برگردان به زبان ساده
کشور خاور شده است خسته و بیمار
خیز و برایش یکی طبیب به دست آر
هوش مصنوعی: کشور شرق دچار خستگی و بیماری شده است. برخیز و برای آن یک طبیب پیدا کن.
باختر او را چو وَسَنی است به تحقیق
دارد با او همی رقابت بسیار
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که باختر در سن و سال با او رقابت زیادی دارد و این موضوع واقعی به نظر میرسد.
وسنی خواهد عدوی خویش کند پست
وسنی خواهد رقیب خویش کند خوار
هوش مصنوعی: کسی که در دشمنی به دنبال پست کردن رقیب خود است، در واقع میخواهد او را حقیر و بیمقدار جلوه دهد.
تیغ عداوت کشد نهفته و پیدا
تیر شماتت زند نهان و پدیدار
هوش مصنوعی: دشمنی میتواند به طور پنهان یا آشکار زخم بزند و با کلامی تلخ آسیب برساند.
درد و دریغا که این عروس جوانبخت
آه و فسوسا که این پریرخ دلدار
هوش مصنوعی: این بیت به حسرت و اندوه شاعر دربارهی معشوقهای زیبا و خوشبخت اشاره دارد. شاعر از درد و رنج ناشی از فراق او سخن میگوید و آرزو میکند که اجازه داشت تا به او نزدیکتر باشد. زیبایی معشوقه و خوشبختیاش برای شاعر تبدیل به منبعی از غم و افسوس شده است.
خسته چنان از هجوم نکبت و ذلت
بسته چنان در کمند محنت و آزار
هوش مصنوعی: به شدت از حملههای بیرحمانه و نابودی خستهام و به شدت در دام رنج و سختی گرفتار شدهام.
کش نرهاند بجز عنایت داور
کش نجهاند بجز توجه دادار
هوش مصنوعی: هر کس به تنهایی نمیتواند از مشکلات رهایی یابد و تنها لطف و مساعدت خداوند است که میتواند انسان را نجات دهد. همچنین، هیچکس نمیتواند از گرفتاریهایش فرار کند مگر اینکه خداوند به او توجه کند و کمک کند.
ساحت مشرق شده ضمیمه مغرب
کشور اسلام گشته سخره کفار
هوش مصنوعی: زمین شرق و غرب به هم پیوسته است و سرزمین اسلام به هدفی برای تمسخر دشمنان تبدیل شده است.
دین خدا خوار گشت و مرد خدا ماند
خوار و زبون از جفای مردم خونخوار
هوش مصنوعی: دین خدا به زوال و انحطاط افتاده است و انسانهای مخلص و پاک، به خاطر ظلم و بیرحمی مردم به ذلت و خواری دچار شدهاند.
کار گذشته است از علاج و مداوا
عافیت آن سو فتاده از بر بیمار
هوش مصنوعی: کار از درمان و مداوا گذشته است، سلامت در آن سمت افتاده و بیمار از آن دور شده است.
دین خدا را کجا نشانه توان یافت
شرع نبی از کجا بیابی آثار
هوش مصنوعی: به کجا میتوان نشانهای از دین خدا پیدا کرد و آثار شریعت پیامبر را از کجا میتوان دید؟
از لب رامشگران به خلوت رندان
یا دم خنیاگران، به دکه خمار
هوش مصنوعی: از زبان آوازخوانان و نوازندگان، اگر به گوش روزگار برسد، خوب است که حالت مستی و شوق را حس کند.
از نظر آهوان شوخ رمیده
یا نگه لعبتان نغز پریوار
هوش مصنوعی: به میان چشمهای پر از شوخی و فرار آهوان برو یا به تماشای بازی لطیف و زیبای دختران ظریف بپرداز.
از حرکات منافقان ریائی
یا کلمات مرائیان رباخوار
هوش مصنوعی: منافقان با رفتارهای ظاهری خود، و رباخواران با کلمات فریبندهشان، تلاش میکنند تا دیگران را فریب دهند.
یا ز کلامی که کرده شعر فروشان
به هر تملق طراز دفتر و طومار
هوش مصنوعی: به یا این که از حرفهایی که شاعران به خاطر چاپلوسی و خودنمایی گفتهاند، چه میزان میتوان اعتماد کرد و آنها را در کتابها و نوشتهها ثبت کرد؟
یا ز سرودی که مطربان بسرایند
نزد امیران به لحن بربط و مزمار
هوش مصنوعی: به آوازهایی که نوازندگان برای فرمانروایان با سازهایی چون بربط و نی میخوانند، اشاره شده است.
