برگردان به زبان ساده
مر این راز سربسته را کس نجست
که گیتی چه سان بود روز نخست
هوش مصنوعی: هیچکس نتوانسته است این راز پنهان را کشف کند که چگونه دنیا در روز آغازین خود بوده است.
نداند کس آغاز مردم چه بود؟
چگونه نمودند کشت و درود؟
هوش مصنوعی: هیچکس نمیداند که انسانیت از کجا شروع شد و چگونه کاشت و برداشت زندگی را به نمایش گذاشتند.
چگونه فراز آمدند این گروه؟
در آباد بودند یا دشت و کوه؟
هوش مصنوعی: این گروه چگونه به اینجا رسیدند؟ آیا در شهرها و مناطق آباد زندگی میکردند یا در دشتها و کوهها؟
که بود آن که دیهیم بر سر نهاد؟
ندارد کس از روزگاران بیاد
هوش مصنوعی: کی بود آن کسی که تاج بر سر گذاشت؟ هیچکس از گذشتگان او را به یاد ندارد.
به ویژه در ایران که تاریخ نیست
اساتیرشان را بن و بیخ نیست
هوش مصنوعی: به ویژه در ایران، جایی که تاریخ واقعی وجود ندارد و فقط افسانهها و داستانهای قدیمی وجود دارد که هیچ پایه و اساسی ندارند.
که از گاه کلدانیان تا عرب
سه نوبت بپژمرد علم و ادب
هوش مصنوعی: از زمان کلدانیان تا عربها، سه بار علم و ادب رونق و شکوفایی پیدا کرد.
یکی گاه ضحاک با دستبرد
که آثار آجامیان را سترد
هوش مصنوعی: یک بار ضحاک به دست به کار شد تا نشانههای آجامیان را از بین ببرد.
دگر گاه اسکندر نامجوی
که آن نامه ها شست با آب جوی
هوش مصنوعی: داستان به فردی اشاره دارد که از اسکندر، پادشاه نامی، یاد میکند و به یاد آورده میشود که او چگونه نامههایی را که در گذشته نوشته شده بود، با آب جوی شست و از بین برد. این تصویر به ما میگوید که ممکن است زمان تغییر کند و نوشتهها و یادداشتها که نشاندهنده تاریخ و وقایع هستند، تحت تاثیر شرایط و زمانه از بین بروند.
سوم گاه اسلام کز تازیان
بسی رفت بر مرز ایران زیان
هوش مصنوعی: در دورهای از تاریخ اسلام، بسیاری از لشکریانی که از سرزمینهای عربی آمده بودند، به سرزمین ایران حمله کردند و خسارات زیادی به بار آوردند.
درین هر سه فترت که شد رونمای
نماند از اثرهای ایران به جای
هوش مصنوعی: در این سه دوره که فاصله افتاده، هیچ نشانی از آثار ایران باقی نمانده است.
و گر پاره ی داستان ها زدند
نوایی هم از باستان ها زدند
هوش مصنوعی: اگر بخشی از داستان ها را خوانده اند، نوای دیگری هم از زمان های قدیم شنیده شده است.
نه پیداست بن شان زسر سر ز بن
همه درهم و برهم آمد سخن
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که ریشه و اساس چیزها مشخص نیست و از نظر ظاهری همه چیز در هم و بر هم به نظر میرسد. به عبارت دیگر، در این دنیا گاهی اوقات وضوح و روشنی در مورد دلایل و بنیادها وجود ندارد و همه چیز به شکل نامرتب و پیچیدهای جلوه میکند.
کسی کان فسان ها بپوید همی
نشانش زشهنامه جوید همی
هوش مصنوعی: شخصی که داستانها و افسانهها را بشنود، همواره در پی شناختن نشانی از اوست و نامش را در کتابهای بزرگ جستجو میکند.
که فردوسی طوسی پاکزاد
همه داد مردی و دانش بداد
هوش مصنوعی: فردوسی طوسی، که فردی نیکو و با فرهیختگی است، تمامی ویژگیهای مردانگی و علم را به دیگران عطا کرده است.
نکرده است پنهان یکی داستان
چه از پهلوانی، چه از باستان
هوش مصنوعی: هیچ داستانی نه از دلاوری و نه از گذشته، به طور پنهانی نگفته شده است.
ولی حیف کش ره پدیدار نیست
به جز جستن اندر شب تار نیست
هوش مصنوعی: متاسفانه در این راه، نشانهای نمیبینم و تنها میتوانم در تاریکی شب بهدنبال راهی بگردم.
در آن نام هایی که او گفته است
بسی سهو و تحریف ها رفته است
هوش مصنوعی: در نام هایی که او بیان کرده، اشتباهات و تغییرات زیادی وجود دارد.
همان در زمان های شاهان پیش
بسی کرده تلفیق از کم و بیش
هوش مصنوعی: در زمانهای گذشته، در دوران فرمانروایی شاهان، همیشه ترکیبی از کم و زیاد وجود داشته است.
نیاورده نام شهان را تمام
به ترتیب زیشان نبرد است نام
هوش مصنوعی: نام پادشاهان به ترتیب در این شعر ذکر نشده است، زیرا خودشان نمیخواستند که نامشان به فراموشی سپرده شود.
