برگردان به زبان ساده
خوشا مرز ایران عنبر نسیم
که خاکش گرامی تر از زر و سیم
هوش مصنوعی: چه زیباست مرز ایران که بوی خوش عنبر از نسیم آن به مشام میرسد و خاکش از طلا و نقره نیز باارزشتر است.
زمینش همه عنبر و مشک ناب
به جوی اندرش آب در خوشاب
هوش مصنوعی: زمینش پر از عطر و خوشبو مانند عنبر و مشک است و در وسط آن، آبی زلال و شیرین جاری است.
فضایش چو مینو به رنگ و نگار
به یک سو زمستان و دگر سو بهار
هوش مصنوعی: فضای اطراف مانند بهشتی زیبا و رنگارنگ است. در یک سمت، زمستان و در سمت دیگر، بهار قرار دارد.
همه کوهسارش چو خلد برین
همه مرغزارش خوش و دل نشین
هوش مصنوعی: تمام کوههای او مانند باغهای بهشتی است و همه دشت و چمنزارش خوشایند و دلنشین است.
هوایش موافق بهر آدمی
زمینش سراسر پر از خرمی
هوش مصنوعی: هوای اینجا برای آدمها مناسب است و زمینش پر از خوشی و زیبایی است.
گلابست در جویبارش روان
همی پیر گردد زآبش جوان
هوش مصنوعی: گلاب در جویبار به شکل جاری است و به خاطر آبش، پیر نیز جوانی میکند.
به هر سوی این ملک با آفرین
یکی بوم فرخنده بینی گزین
هوش مصنوعی: در هر گوشه از این سرزمین، تو با هنر و آفرینش، یک مکان خوشیمن و خوشبخت را مشاهده خواهی کرد.
گر از فارس گویی بهشتی خوش است
همه مرغ آن خرم و دلکش است
هوش مصنوعی: اگر از فارس گفتگو کنی، بهشت زیبا و دلنشینی است و همه پرندگان آن خوشحال و خوش صدا هستند.
هوا خوش گوار و زمین پرنگار
نه سرد و نه گرم و همیشه بهار
هوش مصنوعی: هوا دلپذیر و زمین زینتدار است. نه سرد و نه گرم و همیشه شبیه به فصل بهار.
چو پاکان شیراز پاکی نهاد
نباشد که رحمت بر آن خاک باد
هوش مصنوعی: افراد نیکوکار در شیراز، خود را با پاکی و پاکدامنی آراستهاند و بر آن سرزمین رحمت خداوند نازل خواهد شد.
کسی اندر آن بوم آباد نیست
به کام از دل و جان خود شاد نیست
هوش مصنوعی: در این منطقه آباد، کسی وجود ندارد که از دل و جان خود شاد باشد.
به یک سوی اهواز مینو سرشت
که سبز است و خرم چو باغ بهشت
هوش مصنوعی: به سمت اهواز، مکان زیبایی وجود دارد که مانند بهشت سبز و سرشار از خرمی است.
شکرخیز خاکی نباشد چنان
که زرنوش بودش یکی شارسان
هوش مصنوعی: خاکی که دارای شکر و زیبایی نیست، نمیتواند همانند طلا درخشان و ارزشمند باشد.
دی و آذر و بهمن و فروردین
همیشه پر از لاله بینی زمین
هوش مصنوعی: در دی، آذر، بهمن و فروردین، زمین همیشه پر از لاله است.
گر از ملک کرمان سرایم رواست
که هندوستانی خوش آب و هواست
هوش مصنوعی: اگر من از سرزمین کرمان بگویم، اشکالی ندارد چون هندوستانی از آب و هوای خوب برخوردار است.
در آن مرز فرخنده ی ارجمند
بهر سال زاید دو ره گوسفند
هوش مصنوعی: در آن سرزمین خوش و معتبر، هر سال دو دسته گوسفند به دنیا میآید.
همان زابل از مصر ارزنده تر
زقنوج و کشمر فروزنده تر
هوش مصنوعی: زابل همانند مصر از ارزش بیشتری برخوردار است و از قنوج و کشمر نیز درخشانتر و برجستهتر است.
به نزد کسی کو بود فرهمند
یکی نیل کوچک بود هیرمند
هوش مصنوعی: در نزد فردی با قدرت و توانایی، نیل کوچک مانند هیرمند به حساب میآید.
خراسان زچین و ختن خوش تر است
که خاکش به مانند مشک تر است
هوش مصنوعی: خراسان از سرزمینهای چین و ختن بهتر است چون خاک آن مانند مشک خوشبوست.
همه باغ او بوستان نعم
همه راغ او گلستان ارم
هوش مصنوعی: تمام باغ او مانند بوستانی پر از نعمت است و همه راههای او به گلستانی زیبا میرسد.
صباح نشابور و شام طبس
زخوبی آن مرز فرخنده بس
هوش مصنوعی: صبح نشابور و شام طبس، به خوبی این سرزمین خوشبخت و بسیار شاداب و سرزنده اشاره دارد.
