برگردان به زبان ساده
سخت تر رنج انبیا را بود
اندکی کمر اولیا را بود
هوش مصنوعی: رنج و مشقت پیامبران بسیار بیشتر و سختتر از مشکلات اولیا و دوستان خدا است.
مؤمنان را از آن دگر کمتر
قدر قربت همه برنج اندر
هوش مصنوعی: مؤمنان را از آن هم از قرب خود کاستهاند، تمامی آنچه که در برنج است، به چشم نیاورید.
مرد بد بخت ذوق دنیا را
بگزید و گذاشت عقبی را
هوش مصنوعی: مرد بدشانس، انتخاب خوشیهای دنیوی را کرد و از آخرت غافل شد.
خوشی و راحت جهان را او
نام کرده وصال و قهر و علو
هوش مصنوعی: او خوشی و راحتی دنیا را به نام وصال میشناسد، و جدایی و بلندی را به نام قهر.
راحت آن است کان ز رنج رسد
عوضش در بهشت گنج رسد
هوش مصنوعی: آسایش واقعی زمانی به دست میآید که شخصی از رنج و زحمت خود به پاداشی بزرگ دست یابد، مانند بهشت و نعمتهای فراوان.
راحت از هو خوش است نی ز هوی
این بود در فنا و آن ببقا
هوش مصنوعی: آرامش از خوشی به دست میآید، نه از خواهش و آرزو. این امر در زوال و نابودی وجود ندارد، بلکه در جاودانگی و تعالی معنا مییابد.
آن ترا چون ملک بعرش برد
وین ترا دیو وش بفرش برد
هوش مصنوعی: تو را مانند یک فرشته به آسمانها میبرد و او را مانند دیوی به سینه خاک میکشاند.
صورة الفرش معدن النیران
قهوة العرش راحة الجیران
هوش مصنوعی: تصویر فرش همانند آتش است و قهوهای که در عرش است، آسایش همسایهها را به همراه دارد.
قاطن الفرش حائل فانی
ساکن العرش جائل دانی
هوش مصنوعی: فرشها را به هم بافتهاند و اینجا پردهای از دنیا وجود دارد، در حالی که موجودی که بر عرش نشسته، در حال تماشا و مراقبت است.
اترکوا الفرش و اطلبوا المعراج
نحو ما لاح عرشه الوهاج
هوش مصنوعی: فرش را رها کنید و به سوی معراج حرکت کنید، به سمت جایی که عرش او درخشان و تابناک نمایان است.
ارتقی روح من رأی المحبوب
هو فی السر طالب المطلوب
هوش مصنوعی: روح من در پی دیدار محبوب است و میخواهد به حقیقتی که در دل دارد برسد.
ظلمة النفس تجتنی نورا
تلتقی کل لمحة نورا
هوش مصنوعی: تاریکیهای درون انسان میتواند روشنیهایی را به همراه داشته باشد که هر لحظهای از نور را جذب میکند.
آن ترا جاودان کند ز کرم
وین ترا عاقبت دهد بعدم
هوش مصنوعی: این موضوع به این اشاره دارد که محبت و لطفی که به کسی میشود، او را برای همیشه در یاد دیگران زنده نگه میدارد و در عوض، ممکن است سرانجامی ناخوشایند برای آن شخص رقم بخورد.
بر تو آن مرگ را کند شیرین
بر تو این تلخ و زشت چون زوبین
هوش مصنوعی: مرگ برای تو چون نیکویی مینماید، اما این زندگی برایت تلخ و زشت است مانند زنجیر تیز.
آن برد هر دست بعل ّ یین
وین ز اسفل کشد بقعر زمین
هوش مصنوعی: هر کسی که به چیزی وابسته شود، همان چیز او را به پایین میکشد و به قعر زمین میبرد.
هر دو راحت اگر بهم مانند
مشمر هر دو را تو خویشاوند
هوش مصنوعی: اگر هر دو در آسایش و آرامش هستند، نباید آنها را به هم شبیه بدانی؛ چرا که هر دو با یکدیگر رابطه خویشاوندی دارند.
خویش اصلیت رحمت حق است
خویشی نفس لعنت حق است
هوش مصنوعی: خوی اصلی انسان از رحمت الهی نشأت میگیرد، اما وابستگی به نفس و تمایلات نفسانی او را به لعنت و دوری از رحمت خدا سوق میدهد.
نقد و قلب ار نمایدت یکسان
پیش صراف یک نباشد آن
هوش مصنوعی: اگر یکسانی و پاکی خود را در دل و ظاهر نشان دهی، در پیش فردی مانند صراف، هیچ کدام به حساب نمیآید.
گرچه ماند منی هندو و ترک
هر دو با هم ولی ز خرد و بزرگ
هوش مصنوعی: با این که من خودم هندی و ترک هر دو را در کنار هم میبینم، اما از نظر خرد و عظمت، این دو از هم تمایز دارند.
جمله دانای این سرّ ور مزند
که کند هر منی دگر فرزند
هوش مصنوعی: همه افرادی که به راز این موضوع آگاهاند، به خوبی میدانند که هر فردی ویژگیها و صفات خاص خود را دارد و هیچکس مشابه دیگری نیست.
