برگردان به زبان ساده
تا شهریار دادگر آهنگ شام کرد
صبح مخالفان همه در شامشام کرد
هوش مصنوعی: دولتمندی با انصاف تصمیم به جنگ در شام گرفت، و در نتیجه، تمامی مخالفان صبحگاه به سمت شام شتافتند.
پیرار بر عدو ظفر از سوی بلخ یافت
وامسال بر ظفر سفر از سوی شام کرد
هوش مصنوعی: پیر از طرف بلخ بر دشمن پیروز شد و امسال از طرف شام به پیروزی سفر کرد.
یک سال شد به شرق و دگر سال شد به غرب
تا در دو سال کار دو جانب تمام کرد
هوش مصنوعی: یک سال در سمت شرق بود و سال بعد در سمت غرب، تا اینکه در این دو سال کار هر دو طرف را تمام کرد.
فتحی که شاه کرد و نبردی که شاه جست
از خسروان که جست وز شاهان کدام کرد!
هوش مصنوعی: پیروزیای که شاه به دست آورد و جنگی که او آغاز کرد، چه تفاوتی با دیگر شاهان و قهرمانان دارد؟
نزدیک بدسَگال فرستاد یک پیام
تا ملک او گشاده بدان یک پیام کرد
هوش مصنوعی: یک پیام به بدسگال فرستادند تا ملک او را از این پیام مطلع کند و آن را باز کند.
گردنکشان روم و عرب را به یک سفر
در پیش تخت خویش رهیّ و غلام کرد
هوش مصنوعی: خود را در مقام قدرت میبیند که توانسته است بزرگان روم و عرب را فقط با یک سفر به دربار خود بیاورد و به آنها دستور دهد و آنها را مانند نوکران خود تحت کنترل درآورد.
ماه صیام بود که آن فتحکرد شاه
بی آنکه رنج برد و فراوان مقام کرد
هوش مصنوعی: ماه رمضان بود که شاه به پیروزی رسید، بدون اینکه زحمتی بکشد و به مقامهای زیادی دست یافت.
تالیف پادشاهی و تاریخ دولت است
فتحی که شهریار به ماه صیام کرد
هوش مصنوعی: این جمله اشاره به یک پیروزی تاریخی دارد که توسط یک پادشاه در ماه مبارک رمضان اتفاق افتاده است. این فتح به نوعی تجلی بخش اقتدار و حکمرانی آن شهریار است و به ثبت تاریخ کشور و دستاوردهای آن میانجامد.
ملکی که در قدیم عرب داشتند و روم
بگرفت شاه و مملکت خویش نام کرد
هوش مصنوعی: در گذشته، عربها حکومتی داشتند که وقتی روم آن را تصاحب کرد، شاه و سرزمین خودش را به نام خود نامگذاری کرد.
هر شهر و هر حصار که یک بنده را سپرد
بر بندگان حلال و بر اعدا حرام کرد
هوش مصنوعی: هر شهری و هر محل دیوار داری که به یک فرد اجازه میدهد تا بر دیگران حکم براند و بر دشمنان خود تسلط یابد.
اسلام داد کافر هفتاد ساله را
دارالفساد کفر چو دارالسلام کرد
هوش مصنوعی: اسلام به کافر که هفتاد سال از عمرش گذشته بود، فرصتی برای نجات و تغییر فراهم کرد و در حقیقت، محیط تباهی کفر را به فضایی امن و آرام تبدیل نمود.
بشکست پشت و گردن اهل ظلام و ظلم
تا سودشان زیان و ضیاشان ظلام کرد
هوش مصنوعی: اهل ظلم و تاریکی را به شدت به زانو درآورد و قدرتشان را شکست تا به جای نفع، ضرر ببینند و روشناییشان به تیرگی بدل شود.
از تیغ آبدار برافروخت آتشی
تا خاک لعلگون و هوا تیرهفام کرد
هوش مصنوعی: تیغ تیز و درخشان آتش شد و این آتش به قدری شدید بود که خاک را به رنگ سرخ درآورد و آسمان را تیره و غمانگیز کرد.
هنگام قهر دشمن و هنگام صید خلق
هر شاه جهد و حیله به زهر و به دام کرد
هوش مصنوعی: در زمانهایی که دشمن عصبانی بود و یا زمانی که در حال شکار مردم بود، هر پادشاه تلاش و تدبیر خود را با زهر و دام به کار میبرد.
او صید کرد لیکن دام از خدنگ ساخت
او قهر کرد لیکن زهر از حُسام کرد
هوش مصنوعی: او شکار کرد، اما به جای دامگذاری با تیر و کمان، به او حمله کرد و اگرچه با عصبانیت برخورد کرد، اما به جای ضربه زدن، سم را با شمشیرش وارد کرد.