صفاهان چنو در جهان شهر نیست
نداند کش اندر خرد بهر نیست
هوش مصنوعی: اصفهان در جهان شهری نیست که همچون آن باشد و هیچکس نمیداند در این زمین چه معنایی دارد.
همه ساله خندان لب جویبار
به کوه اندران کبک و گور و شکار
هوش مصنوعی: هر سال در کنار جویبار، شادی و نشاط وجود دارد و در کوهها پر از کبک، گور و شکار است.
نوازنده بلبل به باغ اندرون
گرازنده آهو به راغ اندرون
هوش مصنوعی: بلبل در باغ به نواختن پرداخته و آهو نیز در دشت به چرا مشغول است.
خوشا حال آن مرغ دستان سرای
که دارد در آن بوم فرخنده جای
هوش مصنوعی: چه خوشحال است آن پرندهای که در این خانهی خوشبخت و خوشیمن زندگی میکند.
نظنز و سور طرق و قهرود و تار
بود خاکشان هم چو مشک تتار
هوش مصنوعی: این بیت به مکانهایی اشاره دارد که خاک آنها به اندازهای نرم و خوشبو است که مانند مشک تاتار میباشد. این توصیف نشاندهنده زیبایی و کیفیت خاص زمینهای آن مناطق است.
عروس جهان ست ملک اراک
که سرتاسرش مشک بیز است خاک
هوش مصنوعی: ملک اراک زیباترین سرزمین جهان است و همه جا آن بوی مشکی خوش و خوشبو وجود دارد.
درخت گل و سبزه آب روان
طرب آرد از بهر پیر و جوان
هوش مصنوعی: درختان گل و چمن و جریان آب، شادی و خوشحالی را برای هر دو گروه پیر و جوان به ارمغان میآورند.
هم از عهد جمشید و کاوس کی
نبود است ملکی به خوبی چو ری
هوش مصنوعی: از زمانهای دور و از دوران پادشاهان بزرگ مانند جمشید و کیکاووس، هیچ مکانی به زیبایی و شکوه شهر ری نبوده است.
که البرز کوه است جای غباد
مکان فریدون با فر و داد
هوش مصنوعی: کوه البرز، محل زندگی فریدون، کسی است که دارای شخصیت با عظمت و عدالت است.
دگر آذر آبادگان کشوریست
که بر روم و شامش بسی برتری ست
هوش مصنوعی: کشور آذربایجان، سرزمینی است که نسبت به روم و شام از مزایای زیادی برخوردار است.
خوی و خمسه و ارمی و اردبیل
همه مشک بیزاست
هوش مصنوعی: این بیت به زیبایی و شهرت مکانهای مختلف اشاره دارد و نشان میدهد که تمام این مناطق، بوی خوشی دارند و معرف هنر و فرهنگ غنی هستند. این مناطق به خاطر تولید عطر و معنای خاصی که دارند، معروف و محبوب هستند.
گر آیی سوی رشت و مازندران
پر از سبزه بینی کران تا کران
هوش مصنوعی: اگر به رشت و مازندران بیایی، پُر از سبزه و greenery را از این سو تا آن سو میبینی.
همه بوستانش سراسر گل است
به کوه اندرون لاله و سنبل است
هوش مصنوعی: تمام باغ پر از گلهای زیباست و در دل کوه، لاله و سنبل هستند.
زهی خاک ایران که از گاه جم
مکان کرامت همی بد عجم
هوش مصنوعی: خاک ایران، سرزمین با عظمت و باشکوهی است که از زمانهای قدیم، جایگاه احترام و بزرگی بوده است.
خجسته برو بوم ایران که شیر
همی پروراند گوان دلیر
هوش مصنوعی: با خوشحالی به سرزمین ایران برو، جایی که شیران دلاور پرورش مییابند.
چنو مرز با ارز آباد باد
همیشه برو بومش آباد باد
هوش مصنوعی: به مانند مرز و سرزمینهای با ارزش، همیشه بگذار سرزمینش آباد و پر رونق باشد.
مرا تا چه کردم که چرخ بلند
از آن خاک پاکم به غربت فکند
هوش مصنوعی: من نمیدانم چه کردهام که به خاطر آن، گردش روزگار مرا از سرزمین پاکم به دور انداخته است.
به روم از برای چه دارم وطن
که زندان شد این ملک بر جان من
هوش مصنوعی: من چرا در سرزمین خودم احساس وطن داشته باشم وقتی که این کشور به زندانی برای روح و وجود من تبدیل شده است؟
خوشا روزگاران پیشین زمان
که بودم به ایران زمین شادمان
هوش مصنوعی: خوشا روزهایی که در گذشته سپری میشد و من در سرزمین ایران خوشحال و سعادتمند بودم.
چه شد مایه هجر و آوارگی
که این چاره جستم زبیچارگی
هوش مصنوعی: چرا باید از جدایی و بیخانمانی رنج ببرم وقتی که این راه حل را برای درمان گرفتاریهایم پیدا کردم؟