کند آن یک بچه سفید چو ماه
کند این یک کثیف و زشت و سیاه
هوش مصنوعی: یک بچه سفید مثل ماه است، اما دیگری کثیف و زشت و سیاه به نظر میرسد.
همچنین بیضه های بلبل و مار
گرچه ماند بهم ولی ای یار
هوش مصنوعی: بیضههای بلبل و مار هرچند به هم پیوستهاند، ولی ای دوست...
زین شود بلبل و شود زان مار
این بود چون گل آن بود چون خار
هوش مصنوعی: این شعر به تضاد بین زیبایی و زشتی اشاره دارد. بلبل که نماد زیبایی و خوشصدایی است، از گل میآید و از آن بهره میبرد. در مقابل، مار که نماد خطر و زشتی است، از خار و سرخس میآید. این تضاد نشان میدهد که هر چیز زیبایی ممکن است ریشه در مشکل یا خطر داشته باشد و دنیا پر از عاشق و معشوق، زیبایی و زشتی است.
تخم آبی و س ی ب هم مانند
باغبانان چو روز میدانند
هوش مصنوعی: آبیاری و نگهداری از گیاهان مانند کاری است که باغبانان با دقت و حوصله انجام میدهند، و روز به روز متوجه رشد و شکلگیری آنها میشوند.
کاین دهد سیب و آن دهد آبی
فرق میکن اگرنه در خوابی
هوش مصنوعی: این بیت اشاره دارد به این که نعمتها و خوشیها در زندگی به شکلهای مختلفی به انسان میرسند، اما اگر فرد در خواب و غفلت باشد، تفاوت این نعمتها را نخواهد فهمید. به عبارت دیگر، اگر فرد از واقعیات زندگی غافل باشد، حتی اگر چیزهای خوب و مختلفی به دست آورد، نمیتواند از آنها بهرهبرداری کند و تفاوت بین آنها را درک کند.
ذوق و شهوت یقین بود نوری
مطلب از چنین عدو ن اری
هوش مصنوعی: این ابیات به این معناست که شوق و اشتیاق واقعی به حقیقت، همچون نوری است که میتواند مسیر را روشن کند، و در مقابل، از دشمنی که میخواهد این نور را خاموش کند، نباید ترسید.
ذوق مردان حق بود ن و ری
زان پذیرد خراب معموری
هوش مصنوعی: هنر و ذوق واقعی مردان حق باعث میشود که آنها از خوشیها و نعمتهای زندگی بهرهمند شوند و در عین حال، زیبایی و شکوه را در دنیای خود حفظ کنند.
نور اگرچه بنار میماند
آن که او رهرو است میداند
هوش مصنوعی: نور هرچند که ثابت و بیحرکت به نظر میرسد، اما راهرو و مسافر واقعی میداند که در حال حرکت و پیشرفت است.
کاین بسوزد ترا و آن سازد
آنت برگیرد اینت اندازد
هوش مصنوعی: این موضوع باعث آسیب به تو میشود و آن چیزی که باعث ایجاد آرامش یا نفعی برای تو است، آن را از تو میگیرد و به تو میسازد.
آن دهد چشم و این کند کورت
این کندسست و آن دهد زورت
هوش مصنوعی: این دو چیز نشان از ویژگیهای مختلف دارند؛ یکی بینایی را به انسان میدهد و دیگری آن را از او میگیرد. یکی باعث میشود که فرد ناتوان شود و دیگری قدرت و توانایی میبخشد.
این برد آخرت بصدر نعیم
وین کشد موکشان بقعر جحیم
هوش مصنوعی: این زندگی آخرت، برای برخی پر از نعمت و خوشبختی خواهد بود، در حالی که برخی دیگر به عذاب و دردسر در عمق جهنم خواهند افتاد.
نیست این را نهایتی باز آ
در حدیث صلاح دین افزا
هوش مصنوعی: این موضوع پایانی ندارد، بنابراین به گفتارهایی که به اصلاح دین کمک میکنند، بپردازید.
گفت با خشم آن یگانۀ دین
کاین گروه خبیث پر از کین
هوش مصنوعی: او با خشم اعلام کرد که این گروه بدخواه پر از کینه و حسد هستند.
عوض شفقت و نکو خواهی
دشمنی میکنند و بیراهی
هوش مصنوعی: به جای محبت و لطف، با دشمنی و کینهورزی روبرو میشویم.
دستشان خود یقین بما نرسد
از زمین سنگ بر سما نرسد
هوش مصنوعی: دست آنها به یقین به ما نمیرسد و سنگی که از زمین برمیدارند، به آسمان نخواهد رسید.
قصد مردان کنند از کوری
تیغ بر خود زنند از کوری
هوش مصنوعی: مردان به خوبی از کوری و نادانی خود آگاه نیستند و همین باعث میشود که به جای اصلاح خود، به خود آسیب بزنند.
زخم ایشان بر این تن فانی است
زخم مردان بجان پنهانی است
هوش مصنوعی: زخمهایی که بر این بدن ناپایدار وارد میشود، نشاندهندهٔ آلام و دردهای افراد نجیب و با روح مستقل است.
زان رود جسم و زین رود دل و جان
زان رود مال و زین بود ایمان
هوش مصنوعی: از آن رود، جسم و از این رود، دل و جان میآید؛ از آن رود، مال و از این، ایمان به دست میآید.