برگردان به زبان ساده
غم دنیا مخور زیان دارد
غم دین خور که سود آن دارد
هوش مصنوعی: غم و اندوه دنیا را نخور، چون ضرر دارد. به جای آن، به غم دین بپرداز که نتیجهاش سودمند خواهد بود.
جان بکاهد ز غصه دنیا
دل ببالد ز انده عقبی
هوش مصنوعی: دل انسان به خاطر مشکلات دنیا افسرده میشود، اما به خاطر امیدها و آرزوهای آینده، روحش شاد و سرزنده میگردد.
بهر حق رنج هست گنج عظیم
بهر دنیا بود چو زهر الیم
هوش مصنوعی: برای رسیدن به ارزشهای واقعی و گرانبها، باید تلاش و زحمت کشید، اما دنیا فقط جزایری از مشکلات و سختیهاست که مانند زهر میماند.
غم و شادی این جهان عبث است
ظاهرش مشک و باطنش خبث است
هوش مصنوعی: این دنیا پر از تلاطم و نوسانات است؛ در ظاهر ممکن است خوشیها و لذتها وجود داشته باشد، اما در باطن، دردها و مشکلات زیادی نهفته است. بنابراین، غم و شادیهای این دنیا به نوعی بیفایده و قابلاعتماد نیستند.
پوست بر آدمی بود تزیین
زیر آن خون و بلغم و سرگین
هوش مصنوعی: ظاهر انسان زیبا و خوشرنگ است، اما آنچه درون او وجود دارد، خونی غلیظ و ناخوشایند و چیزهای ناپسند است.
چون عجوزه است صورت دنیا
مینماید ز رنگ و بو زیبا
هوش مصنوعی: دنیا مانند یک زن پیر و زشت است که تنها با رنگ و عطرش زیبا به نظر میرسد.
پر فریب است و مکر آن غدار
تا نیفتی به دام او هشدار
هوش مصنوعی: از دسیسه و فریب آن فرد ناپسند غافل نباش، تا زمانی که به دامش نیفتی، مراقب باش.
قلب او را مکن چو نقد قبول
درمش کمتر است از یک بول
هوش مصنوعی: قلب او را مانند پول نقد قبول نکن، چرا که ارزش آن کمتر از یک سکه است.
هین ببازار او مشو مفتون
تا نیفتی چو ابلهان مغبون
هوش مصنوعی: ای دوست، در بازار دنیا فریب نخور و دلخوش نشو، وگرنه همچون افراد نادان و بازیچهی دیگران گرفتار خواهی شد.
هر که با او کند خرید و فروخت
جهت خود زیانها اندوخت
هوش مصنوعی: هر کسی که با او معامله کند، در واقع به سود شخصی خود، زیانهایی برای خود جمع میکند.
خلق بسیار از او به درد و حنین
مفلس و بیمراد شسته حزین
هوش مصنوعی: یکی از دلایل درد و اندوه مردم، فقر و نداشتن نیازهای ضروری زندگی است که آنها را در حالت ناامیدی و غمگینی قرار داده.
جز ولی و نبی کسی نرهید
غیر ایشان ز دام او نجهید
هوش مصنوعی: جز ولی و پیامبر، هیچکس از دام او نجات نیافت؛ هیچکس غیر از آنها نتوانست از چنگال او فرار کند.
زو شده انس و جن به دام جحیم
گشته محروم از عطای نعیم
هوش مصنوعی: انسان و جن به دام جهنم گرفتار شدهاند و از نعمتهای بهشتی محروم هستند.
همه از ذوق دانه اش در فخ
مانده و گشته هیزم دوزخ
هوش مصنوعی: همه به خاطر شوق و اشتیاق به دانهاش در تحیر وناامیدی گرفتار شدهاند و خود را در آتش عذاب میبینند.
روز محشر کنند از او افغان
از کبیر و صغیر و پیر و جوان
هوش مصنوعی: در روز قیامت، همه از او فریاد خواهند زد، چه بزرگترها و چه کوچکترها، چه پیرها و چه جوانها.
خنک آن جان کزو بود به حذر
نکند سوی او به میل نظر
هوش مصنوعی: خوشا به حال آن کسی که از او دوری نمیکند و با میل و رغبت به سمت او نگاه میکند.
