما بَر واجب است
هرکه این خدمت کند هم طاعت یزدان کند
هوش مصنوعی: خدمت به او برای ما همانند اطاعت از خداوند واجب است. هر کسی که این خدمت را انجام دهد، در واقع به فرمان خداوند نیز عمل کرده است.
جان و دل بیشکر و مدح او مدار از بهر آنک
شکر و مدحش جان و دل پرعقل و پر ایمان کند
هوش مصنوعی: جان و دل خود را بدون سپاس و ستایش او نکن، زیرا شکرگزاری و ستایش او جان و دل را پر از عقل و ایمان میکند.
هر که او مومن بود مدحش شفای دل کند
هرکه او عاقل بود شُکرش غذای جان کند
هوش مصنوعی: هر کسی که ایمان داشته باشد، ستایشش میتواند دلی را شفا بخشد، و هر کسی که دانا و عاقل باشد، سپاسگزاری از او روح انسان را سیراب میکند.
بندگان در خدمت او چون خداوندان شوند
از بس اِکرام و خداوندی که با ایشان کند
هوش مصنوعی: زبانزد است که انسانها وقتی در خدمت خداوند قرار میگیرند، به اندازهای مورد احترام و محبت قرار میگیرند که به مانند کسانی که قدرتمند و محترم هستند، دیده میشوند. این نشاندهندهی کرامت و ارادتی است که خداوند به بندگانش دارد و این ارتباط موجب میشود که آنها احساس ارزشمندی و بزرگی کنند.
خدمت او از میان جان کند هر بندهای
وان که باشد دشمنش هم از بُن دندان کند
هوش مصنوعی: هر کسی که به او خدمت کند، حتی اگر آن شخص دشمنش باشد، از عمق وجودش او را میستاید و به او احترام میگذارد.
خسروا هر کس که نصرت جوید از پیکار تو
زخم پیکار تو نصرت را بر او خِذلان کند
هوش مصنوعی: هر کسی که بخواهد از جنگ تو پیروزی به دست آورد، بداند که زخمهای جنگ تو مانع از پیروزی او خواهد شد.
وانکه از بهر زیادت بر تو پیمان بشکند
عکس تیغ تو زیادت را برو نقصانکند
هوش مصنوعی: کسی که برای افزایش قدرت خود بر تو پیمان میشکند، باید بداند که تیغ تو در واقع به جای افزایش، قدرت او را کاهش خواهد داد.
هرچه آبادست بر روی زمین از عدل توست
وانچه ویران است هم عدل تو آبادان کند
هوش مصنوعی: هرچه در این دنیا آباد و خوب است، نتیجهٔ عدالت توست و حتی ویرانیها را هم عدالت تو توانسته به آبادانی و بهبود تبدیل کند.
وان کجا دشمنکند آباد و بنشیند درو
یا بسوزد آتش خشم تو یا ویران کند
هوش مصنوعی: مناطق و جاهایی که دشمنان میتوانند آن را به آبادانی برسانند و در آنجا زندگی کنند، یا اینکه آتش خشم تو آنجا را بسوزاند، یا اینکه ویران شود.
چنبر گرون به فرمان تو باد از بهر آنک
تا بگردد چنبر او هر چه خواهی آن کند
هوش مصنوعی: هرگاه چنبره در اختیار تو قرار گیرد، به خاطر این است که هر چه بخواهی، آن چنبره به میل تو بگردد و آنچه را تو میخواهی انجام دهد.
