برگردان به زبان ساده
تو ای گاه و دیهیم شاهنشهی
که بی تو مبادا مهی و بهی
هوش مصنوعی: ای شهریار گرانقدر و بزرگ، جز تو هیچ چیز دیگری کامل و ارزشمند نیست. بدون وجود تو، نور و زیبایی زندگی به هیچ میرسد.
خنک روز کاندر تو بد جمشید
که آورد بس نیکوی ها پدید
هوش مصنوعی: روز خنک و فرح بخشی فرا رسیده که جمشید، شخصیت بزرگ و فرزانه، به ارمغان آوردن زیباییها و نیکیهای فراوان را به همراه دارد.
خنک روز کاندر تو بد زردهشت
که اهریمن بدکنش را بکشت
هوش مصنوعی: خنک و آرامشبخش است روزی که در تو زهرهشت (زودیاک) وجود داشته باشد، چرا که در آن روز آن کسی که کردارهای بد را انجام میدهد، از بین میرود.
خوش آن روزگار کیومرث شاه
کزو شد پدیدار دیهیم و گاه
هوش مصنوعی: روزگار خوشی را توصیف میکند که کیومرث، نخستین پادشاه، ظهور پیدا کرد و تاج و تخت به وجود آمد.
خجسته بدی گاه اوکشتره
که تازه شد از وی جهان یکسره
هوش مصنوعی: خجسته و خوشبخت است آن کسی که به او خوشگذرانده شده، چرا که از وجود او سراسر جهان تازه و نو میشود.
به گاه فریدون همایون بدی
زمان منوچهر میمون بدی
هوش مصنوعی: در زمان فریدون، دوران خوبی بود و همه چیز در آرامش و خوشی سپری میشد، اما در زمان منوچهر، اوضاع متفاوت و دشوار بود.
همایون بدی گاه ارباس گرد
که او کرد بر نینوا دست برد
هوش مصنوعی: در روزگار گذشته، شخصی به نام همایون بر سرزمین ارباس حکومت کرد و او بر نینوا دست یافت و بر آن سرزمین تسلط پیدا کرد.
خجسته بماندی پس از کیقباد
همان درگه طوس نوذر نژاد
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که بعد از کیقباد، که یکی از پادشاهان معروف و درخشان بود، آن مکان یا سرزمین که متعلق به طوس و نوذر نژاد است، همچنان درخشش و خوشبختی خود را حفظ کرده است.
به هنگام کی آرش نامور
گرفتی همه خاور و باختر
هوش مصنوعی: در زمان آرش، قهرمان مشهور، تو به دست آوردی تمامی سرزمینهای شرق و غرب.
به دوران اکمین کرکس نژاد
همه خاک شامات دادی به باد
هوش مصنوعی: در زمان حکومت اکمین، نسل کرکس، تمام خاک شام را نابود کرد.
همایون بدی گاه کاووس کی
همان وقت کیخسرو نیک پی
هوش مصنوعی: این بیت به اشاره به دو شخصیت مهم از شاهنامه، یعنی کاووس و کیخسرو، پرداخته است. در اینجا به مضمون دوستی و ویژگیهای اخلاقی و خوب آنها اشاره میشود. در واقع، این افراد به عنوان نمادهایی از پادشاهی و فضیلت در نظر گرفته شدهاند و در زمانی که کیخسرو در اوج خود است، به زندگی کاووس نیز توجه میشود. این امر نشاندهنده اهمیت ویژگیهای نیک در رهبری و تاثیر آن بر جامعه است.
چو مهری که بیرون بیاید زمیغ
گرفتی همه روی گیتی به تیغ
هوش مصنوعی: مانند ماهی که از ابرها بیرون میآید، تو تمام زیباییهای جهان را با خود به همراه داری.
مبارک بدی وقت اسپندیار
همان گاه فرخ زریر سوار
هوش مصنوعی: در زمان سرزنده و خوشبختی زریر سوار، اسپندیار هم به پیروزی و خوبرویی دست یافت.
که روی زمینت همه بنده بود
به فرمان و رأیت سرافکنده بود
هوش مصنوعی: همه موجودات روی زمین به خاطر اراده و حکمت تو بندگی میکنند و در برابر تو سر تسلیم فرود آوردهاند.
خجسته به هنگام شاه اردشیر
همان گاه داراب ارزاس پیر
هوش مصنوعی: در زمان خوشیمن شاه اردشیر، داراب، پیر با ارزشی نیز وجود داشت.
به وقت جهان جوی ساسان نژاد
جهان را نمودی پر از مهروداد
هوش مصنوعی: در زمان ساسانیان، تو جهان را پر از محبت و عدالت نشان دادی.
همان گاه شاپور فرخنده رای
ابر تارک قیصرت بود پای
هوش مصنوعی: در آن زمان شاپور، قدرتمند و با تدبیر، ابرِ مغلوبی بر سر قیصر بود.
در ایام فرخ قباد گزین
پر از دانش و داد کردی زمین
هوش مصنوعی: در روزهای خوش و مبارک قباد، زمین را با علم و انصاف پر کردی.
به هنگام نوشیروان بزرگ
یکی کردی آبشخور میش و گرگ
هوش مصنوعی: در زمان نوشیروان بزرگ، به هنگام نوشیدن، در یک مکان مشترک، دمی از میش و گرگ کنار هم بودند.
در فرهی بر تو اکنون ببست
که آن فر و برز مهین گشت پست
هوش مصنوعی: اکنون بر تو پوششی قرار داده شد که آن زیبایی و شکوه بزرگ به پایین آمده است.
شد آن تخمه ویران و ایران همان
برآمد همه کامه ی بدگمان
هوش مصنوعی: تخمه ویران شده، و ایران زیر سایه آن متولد گردید و همه آرزوهای بدگمان برآورده شد.
گزند آمد از پاسبان بزرگ
شبان شد به جان رمه هم چو گرگ
هوش مصنوعی: آسیب و خطر از سوی نگهبان بزرگ به سراغ شبان آمد، او به مانند گرگ برای جان گله اقدام کرد.
مگر روز بدبختیت شد پدید؟
سیه گشت آن بخت و روز سپید
هوش مصنوعی: آیا روز شومات فرا نرسید؟ بخت تو تیره گشت و روز روشن به تاریکی مبدل شد.
که نفرین بر این بخت ناخوب باد
سزد گر نباشیم از آن هیچ شاد
هوش مصنوعی: نفرین بر این سرنوشت بدی که داریم، اگر از آن هیچ خوشحالی نصیبمان نشود، جایز است.