قوت حسام او ز ظفر کرد کردگار
چون قوت جانور زشراب و طعام کرد
هوش مصنوعی: نیروی شمشیر او از پیروزی اوست، همچنان که نیروی جانور به نوشیدنی و غذا بستگی دارد.
خورشیدوار کرد سفر شاه و بازگشت
جمشیدوار دست سوی رَطل و جام کرد
هوش مصنوعی: خورشید مانند، شاه را به سفر فرستاد و جمشیدوار، پس از بازگشت، دست به سوی پیمانه و جام دراز کرد.
چون تیغ لعل پیکر او کار پخته کرد
طبعش همه نشاط می لعل خامکرد
هوش مصنوعی: چون بدن او مانند تیغی از جنس یاقوت (لال) کارش را به خوبی انجام داد، روحش را به شادی و نشاطی پر کرده است که همچون یاقوتی خام میدرخشد.
بیرون کشید خنجر کین از نیام و باز
بنمود عفو و خنجر کین در نیام کرد
هوش مصنوعی: او خنجر انتقام را از غلاف بیرون آورد، اما سپس نشان داد که میبخشد و دوباره خنجر انتقام را به جای خود گذاشت.
هنگام بازگشتن بی جسر و بی عمد
آب فُرات عِبره گهِ خاص و عام کرد
هوش مصنوعی: در زمانی که به طور ناگهانی و بدون برنامهریزی، آب فرات به یک مسأله مهم و آموزنده برای همه تبدیل شد.
اسبش چو باد بود و ز تایید بخت خویش
مر باد را به آب درون تیز گام کرد
هوش مصنوعی: اسب او به سرعت باد میمانست و با لطف و حمایت بختش، مانند باد به درون آب شتابان movement کرد.
لا بلکه بود مَرْکب او چرخ زود گرد
بر چرخ در میانهٔ دریا لگام کرد
هوش مصنوعی: اما نه، مرکب او چرخ زمان بود که به سرعت دور میچرخید و در وسط دریا، لگام را در دست گرفته بود.
فضل خدای حَبل متین است شاه را
هر جا که شد به حَبل متین اِعتِصام کرد
هوش مصنوعی: نعمت و رحمت خدا همچون رشتهای محکم و استوار است. هر شاه و مقامداری که به این رشته محکم چنگ زند، در هر شرایطی به قدرت و حمایت آن دست پیدا میکند.
فرمان شاه را همه شاهان متابع اند
کاو را خدای بر همه شاهان امام کرد
هوش مصنوعی: تمام شاهان زیر فرمان شاه هستند، زیرا او را خدا بر دیگر شاهان پیشوای بزرگ قرار داده است.
عاجز بود کلام ز شرح فتوح شاه
زیرا که او فتوح فزون ازکلام کرد
هوش مصنوعی: کلمات از وصف پیروزیهای پادشاه ناتوان بودند، چرا که او دستاوردهای بیشتری را نسبت به آنچه که قابل بیان بود، به دست آورده بود.
وهم انام راه نیابد به شرح آنچ
در شام و روم خسرو و شاه انام کرد
هوش مصنوعی: هیچ کس نمیتواند به درستی توضیح دهد که چه چیزی در شام و روم توسط پادشاهان و بزرگانی که در آن مناطق زندگی میکنند، اتفاق افتاده است.
شاها به شادکامی بنشین که کردگار
چونانکه خواستی همه کارت به کام کرد
هوش مصنوعی: ای پادشاه، در خوشحالی بنشین، زیرا خداوند تمام آنچه را که خواستی، به نیکویى انجام داد.
آثار دولت تو در اسلام زنده کرد
اِنعام نعمت تو در آفاق عام کرد
هوش مصنوعی: دولت و قدرت تو باعث احیای اسلام شده و نعمتهای تو در سراسر جهان گسترش یافته است.
رای تو قبلهگاه جلال و جمال ساخت
تخت تو سجده گاه کبار وکرام کرد
هوش مصنوعی: رای تو به مرکز عظمت و زیبایی تبدیل شد و تخت تو جایی شد که بزرگان و محترمان به احترام تو سجده میکنند.
زیبد که بر کف تو مدامی بود مدام
زیراکه عمر و ملک تو ایزد مُدام کرد
هوش مصنوعی: بهتر است که همیشه در دستان تو باشد، چرا که خداوند عمر و پادشاهی تو را دائمی کرده است.
میبردوام خواه که پیروزهگون سپهر
پیروزی و سعادت تو بر دوام کرد
هوش مصنوعی: درخواستت برای موفقیت و شادی نشاندهنده این است که همیشه در زندگی تلاش کنی و به پیشرفت ادامه دهی. زندگی و سرنوشت تو همواره در پیوند با این تلاشها خواهد بود و تو را به موفقیت و سعادت خواهد رساند.
