برگردان به زبان ساده
رویت از حسن در جهان سمر است
عقد زلفت نشیمن قمر است
هوش مصنوعی: چهرهات در دنیا مانند میوهای خوشمزه است و زیبایی موهایت مانند خانهای برای ماه میماند.
زآن رخ تازه و لب شیرین
همه آفاق پر گل و شکر است
هوش مصنوعی: به خاطر چهره زیبا و لبهای شیرین تو، همه جا پر از گل و خوشعادی است.
تا دلم زآن گل و شکر بچشید
هر زمان از قضا ضعیفتر است
هوش مصنوعی: هر بار که دلم طعم آن گل و شیرینی را میچشد، همواره به طور ناخواسته ضعیفتر میشود.
تنگ روزی دلا که روزی او
به دهان تو و لب تو در است
هوش مصنوعی: عزیز دل، روزی تو به شکل غذا و لقمهای در دهان و لبهای تو قرار دارد، پس تنگنظری مکن.
عمر در عشق تو به سر بردم
دل ز حسرت هنوز تا به سر است
هوش مصنوعی: من عمرم را در عشق تو گذراندم و هنوز دل من از حسرت پر است و این حسرت همچنان ادامه دارد.
گفتی از دست عشق جان نبری
الحق این خود بشارتی دگر است
هوش مصنوعی: تو گفتی که از عشق جان نخواهی کند، اما این خود دلیلی بر خوش خبری دیگری است.
تن قضا را نهادهام چهکنم؟!
که نه بیدار تو همین قدر است
هوش مصنوعی: من سرنوشت را تقدیر کردهام، چهکار میتوانم بکنم؟ چون بیداری تو به همین اندازه است.
در فراق تو هرکجا که دلی است
تا به گردن در آتش جگر است
هوش مصنوعی: در دوری تو، هر جا که دلی وجود دارد، آن دل تا عمق جگرش در آتش و درد است.
نقد رایج به رسته غم تو
اشک چون سیم و چهره چو زر است
هوش مصنوعی: حسرت و اندوه تو مانند اشک است که به زیبایی و نرمی باارزش است و چهرهات همچون طلا درخشان و پرارزش به نظر میرسد.
عاشقان را بهینه دستاویز
آه شبگیر و نالهٔ سحر است
هوش مصنوعی: عاشقان به بهترین دلیلها و نشانهها، شبی تیره و دلتنگی را با آهی در دل و نالهای در صبح بیدار میکنند.
با غمت دست در کمر کردم
زآن دو دستم همیشه در کمر است
هوش مصنوعی: به خاطر غم تو، همیشه به خودم تلاش میکنم و احساس میکنم که بار سنگینی را روی دوش دارم.
روی من در غمت چو دامن ابر
دایم از موج آب دیده تر است
هوش مصنوعی: صورت من در غم تو به اندازهی دامن ابر، همیشه از اشکهای چشمم مرطوب و خیس است.
چشم من در فراق چهرهٔ تو
کان یاقوت و معدن گهر است
هوش مصنوعی: چشم من به خاطر دوری از چهرهٔ تو مثل یاقوت و جزیرهای از جواهرات باارزش است.
راست گویی که در افاضت جود
دست دربار شاه دادگر است
هوش مصنوعی: راست گویی از آن کسی است که در بخشندگی و فراوانی، از طرف شاه مهربان و دادگر کمک میگیرد.
شاه عادل اتابک اعظم
که جهان با عطاش مختصر است
هوش مصنوعی: شاه عادل و بزرگ که به واسطه بخششهایش، دنیا را پر از نعمت کرده است.
آنک نزدیک سمع مظلومان
نام او همچو مژدهٔ ظفر است
هوش مصنوعی: صدا و نام او همچون بشارت پیروزی، به گوش مظلومان نزدیک است.
وانک در نسبت جهات کمال
آسمان زیر و قدر او زبر است
هوش مصنوعی: در مورد نسبت کمالات آسمان، پایین و بالای آن نسبت به هم متفاوت است.
