برگردان به زبان ساده
ای سوده برتر از عرش دیهیم سرفرازی
تا چند همچو طفلان مشغول خاکبازی
هوش مصنوعی: ای سوده، تو که از عرش هم برتری و تاج سرفرازی بر سر داری، چرا هنوز مانند کودکان در بازیهای خاکی مشغولی؟
سرمایهای که در عمر اندوختی به زحمت
از یک کرشمه بربود ترکی به ترکتازی
هوش مصنوعی: آنچه در تمام عمر با تلاش جمع کردهای، به راحتی با یک ناز و عشوه از تو گرفته میشود.
چون کودکان ربودند هوشت به نقل و بادام
آن ترک قندهاری وآن لعبت طرازی
هوش مصنوعی: زمانی که مانند کودکان، عقل و فکر تو را با خود میبرند، مانند نقل و بادام که در دست آن دختر قندهاری و آن عروس زیبایی است.
اندر مقام محمود چون ره نمیدهندت
در معرض حریفان دعوی مکن ایازی
هوش مصنوعی: اگر در جایگاه محمود قرار داری و به تو اجازه ورود نمیدهند، در برابر حریفان دعوی نکن و خود را درگیر نکن.
بر طلعت مجدر زشت است نیل و غازه
بر قامت محدب عیب است رخت غازی
هوش مصنوعی: بر چهره زیبا، نیل و سرمه زیبا نیست و بر قامت متعادل، عیب است که رخت شهامت بر تن داشته باشد.
از جانور نشاید گفتار آدمیزاد
از پارسی نیاید لحن و سرود تازی
هوش مصنوعی: نمیتوان از جانوران سخن گفت، انسانها باید به زبان پارسی سخن بگویند و لحن و آواز عربی مناسب آنان نیست.
مقتول تیغ طبعی از زندگی چو لافی
مخذول دیو نفسی از چیرگی چو نازی
هوش مصنوعی: کسی که به خاطر زندگی تحت فشار و سختی قرار دارد، مانند شخصی است که در مواجهه با یک نیروی قوی و در مقابل نفس خود احساس ضعف میکند. او همچنان با ناز و تباهی دست و پنجه نرم میکند.
گیرم که جغد و کرکس سازند صید مرغان
کو فره همایی کو پر شاهبازی
هوش مصنوعی: فرض کن که جغد و کرکس به شکار پرندگان بپردازند، اما فره همائی و پر شاهباز کجاست؟
اسباب عافیت را از دست دادی ای دل
اینک بر طبیبان رو بهر چارهسازی
هوش مصنوعی: تجهیزات و وسایل رفاه را از دست دادهای، ای جوان! حالا به پزشکان مراجعه کن تا برایت راهحلی پیدا کنند.
درمان درد عاشق ماء الحیات وصل است
یا نوشداروی مهر یا شهد دلنوازی
هوش مصنوعی: درمان درد عاشق در رسیدن به وصال معشوق است، یا در عشق و محبت او، یا در شیرینی محبت و دلگرمی.
گر خواستار وصلی باید به محفل غم
یا همچو عود سوزی یا همچو رود سازی
هوش مصنوعی: اگر به دنبال وصال و نزدیکی هستی، باید در محفل اندوه حضور داشته باشی، یا همچون چوب عود بسوزی، یا مانند یک رود جاری باشی.
ور طالب خلاصی باید به نار اخلاص
یا همچو سیم تابی یا همچو زر گدازی
هوش مصنوعی: اگر خواهان رهایی هستی، باید به آتش اخلاص درآیی، یا مانند سیمی باشی که تاب میخورد، یا مانند طلا که ذوب میشود.
بگشای بال فکرت بگذر به پای همت
در عالم حقیقت زین قنطره مجازی
هوش مصنوعی: فکرت را آزاد کن و با تلاش و ارادهات به دنیای واقعی و حقیقت وارد شو، نه اینکه در دنیای مجازی و خیالی بمانی.
اسرار عشق و مستی از اهل راز بشنو
نز عارف عراقی وز مفتی حجازی
هوش مصنوعی: رازهای عشق و شیدایی را از دانایان بشنو، از عارف عراقی و عالم حجازی.
این رازهای پنهان بنیوش از امیری
تا نیم جو فروشی تحقیق فخر رازی
هوش مصنوعی: به دقت به این رازهای پنهان گوش فرا بده، که از امیری تا نیمجو، در میان این گفتوگوها، تحقیقی در مورد افتخار رازی وجود دارد.