برگردان به زبان ساده
چرا خورشید و ماهش بر نباشد
اگر سرو از قدش کمتر نباشد
هوش مصنوعی: چرا خورشید و ماه باید در آسمان باشند، اگر قد سرو به اندازه آنها نباشد؟
گدائی دارد ار آئینه جام
نکو بنگر که اسکندر نباشد
هوش مصنوعی: فقر و نیازمندی هم می‌تواند در وجود فردی با ویژگی‌های برجسته و زیبا نمایان شود؛ بنابراین اهمیت و ارزش ظاهری چیزها در ادامه‌ی مفهوم واقعی آنها است. به عبارت دیگر، حتی اگر کسی در وضعیت مالی خوبی نباشد، می‌تواند از ویژگی‌های مثبت و جذاب برخوردار باشد و در این زمینه از دیگران متمایز شود.
من از خطش شدم عاشق که میگفت
که علم عشق در دفتر نباشد
هوش مصنوعی: محصولاتی که او می‌نوشت و میگفت، مرا عاشق خودش کرد؛ چون میگفت عشق را نمی‌توان در کتاب‌ها پیدا کرد.
رخ و خالش نگه کن تا نگوئی
سپهر و ماه را اختر نباشد
هوش مصنوعی: صورت و خال آن محبوب را تماشا کن تا نگویی که در مقابلش آسمان و ماه، ستاره‌ای نیستند.
عنان ای دل ز مژگانش بپیچان
که یک تن مرد یک لشکر نباشد
هوش مصنوعی: ای دل، از جذابیت چشمانش غافل نشو، زیرا یک نفر می‌تواند به اندازه یک لشکر قدرت و تاثیر داشته باشد.
فغان از جور چرخ ار ساعد یار
سپهر جام را محور نباشد
هوش مصنوعی: آه از ظلم زمانه! اگر یاری نباشد که به زندگی‌ام معنا بدهد، دنیای من خالی و بی‌ثمرب خواهد بود.
ببال ای سر و اگر پستی به راهش
که از این پایه بالاتر نباشد
هوش مصنوعی: ای سر، خود را بالا ببر و اگر پایین‌تر از این هستی، نازک‌دلی نکن؛ چون هیچ سطحی بالاتر از این نمی‌تواند باشد.
مثال روی و خالش رسم بستن
در امکان مه و اختر نباشد
هوش مصنوعی: این شعر به زیبایی و کمال چهره و ویژگی‌های ظاهری کسی اشاره دارد که مانند ماه و ستاره‌ها در دسترس و قابل قیاس نیست. به عبارتی دیگر، این توصیف نشان‌دهنده‌ی زیبایی فوق‌العاده و فرازمینی است که هیچ‌گاه نمی‌توان آن را در قالب‌های معمولی محصور کرد.
دل و مهرش به سلطان کی توان داد
خرابی را که بام و در نباشد
هوش مصنوعی: چطور می‌توان به پادشاهی دل و محبت کسی را بخ Donate که آن شخص در و دیواری برای حفاظت ندارد و دچار خرابی است؟
مکن رشح می از لب پاک مپسند
بهشت عدن را کوثر نباشد
هوش مصنوعی: از لب پاک نزن قطره‌ای از شراب، چرا که بهشت عدن هم بدون کوثر ارزشی ندارد.
حمامی را که دامی بال پرواز
نبندد کاش هرگز پر نباشد
هوش مصنوعی: کاش که هیچ پرنده‌ای نتواند به پرواز درآید، تا آن حمامی که در دام است هرگز پر نداشته باشد.
بدین آئین امام شهر یغما
مسلمانم اگر کافر نباشد
هوش مصنوعی: من به روش و رفتار امام شهر یغما ایمان دارم و اگر کافر نباشد، به راستی مسلمانم.
