برگردان به زبان ساده
ای عزیز بدانکه غرض از آفرینش خلق عبادت حق است و عبادت بی معرفت عبث مطلق است اول معرفت او حاصل کن پس طاعتش از جان و دل کن درویشی شعار نما و بگوشه قناعت در آی و بوحدانیت او اقرار کن و جز رضای او قطع مراد کند و اگر چیزی خواهی از او خواه و اگر خود را خواهی از عاقبت کار شو آگاه که اصل کار عاقبت اندیشی است و دولت بیدار در مرتبه درویشی است
هوش مصنوعی: ای عزیز، بدان که هدف از آفرینش انسان، پرستش خداوند است و پرستش بدون شناخت او، بیفایده است. نخست باید شناخت او را به دست آورد و سپس با دل و جان از او اطاعت کرد. درویشی را پیشه کن و به قناعت راضی باش، و به یگانگی او اعتراف کن و فقط به دنبال رضای او باش. اگر چیزی میخواهی از او بخواه و اگر به دنبال خودت هستی، نسبت به عاقبت کارت آگاه باش، زیرا اصل کار در اندیشیدن به عاقبت است و خوشبختی واقعی در زندگی درویشی است.
بترس از کسیکه نترسد و هر چه کند از کسی نپرسد عیب پوش باش نه عیبجو اگر نیکی از کسی نگوئی باری بدش مگوی تشنه باش و منوش و برهنه باش و مپوش ببازار آر و مفروش اگر درویشی تکبر چیست و اگر بیخویشی تدبر چیست؟
هوش مصنوعی: از کسی بترس که هیچ ترسی ندارد و هر کاری که انجام میدهد، از دیگران نمیپرسد. سعی کن عیوب دیگران را بپوشانی نه اینکه عیبجویی کنی. اگر از کسی خوبی نمیگویی، حداقل دربارهاش بد هم نگو. همیشه تشنه علم و معرفت باش و هرگز خودت را گم نکن. لباس خود را نپوشان و خود را در بازار عرضه کن و خودت را به فروش نرسان. اگر فردی فقیر است، چرا باید مغرور باشد؟ و اگر کسی خود را بیهویت میداند، چرا باید فکر کند و تدبیر کند؟
دعوی همت کسی کند کاو را
جان بلب آید زلال خضر ننوشد
هوش مصنوعی: اگر کسی ادعای بزرگمنشی کند، اما از شدت عشق و شور و شوقش، جانش در حال پریدن باشد، به مانند کسی است که نوشیدنی زلال و خنک خضر (نماد زندگی و جوانی) را نمیچشد.
گر بفرستد عزیز جامه مصرش
خرقه کند اختیار و جامه نپوشد
هوش مصنوعی: اگر عزیزش جامهای از مصر برایش بفرستد، او آن را کنار میگذارد و لباس نمیپوشد.
و اگر بیخودی باخود آی و اگر با خودی محو شو در خدای تا از صحبت اهل دنیا فرد نشوی، با درویشان همدرد نشوی درویشی لازمه اهل تجرید و تفرید است و تجرید وظیفه ارباب توحید برتر از توحید مقام نیست و توحید بی معرفت تمام نیست اهل معرفت درویشانند و شناسای این معنی ایشانند چه آنها که حق را شناختند بغیر او نپرداختند پس هر که حق را یافت دیگر به صحبت خلق نشتافت
هوش مصنوعی: اگر بخواهی به عمق وجود خود برسی و به خدا نزدیک شوی، نباید به دنیا وابسته شوی و از معاشرت با دیگران دوری کنی. درویشی یکی از مراحل رسیدن به شناخت و وابستگی به خداوند است. تجرید، یعنی جدا شدن از دنیا، وظیفه کسانی است که به یگانگی خدا اعتقاد دارند و این بالاتر از هر توحیدی است. نادانی در شناخت حق موجب ناکاملی توحید میشود. اهل معرفت کسانی هستند که درویشاناند و آنچه از حق شناختهاند، دیگر به جز او نپرداختهاند؛ پس هر کسی که به حقیقت دست یافت، از معاشرت با مردم دوری میکند.
آنها که ز معبود خبر یافته اند
از جمله کاینات سرتافته اند
هوش مصنوعی: افرادی که از وجود خداوند آگاه شدهاند، از دیگر مخلوقات و طبیعت بالاتر و ممتازتر هستند.
در یوزه همی کنم زمردان نظری
مردان همه قرب از نظر یافته اند
هوش مصنوعی: من در یوز (محل) به جاهای با ارزش و زیبا نگاه میکنم; مردان همه به دلیل دیدن این زیباییها مقام و جایگاه خود را شناختهاند.
دل بخلق مبند که خسته گردی
دل به خدا بند که رسته گردی
هوش مصنوعی: به مردم دل نبند که آزرده و خسته میشوی، دل را به خدا بسپار که در آن حال رهایی و آرامش پیدا میکنی.
هر چیز در این عرصه ترا پیش آید
حق میباید کزان ترا بیش آید
هوش مصنوعی: هر چیزی که در این دنیا بر تو پیش میآید، حق دارد و این به خاطر آن است که تو از آن بیشتر برخوردار هستی.
اگر در آئی در باز است و اگر نیائی حق بینیاز است پس در این میدان مرد باش و با دل پردرد باش و در محنت او فرد باش که هر که فرد نشود در این عرصه مرد نشود جهد کن که مردی شوی صاحب تجربه و دردی شوی بوسیله همت و ببرکت نفوس ایشان حسرت وآرزوی دنیا بر دلت سرد شود و چهره ات از خوف خدا زرد شود
هوش مصنوعی: اگر در میدانی حاضر هستی و از مشکلات و رنجها فرار نمیکنی، پس قوی و شجاع باش. در سختیها و مشقتها صبور باش، چون کسی که در این عرصه پایداری نکند، هرگز به مردانگی واقعی نخواهد رسید. تلاش کن که به تجربه و دانایی دست یابی و با استفاده از عزم و اراده خود، آرزوهای دنیوی را از دلت دور کنی و باعث شود که به خداترسی احترام بگذاری و در مقابل او احساس تواضع کنی.
خواهی که در اینزمانه مردی گردی
وندر ره دین صاحب دردی گردی
هوش مصنوعی: اگر میخواهی در این دوران مردی باشی و به دنبال حقیقت و دین بروی، باید تحمل و صبر داشته باشی و درد و رنجهای این مسیر را به جان بخری.
روزان و شبان بگرد مردان می گرد
مردی گردی چو گرد مردی گردی
هوش مصنوعی: در روز و شب، با مردان در رفت و آمد باش؛ اگر میخواهی مردی را بشناسی، باید خودت در مسیر مردانگی گام برداری.
در این راه اگر بیمرادی مردی و اگر بیدردی نامردی
هوش مصنوعی: اگر در این مسیر ناامید بشوی، به مردی خود را باختهای و اگر بیدردی، در حقیقت نامردی کردهای.
شرطست که چون مرد شوی درد شوی
خالی تر و ناچیزتر از گرد شوی
هوش مصنوعی: وقتی مرد میشوی، باید آماده باشی که درد و رنج را تحمل کنی و در برابر مشکلات زندگی کوچکتر و فروتنتر از غباری باشی.
هر کو ز مراد کم کند مرد شود
کم کن الف مراد تا مرد شوی
هوش مصنوعی: هر کسی که از خواستههایش بکاهد، به انسانیت نزدیکتر میشود. پس از خواستههای خود کم کن تا به کمال انسانی دست یابی.