یا ز عتابی که خواجگان به غلامان
ساز کنند از طریق نخوت و پندار
هوش مصنوعی: بسیاری از صاحبمنصبان با تحقیر و خودبرتربینی، با دستنشاندگان خود رفتار میکنند و از این راه به نوعی انتقامجویی میپردازند.
یا ز در مرد جاهلی که فروشد
دین خدا را همی به دِرهم و دینار
هوش مصنوعی: آیا از مرد جاهلی که دین خدا را به بهایی اندک میفروشد و آن را با پول خرید و فروش میکند، متعجب نیستی؟
یا ز بر رند فاسقی که بپوشد
روی ریا را همی به خرقه و دستار
هوش مصنوعی: شاید از فردی فاسق و ریاکار که خود را با لباس و حجاب موجه میکند، بگریزی.
یا ز متاع فرنگ کز اثر وی
گشته تهی خانها و پر شده بازار
هوش مصنوعی: یا از کالاهای اروپایی که به خاطر تأثیراتش، خانهها خالی شده و بازارها پر شده است.
یا ز دروغی که با هزار قسم جفت
از پی فلسی کنند نزد خریدار
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره شده که برخی افراد با دروغ و قسمهای متعدد، سعی میکنند کالایی را به خریدار بفروشند، حتی اگر آن کالا واقعاً کیفیت خوبی نداشته باشد. آنها به خاطر منافع خود، به هر شیوهای که شده، میخواهند مشتری را تحت تاثیر قرار دهند.
یا ز لباسی که شد مخرب پیکر
یا ز اساسی که شد مهیج پیکار
هوش مصنوعی: یا از لباسی که باعث زوال و آسیب به جسم میشود یا از بنیانی که موجب انگیزش و شور برای مبارزه میگردد.
همتی ای حارسان ملت بیضا
غیرتی ای وارثان حیدر کرار
هوش مصنوعی: ای دلیران و فرماندهان ملت بیضایی، غیرت و همت شما چون وارثان حیدر کرار است.
ای علمای بزرگوار هنرمند
ای فضلای خدا پرست نکوکار
هوش مصنوعی: ای دانشمندان بزرگ و هنرمند، شما اهل علم و کسانی هستید که خداوند را پرستش کرده و در کار نیکو پیشروید.
بهر خدا فکرتی به داروی این درد
بهر خدا همتی به چاره این کار
هوش مصنوعی: برای خدا یک فکر و اندیشهای در درمان این درد داشته باش، و همچنین برای خدا یک تلاش و کوشش در رفع این مشکل به کار بگیر.
خود نه شمائید راه ما به سوی حق؟
خود نه شمائید ماه ما به شب تار؟
هوش مصنوعی: آیا شما راهنمای ما به سوی حقیقت نیستید؟ آیا شما نور ما در شب تار نیستید؟
گر نشتابید سوی چاره چه گوئید
روز قیامت جواب احمد مختار
هوش مصنوعی: اگر به سمت راه حل نروید، در روز قیامت چه پاسخی به احمد مختار خواهید داد؟
اسلام اینک غریب مانده و مهجور
ایمان اینک نژند مانده و افگار
هوش مصنوعی: اسلام اکنون وضعیتی غریب و دور از اعتنا دارد و باورهای ایمانی نیز دچار افسردگی و رکود شدهاند.
گشت مشوه جمال دین پیمبر
گشته مشوش خیال مردم دیندار
هوش مصنوعی: جمال دین پیامبر به هم ریخته و ذهن مردم دیندار نیز در هم و برهم شده است.
آینه شرع را نشسته به رخ زنگ
صارم دین را به چهره برشده زنگار
هوش مصنوعی: در اینجا به وضوح به این نکته اشاره میشود که اصول و قواعد مذهبی که به عنوان آئینهای از حقیقت دین شناخته میشوند، با گذشت زمان دچار غبار و کدری شدهاند و نیاز به پاکسازی و توجه دوباره دارند. دین باید در چهرهای روشن و پاک ارائه شود تا بتواند حقیقت خود را نشان دهد.
خاک بریتانیا به هند رسیده است
مملکت روس درگذشته ز تاتار
هوش مصنوعی: خاک بریتانیا به هند رسیده و سرزمین روسیه در گذشته تحت سلطه تاتارها بوده است.
برمه و چین و سیام گشته مسخر
کاپ و اورنز و بوئر شده است نگونسار
هوش مصنوعی: در کشورهای برمه، چین و سیام، تحت تأثیر کاپ و اورنز و بوئر قرار گرفتهاند و به نوعی وضعیت نامناسبی را تجربه میکنند.
عهد مسیح است و روز ملت ترسا
دور صلیب است و وقت بستن زنار
هوش مصنوعی: این روزها، زمان عهد مسیح و مهمانی جامعه مسیحی است. در این زمان، دور صلیب جمع میشوند و وقت بر تن کردن زنجیر symbolically فرامیرسد.
