برگردان به زبان ساده
هرچه زان خوش شوی وافزائی
گرد آن گرد اگر تو دانائی
هوش مصنوعی: هرچقدر که به چیزی خوشحال و راضی باشی، و آن را دوست داشته باشی، باید بیشتر به دور آن بگردی و تلاش کنی. اگر تو آگاهی و دانایی داری، با آگاهی بیشتری به آن بپرداز.
ور بود عکس این گریز از آن
جنس تو نیست آن یقین میدان
هوش مصنوعی: اگر این چهره با تو همخوانی ندارد، حتماً آن یقین را در این میدان نخواهی یافت.
گرچه نان نیست جنس آدمیان
ظاهراً لیک هست قوت جان
هوش مصنوعی: اگرچه به نظر میرسد آدمیان فقط نان و خوراک را نیاز دارند، اما در واقع چیزی فراتر از آن، یعنی قوت روح و زندگی آنها وجود دارد.
پس ازین روی جنس آدمی است
هرکه اینرا نداند از کمی است
هوش مصنوعی: از این پس، هرکس که متوجه طبیعت انسان نباشد، نشاندهندهی کمفهمی اوست.
جنس از جنس خود بیفزاید
زان سبب پیش جنس می آید
هوش مصنوعی: چیزهایی که شباهت بیشتری به هم دارند، به هم جذب میشوند و به همین دلیل است که در میان همجنسها بیشتر دیده میشوند.
آب از آب میشود افزون
عقل گردد ز عقل هم موزون
هوش مصنوعی: آب به طور طبیعی افزایش مییابد و عقل نیز با عقل دیگر هماهنگ و متناسب میشود.
هرکه از جنس خود گریزان است
چون خزان برگ خویش ریزان است
هوش مصنوعی: هر کسی که از ویژگیها و ماهیت خود فرار کند، مانند برگهای درختان در فصل خزان، از وجود خود جدا میشود و از دست میدهد.
نیست لازم تجانس از ره ذات
جنس آب است و خاک از آنکه نبات
هوش مصنوعی: نیازی نیست که همه چیز از نظر ماهیت با هم مشابه باشد؛ زیرا آب و خاک با وجود تفاوتهایشان، همه به وجود آوردن گیاه مرتبطاند.
همه از آب پرورش دارند
نیک و بد گر گل اند و گر خاراند
هوش مصنوعی: همه چیز از آب رشد میکند و میتواند خوب یا بد باشد، چه گل باشد و چه خار.
باد همجنس آتش است بدان
زانکه از باد میفزاید آن
هوش مصنوعی: باد و آتش در ذات خود شباهتهایی دارند، زیرا باد به آتش نیرو میدهد و آن را شعلهورتر میکند.
نی که پیوسته است جان با تن
هیچ ماند بتن بگو با من
هوش مصنوعی: نی که همیشه با جان ارتباط دارد، هیچگاه به تن بیاعتنا نخواهد بود. پس بگو با من صحبت کن.
نور چشمان بپیه شد مقرون
نور دل هم درون قطرۀ خون
هوش مصنوعی: نور چشمانم به نور دل پیوند خورده و این احساس عمیق درونم مانند قطرهای از خون جاری است.
شادمانی درونۀ گرده
بین که چون است جایگه کرده
هوش مصنوعی: شادابی و خوشحالی در دل انسان است، که جای آن در خود آدمی قرار دارد.
نیست مانند گرده با شادی
لیک جنس آفریدشان هادی
هوش مصنوعی: هیچ چیزی شبیه به گل سرخ نیست که با خوشحالی شکوفا شود، ولی نوع و کیفیت آن را هدایتگر ایجاد کرده است.
همچنان غصه را درون جگر
عقل را در دماغ و کله و سر
هوش مصنوعی: غم و اندوه همچنان در دل باقی است و عقل نیز در ذهن و سر مشغول فکر کردن است.
نی که بیچونشان تعلقهاست
دانش آن بعقل ناید راست
هوش مصنوعی: این شعر به این معناست که نیای که در خود هیچ وابستگی و تعلقی ندارد، نمیتواند به درستی درک شود و فهم آن از طریق عقل ممکن نیست. به عبارت دیگر، برای درک عمیق و واقعی برخی مفاهیم، باید به وضعیتی فراتر از تعلقات دنیوی دست یافت.
همچنین یار شد بجان جانان
گش ت ه در قطره ای نهان عمان
هوش مصنوعی: یار به اندازهای در دل جانان نفوذ کرده است که گویی در هر قطرهای از وجودش عشق و شوق او نهفته است.
پیش آن قطره ای که بحر در اوست
آسمان و زمین کم از یک جوست
هوش مصنوعی: بخشی از دریای بزرگی که در آن یک قطره وجود دارد، آسمان و زمین هم از یک ذره کمتر به حساب میآیند.
ای خنک آنکه جنس خود جوید
در پی جنس خود ز جان پوید
هوش مصنوعی: ای خوشا به حال کسی که در جستوجوی همنوع خود است و از عمق وجود خود به دنبال همتای خود میگردد.
هر کرا اینچنین بود حالش
در ترقی است جمله احوالش
هوش مصنوعی: هر کسی که اینگونه حال و احوالش باشد، در مسیر پیشرفت و ترقی قرار دارد.
زین سبب گفت شاه دینداران
دور از اغیار شو نه از یاران
هوش مصنوعی: به همین دلیل شاه دینداران گفت که از بیگانهها دوری کن، نه از دوستان.
پوستین را برای دی سازند
چونکه آید بهار اندازند
هوش مصنوعی: پوشش و لباس گرم را در فصل سرد میسازند، اما وقتی بهار میرسد، آنها را کنار میگذارند.
جوی در مثنویش این را زود
تا بری بی زیان هزاران سود
هوش مصنوعی: به زودی از جوی زندگی عبور کن، تا بدون دردسر و آسیب به هزاران سود و منفعت برسی.
خلوت از غیر جنس میباید
ورنه از جنس جان بیفزاید
هوش مصنوعی: برای دستیابی به آرامش و تمرکز واقعی، باید از هر گونه حواشی و عوامل خارجی دوری کرد؛ وگرنه تنها بر بار روح و جان افزوده خواهد شد.
عقل با عقل چون در آمیزند
علمهای شریف انگیزند
هوش مصنوعی: وقتی افراد با عقل و دانایی یکدیگر را ملاقات کنند، میتوانند دانشهای باارزش و مفیدی را به وجود آورند.
نفس با نفس چون شوند قرین
عکس آن مکرها کنند دفین
هوش مصنوعی: زمانی که دو نفس با یکدیگر متحد شوند و کنار هم قرار بگیرند، به مانند انعکاس یکدیگر، رازها و فریبهایی که در دل دارند، برملا میشود.
سایۀ عاقلی طلب از جان
کاندر آن سایه است امن و امان
هوش مصنوعی: برای رسیدن به آرامش و امنیت، باید به دنبال هوش و عقل باشیم. آنگاه میتوانیم از خطرات و نگرانیها دور بمانیم.