برگردان به زبان ساده
خوشا گاه فرخ یل اسفندیار
ندیده است گیتی چو او یک سوار
هوش مصنوعی: خوشا وقتی که یل فرخ اسفندیار در دنیا مانند او سوار و پهلوانی را ندیده است.
که خوانند او را شه داریوش
مگر خود سپنداست نام سروش
هوش مصنوعی: در اینجا سخن از فردی است که او را به عنوان یک شخصیت مهم و برجسته می‌شناسند، مانند داریوش، شاه بزرگ. همچنین اشاره به این دارد که ممکن است آن شخصیت، خود را با نامی دیگر نیز معرفی کند که در اینجا به "سپند" و "سروش" اشاره شده است. به نوعی می‌توان گفت که او به اندازه‌ای بزرگ و تاثیرگذار است که حتی نام او هم بازتابی از عظمت و ویژگی‌هایش به شمار می‌رود.
همانا که وشتاسب بودش پدر
که او بود ارشامنا را پسر
هوش مصنوعی: پدر وشتاسب، ارشامنا بود که او فرزندش به شمار می‌رفت.
هم ارشامنا پور اریارم است
که ماننده سام و هم نیرم است
هوش مصنوعی: در من نیرویی وجود دارد که شبیه به قدرت سام است و من هم نمی‌توانم از آن کم داشته باشم.
پس آریارمه پورچشپایش است
که او زاده هاکهامانش است
هوش مصنوعی: پس آریارمه، فرزند پورچشپا، است که او از نسل هاکهامانش می‌باشد.
به گاهی که بنشست بر پشت زین
بدو داد سیروس دخت گزین
هوش مصنوعی: در زمانی که بر پشت شتر نشسته بود، به او دختر سیروس را تقدیم کردند.
زبابل همی تاخت تا نینوا
جهاندار و پیروز فرمانروا
هوش مصنوعی: بابِل به دنبال نینوا بود، شهری که فرمانروای جهان و پیروزی در آنجا قرار داشت.
چو آمد به نزدیک او اگهی
که گاه مهی شد زشاهان تهی
هوش مصنوعی: وقتی به او نزدیک شد، متوجه شد که زمانی که ماه به او نزدیک می‌شود، از پادشاهان خالی است.
گماتا نشسته به تخت مهان
زکاوس پردخته مانده جهان
هوش مصنوعی: مردی نشسته بر تخت بزرگانی که زادگاهش پرده‌ای از ابریشم است و دنیا به خاطر او مانده و پابرجاست.
زبابل بیامد چو یک ژنده پیل
خروشید برسان دریای نیل
هوش مصنوعی: زبابل به مانند یک فیل غول‌پیکر و خشمگین به سمت دریای نیل آمد و سر و صدای زیادی به راه انداخت.
یکی چرخ برکشید از شراع
تو گفتی که خورشید برزد شعاع
هوش مصنوعی: یکی از چرخ‌ها به حرکت درآمد و به گونه‌ای از بالای سر تو عبور کرد که گویی خورشید به‌وسیله‌ی نورش، روشنایی را منتشر می‌کند.
چو او دست بردی به تیر و کمان
نرستی کس از تیر او بی گمان
هوش مصنوعی: وقتی او دست به تیر و کمان می‌برد، هیچ‌کس از تیرش در امان نمی‌ماند.
ابا پنج تن میر با آفرین
یکی برنهادند پیمان بر این
هوش مصنوعی: پنج تن آل عبا که شامل پیامبر اسلام و اهل بیت ایشان هستند، بر سر یک موضوع مهم توافق کردند و پیمانی را برقرار نمودند.
که هنگام گلگشت در بامداد
ابر پشت اسبان تازی نژاد
هوش مصنوعی: در صبحگاهان، زمانی که در طبیعت قدم می‌زنم، ابرها به مانند گرد و غبار روی اسب‌های تازی نشسته‌اند.
که را شیهه اسب آید نخست
سر تخت شاهی است او را درست
هوش مصنوعی: هر که بر اسب شیهه می‌کشد، نخستین کسی که سزاوار نشستن بر تخت شاهی است، همین شخص است.
نخست اسب شبدیز شه داریوش
بزد شیهه از فر فرخ سروش
هوش مصنوعی: نخست، اسب زیبای شاه داریوش زوزه‌ای بلند کشید که نشان‌دهنده‌ی قدرت و شکوه نخستین بود.
پیاده شدند آن بزرگان همه
بخواندند او را شهنشاه مه
هوش مصنوعی: آن بزرگواران همگی پیاده شدند و او را با عنوان شاه بزرگ مورد احترام قرار دادند.
از آن رو شدش نام اسپندیار
که اسپند شد یار آن شهریار
هوش مصنوعی: اسپندیار به خاطر اینکه یار آن پادشاه شد، چنین نامیده شد.
چو آمد بر اورنگ شاهنشهی
ازو فرهی یافت گاه مهی
هوش مصنوعی: زمانی که شاهنشاه بر تخت سلطنت نشسته و بر آن قرار گرفته، نور و روشنایی ماه از او به وجود می‌آید.
پشوتن که کهتر برادر بدش
به هر کار دستور و یاور بدش
هوش مصنوعی: پشوتن برادر کوچک‌ترش را در هر کار هدایت و کمک می‌کند.
همان طاق وستانه و بیستون
برآورده ی اوست بی چند و چون
هوش مصنوعی: این جمله به معنای این است که آن بناهای عظیم و با شکوه، مانند طاق بستان و بیستون، تنها نتیجه و ثمره کار و زحمت اوست، بدون هیچ گونه تردید و شکی.
به تصحیف نامش چنین خواندند
چو بر پهلوانی سخن راندند
هوش مصنوعی: وقتی که درباره‌ی او که پهلوانی بزرگ است صحبت کردند، به او لقب و نامی نادرست دادند.