نور چلیپا دمد چو طلعت خورشید
طاق کلیسا رسد به گنبد دوار
هوش مصنوعی: نور مثل علامت چلیپا میتابد و زمانی که چهرهی خورشید به شکل قوس در میآید، این نور به گنبد گرد کلیسا میرسد.
تیره از آن طاق گشته یکسره دلها
خیره در آن نور مانده یکسره ابصار
هوش مصنوعی: دلها به خاطر تاریکی آن طاق دچار ناامیدی شدهاند و چشمها به خاطر نور درخشان آن مکانی که در آن قرار دارد، حیران و متعجب ماندهاند.
چند شود مختفی دقایق احکام
چند بود منطوی حقایق اخبار
هوش مصنوعی: چند بار میتوان رازهای احکام و اصول را پنهان کرد و حقایق اخبار را در پس پرده نگه داشت؟
رسم مدارس کنید و نشر جراید
سوی معارف روید و در پی آثار
هوش مصنوعی: به دنبال ایجاد مدارس و انتشار روزنامهها باشید و به سمت آموزش و علم حرکت کنید و به دنبال علم و آثار گذشته بروید.
جام تدین شده است ممتلی از زهر
باغ تمدن شده است یکسره پر خار
هوش مصنوعی: جامی پر از اعتقاد به زهر آلوده شده و باغ تمدن به طور کامل پر از خار گردیده است.
زهر جفا را تهی کنید ز ساغر
خار ستم را برون کشید ز گلزار
هوش مصنوعی: زهر گزند را از جامها خالی کنید و خارهای ظلم را از گلزار بیرون بیاورید.
گرگ ستمکار رفته بر سر گله
موش غله خوار خفته در بن انبار
هوش مصنوعی: گرگ ظالم به سمت گلهای از موشها حملهور شده است، در حالی که موشهای سو استفادهگر در عمق انباری خوابشان برده است.
در تله بندید پای موش دغل باز
وز گله بُرید دست گرگ ستمکار
هوش مصنوعی: موش فریبکار در دام گرفتار شده و گرگ ستمگری که از گله جدا شده، در کمین نشسته است.
ما همه سرمست و دشمنان همه باهوش
ما همه در خواب و حاسدان همه بیدار
هوش مصنوعی: ما همه در حال شادی و سرخوشی هستیم، در حالی که دشمنان ما با دقت و هوشیاری همه چیز را زیر نظر دارند. ما غرق در خواب و غفلت هستیم، ولی حاسدان و بدخواهان تمام حرکات ما را رصد میکنند.
ما همه مدهوش و سست و تنبل و کاهل
دشمن هشیار و چست و چابک و عیار
هوش مصنوعی: ما همه بیحال و تنبل و سست هستیم، در حالی که دشمن ما هشیار و فعال و تند و چابک است.
رخنه به دیوار ما فکنده بد اندیش
ما نگران بر رخش چو صورت دیوار
هوش مصنوعی: بدبینی به دیوار ما نفوذ کرده و ما نگران هستیم که صورتش مانند دیوار شود.
شکر خدا را که شهریار جوان بخت
حمد خدا را که پادشاه جهاندار
هوش مصنوعی: خوشحالیم که یک فرمانروا جوان و خوششانس داریم و از خداوند برای وجود پادشاهی که جهان را اداره میکند، سپاسگزاریم.
قلب منیرش بود سپهر حقایق
خاطر پاکش بود خزانه اسرار
هوش مصنوعی: دل او روشن بود چون آسمان حقیقت، و ذهنش مانند گنجینهای از رازها و اسرار پاک و زلال.
گشته خیالش به کار ملت مصروف
هست درونش ز راز به ملک خبردار
هوش مصنوعی: او بیشتر به کارهای مردم فکر میکند و در دلش از اسرار و رازهای کشور باخبر است.
هیچ نترسم از آنک مسکن ما را
خانه ماران کنند مردم سحار
هوش مصنوعی: من از این که خانهام را به محل زندگی مارها تبدیل کنند، هراسی ندارم.
زانکه به تأیید حق سنان شهنشه
گردد چون اژدها و بشکند آن مار
هوش مصنوعی: چون تأیید الهی بر حمایت پادشاهی باشد، او همچون اژدهایی قوی و نیرومند خواهد شد و میتواند آن مار را بشکند.
یارب این شه نگاهدار زمانه است
نیز توأش از بد زمانه نگهدار
هوش مصنوعی: خداوندا، این پادشاه (شه) حافظ و نگهبان زمانه است، پس از او هم از شر و بدیهای این دنیا به خوبی محافظت کن.