صیت اقبال او به گرد جهان
روز و شب همچو ماه در سفر است
هوش مصنوعی: شهرت و موفقیت او در هر ساعت و لحظه مانند ماهی که در سفر است، در سرتاسر جهان پراکنده و شناخته شده است.
ظلمت ظلم را اشارت او
چون تباشیر صبح پردهدر است
هوش مصنوعی: ظلمت، نشانهی ظلم است، همانطور که روشنی صبح پردهای را کنار میزند.
ای که خلوتسرای قدرت را
چرخ چون حلقه از برون در است
هوش مصنوعی: ای آن که قدرت تو مثل حلقهای در چرخ دنیا به دور خود میچرخد و خلوتگاه تو همیشه از بیرون بینهایت است.
نیست رایی برون پرده غیبت
که نه رای تو را از آن خبر است
هوش مصنوعی: هیچ رأیی در پس پرده غیبت وجود ندارد که خبر آن به تو رسیده باشد.
سعی تیغ تو در معونت خلق
چون مقامات دِرّه عمر است
هوش مصنوعی: تلاش و کوشش تو در یاری رساندن به مردم، همچون مراحل و درجات عمر انسان است.
خاک درگاه تو به حکم شرف
افسر صد هزار تاجوَر است
هوش مصنوعی: خاک پای تو به خاطر مقام و ارزش تو از صد هزار تاج و تخت باارزشتر است.
آن همایست همتت که مقیم
بیضه آسمانش زیر پر است
هوش مصنوعی: آن مرغی است که در آسمان زندگی میکند و زیر پرش در بیضهاش قرار دارد.
هر کجا موکب تو نهضت کرد
بخت چون بندگانش بر اثر است
هوش مصنوعی: هر جا که تو حرکت کنی، بخت هم مانند بندگانش به دنبالت میآید.
آتش قهر توست آنکه به حجم
هفت دوزخ به جنب او شرر است
هوش مصنوعی: خشم و قهر تو مانند آتش است که با شدت و حجم هفت دوزخ میسوزاند و حتی جرقههای آن هم خشونت و قدرت تو را نشان میدهد.
فیض احسان توست آنکه به قدر
هفت دریا به نزد او شمر است
هوش مصنوعی: احسان و لطف تو به قدری گسترده و زیاد است که میتوان آن را با تمام وسعت هفت دریا مقایسه کرد.
نظر همّت تو را هر شب
بر تُتُقهای آسمان گذر است
هوش مصنوعی: هر شب، نگاه بلندپروازی تو به ستارههای آسمان میافتد.
مدتی شد که بر امید قبول
بنده در انتظار آن نظر است
هوش مصنوعی: مدتی است که من در انتظار نگاه مهرآمیز شما هستم و امیدوارم که محبت و توجه شما شامل حال من شود.
شهریارا تو منگر آن کهامروز
شعر من در زمانه مشتهر است
هوش مصنوعی: ای شهریار، به این نگرش نکن که امروز شعر من در دنیا معروف شده است.
این نگه کن که نزد دانش من
شعر عیب است اگر چه هم هنر است
هوش مصنوعی: به تماشای این نگاه کن که در نظر من، شعر به رغم اینکه هنری است، نقصی محسوب میشود.
تا در ادراک چشم پیکر ماه
گاه چون نعل و گاه چون سپر است
هوش مصنوعی: چشم انسان گاهی شکل ماه را به صورت نعل میبیند و گاهی به شکل سپر، این نشاندهنده تاثیر زاویه دید و شرایط نوری بر درک ما از اشیاء است.
چون سپر باد پشت جاهت پهن
که حسودت چو نعل پی سپر است
هوش مصنوعی: پشت مقام و جایگاهات مثل یک سپر عمل کن، زیرا حسودان مانند نعل پشت سپر هستند و همیشه در پی آسیب رساندن به تو هستند.