ور نظر افتدش بر او ناگاه
جاه دنیا نماید او را چاه
هوش مصنوعی: اگر ناگهان توجه او به کسی بیفتد، وسوسههای دنیا او را به دام میاندازند.
قند دنیا برش بود چون سم
شادی و عشرتش سراسر غم
هوش مصنوعی: شیرینی دنیا تنها ظاهرش خوشایند است، اما در واقع شادی و لذت آن پر از غم و ناراحتی است.
همچو افعی نمایدش دنیا
زو گریزد رود سوی عقبا
هوش مصنوعی: دنیا مانند یک مار زنگی است که انسان را از خود میترساند و به جای توجه به آن، باید به آینده و معنویات روی آورد.
از چنین اژدها نیافت پناه
غیر آن کو گریخت در اللّه
هوش مصنوعی: از چنین موجود خطرناکی هیچ پناهی نمیتوان یافت، جز آن کسی که به خدا پناه ببرد و از آن فرار کند.
ذکر و صوم و صلاة دافع اوست
خنک او را که طاعت حق خوست
هوش مصنوعی: عبادات مانند ذکر، روزه و نماز، مایهی دور کردن مشکلات و سختیها هستند. خوشا به حال کسی که انجام این فرایض الهی را دوست دارد و به آن ملتزم است.
دین همیگردد از نماز افزون
هرکه دین را فروخت شد مغبون
هوش مصنوعی: نماز و عبادت باعث تقویت ایمان و دین انسان میشود. کسی که ارزش دین را فدای چیز دیگری کند، در حقیقت متضرر و زیاندیده میشود.
این جهان را چو نقش دان و چو پوست
دشمن است ارچه مینماید دوست
هوش مصنوعی: این دنیا را مانند یک نقش یا تصویر بدان، و همچون پوستی که دشمن است. اگرچه به نظر میرسد دوست باشد.
وعده هایش دروغ و بیمغز است
مغز بر نغزهاش چون چغز است
هوش مصنوعی: وعدههای او بیاساس و بیمحتوا است، همانطور که مغز او به وعدههایش هیچ فکر و منطقی ندارد.
دعوتت میکند به سوی نعیم
تا بدین حیله ات برد به جحیم
هوش مصنوعی: تو را به سوی نعمتی دعوت میکند، اما به وسیله این فریب تو را به جهنم میبرد.
نفس بد سوی اوست رهبر تو
در پیش چون روی برد سر تو
هوش مصنوعی: نفس بد به سمت خداوند میرود و تو باید وقتی که رو به او میکنی، سر و درون خود را به سمت او ببر.
عقل ضد وی است در خواهش
زین فزایش بود وزان کاهش
هوش مصنوعی: عقل با خواستههای او در تضاد است و این تضاد سبب افزایش یا کاهش تمایلات او میشود.
داروی تلخ اگر دهد خردت
خوش بخور تا ز رنج واخردت
هوش مصنوعی: هرچند که دارویی تلخ و ناگوار باشد، اما اگر عقل و خرد تو آن را تجویز کرده، باید آن را با خوشحالی بخوری تا از درد و رنجی که ممکن است دچارش شوی، جلوگیری کنی.
گرچه تلخ است طفل را مکتب
بهر بازی رمد ز علم و ادب
هوش مصنوعی: هرچند کودکان از درس و تحصیل بیزارند و احساس تلخی دارند، ولی این آموزشها برای آنها ضروری است و از بازی کردن دور میکند.
اندر آخر نمایدش معکوس
ماند اندر ندامت او منکوس
هوش مصنوعی: در پایان کار، نتیجهاش برعکس میشود و او با حسرت و پشیمانی مواجه خواهد شد.
سبب لعب کودک بدرای
خوار و مردود گشت در دو سرای
هوش مصنوعی: علت بازی کردن کودک به خاطر ناپاکی و بیارزشی اوست که در دو دنیا (دنیا و آخرت) سقوط میکند.
وانکه بازی و هزل را بگذاشت
رایت بخت چون شهان افراشت
هوش مصنوعی: کسی که بازی و شوخی را کنار گذاشت، مثل شاهان پرچم خوشبختی را برافراشت.
