برگردان به زبان ساده
کار دنیا بود یقین بازی
ناسزائی اگر بوی سازی
هوش مصنوعی: این کار دنیا به یقین بازی بیمعنی و خالی از ارزش است، اگر صدای موسیقی یا هنری در کار نباشد.
در نبی نام اوست لهو لعب
غیر طاعات و خیر سهو و کعب
هوش مصنوعی: در این بیت به این نکته اشاره میشود که در زندگی گاهی سرگرمیها و لذتهای بیهوده وجود دارد که باید به آنها توجه نکرد و در عوض بر فعالیتهای مفید و طاعت خداوند تمرکز کرد. همچنین، اشاره به این است که در این مسیر ممکن است به اشتباهاتی نیز برخورد کنیم، اما باید سعی کنیم که خیر و نیکی را در زندگی خود بیشتر کنیم.
زینتش گفت باز درپی آن
که ز خود نیست او لطیف و جوان
هوش مصنوعی: زینتش گفت که او در جستجوی چیزی است؛ چیزی که از خود او نیست و در عین حال لطیف و جوان به نظر میرسد.
همچو یک پیر کو بارایش
خویش زیبا کند بالایش
هوش مصنوعی: مانند یک پیرمرد که با زیبایی و لطافت خویش، خود را میآراید و زیباتر میسازد.
سرخ و اسپید مالد اندر رو
تا نماید رخش بدان نیکو
هوش مصنوعی: رنگهای قرمز و سفید در اینجا به زیبایی و جذابیت اشاره دارند، به گونهای که میخواهند چهره زیبا را به نمایش بگذارند.
زینت عاریه بخود بربست
تا بدان مردم افکند درشست
هوش مصنوعی: زینت به امانت بر خود گرفته است تا دیگران از آن بهرهمند شوند.
گفت در سورۀ دگر زین
نیک دریاب اگر توئی دین
هوش مصنوعی: در آیهای دیگر به زیبایی و اهمیت ایمان اشاره شده است. اگر تو به دین و اصول آن توجه کنی، میتوانی آن را بهتر درک کنی.
شهوات جهان شد از تزیین
خوب پیش تو لیک نیک ببین
هوش مصنوعی: دنیا با زیباییهایش شما را فریب میدهد، اما با دقت نگاه کن تا حقیقت را ببینی.
که بر او عاریه است آن زینت
بهر قلبش فدا مکن دینت
هوش مصنوعی: آن زیور و زیبایی که برای او به امانت است، برای قلبش ارزش ندارد، دین و ایمان خود را برای آن فدای نکن.
او گر از خویش خوب و خوش بودی
هیچ حق زین نفرمودی
هوش مصنوعی: اگر او از خود زیبایی و خوبی داشت، هیچ کس حق نداشت از او چیزی بخواهد.
ماش آراستیم و خوب شده است
وین پی امتحان نیک و بد است
هوش مصنوعی: ما به خوبی خود را آماده کردهایم و حالا در حال امتحان کردن خوبیها و بدیها هستیم.
ساحره است این عجوزۀ مکار
مکر او را نه حد بود نه شمار
هوش مصنوعی: این زن پیر و فریبنده، مانند ساحرهای است که حقهها و فریبهایش هیچگونه حد و اندازهای ندارد و بیپایان است.
دستمان را بمکر و دستان بست
در جهان کم کسی ز دامش رست
هوش مصنوعی: دست ما را به فریب و ترفند گرفتار کردند و در این دنیا کم کسی از دام آنها نجات یافته است.
برنیائی بوی بقوت و زور
نرهی زو مگر که اندر گور
هوش مصنوعی: فقط با نیروی جوانی و قوت میتوانی از آن مسیر پرخطر دوری کنی وگرنه سرنوشتی از آن گریزی نیست و در نهایت به سراغت خواهد آمد.
ناله کن زود در خدای گریز
تو مگو ممکن است از او پرهیز
هوش مصنوعی: به سرعت از خداوند ناله و درخواست کمک کن و هرگز نگو که ممکن است از او دوری کنی.
من بر آبم بوی بحیله و مکر
شود از من خراب او را و کر
هوش مصنوعی: من بر روی آب هستم و بوی فریب و نیرنگ در من وجود دارد، این بوی ناپسند باعث فساد و نابودی او میشود و او را مورد ضربه قرار میدهد.
چرب و شیرین ز خوان او نخورم
دست را سوی کاسه اش نبرم
هوش مصنوعی: من از خوراک لذیذ و خوشمزهای که در دسترس من است بهرهبرداری نمیکنم و دستم را به سمت ظرف آن دراز نمیکنم.
نکند سودت این اگر صد سال
سر زنی او کند ترا پامال
هوش مصنوعی: شاید به نظر برسد که از تلاش بیوقفه و زحمتت سودی بدست نمیآوری، اما اگر صد سال هم به این کار ادامه دهی، ممکن است نتیجهاش به ضررت تمام شود و تو را به زیر بکشد.
مدد از حق رسد مگر که رهی
وز چنین چاه پ ر بلا بجهی
هوش مصنوعی: کمک از جانب خداوند میرسد، مگر اینکه شخصی راهی بیابد و از این چاه پر از بلا و مشکلات نجات یابد.
زور را ترک گوی و زاری کن
چارۀ او بعون باری کن
هوش مصنوعی: زور را رها کن و به درگاه خداوند دعا کن که او راه نجات را به تو نشان میدهد.
تا ز چنگش خدات برهاند
وز چنین خندقیت بجهاند
هوش مصنوعی: خدا تو را از دست او نجات دهد و از این موقعیت دشوار رهایی بخشد.
گرچه اینرو دهد ترا یاری
پاس دار و گذر ز اغیاری
هوش مصنوعی: اگرچه دوستانی برایت پیدا میشوند، ولی مراقب باش و از جمع افراد ناپسند دوری کن.
جهد را هم از او بدان نه زخویش
تا نمانی پس و برانی پیش
هوش مصنوعی: تلاش و کوشش را هم به خاطر او انجام بده نه به خاطر خودت، تا اینکه از عقب نمانی و در جلو باشی.
جهد دانی چرات داد خدا
زانکه بی جهد کس ندید او را
هوش مصنوعی: بدان که خداوند به کسانی که تلاش و کوشش میکنند، یاری میدهد؛ زیرا کسی که بدون تلاش به دنبال او باشد، او را نخواهد دید.