برگردان به زبان ساده
یک نگاه از چشم مخمورش تو را باشد هوس
عرض مطلب کن مباد افتد قبول ملتمس
هوش مصنوعی: اگر یک نگاهی از چشمان مست تو به من بیفتد، من خواهش میکنم که سخن را بازگو کنم، مبادا که ناخواسته به درخواست من پاسخ مثبت بدهی.
دل کنون با سر خط درس تمنای ادب
کرده از باغ جمالش مشق گلچینی هوس
هوش مصنوعی: دل اکنون با دقت و توجه به علم ادب، یادگیری زیباییهای او را آغاز کرده و از باغ زیباییاش الهام میگیرد تا هنر چیدن گلها را بیاموزد.
بوالهوس بگذر ز سودای خیال عشق او
کی بود در پیش آتش اعتبار خار و خس!
هوش مصنوعی: از حسرت و خیال عشق او دست بردار، چرا که این عشق در برابر آتش اعتبار و ارزشها، مانند خار و خس بیارزش است.
غیر او از دیگران دست طمع کوتاه کن
مدعای هیچ کس حاصل نشد از هیچ کس
هوش مصنوعی: از دیگران انتظار نداشته باش و دلت را به آنها نبند، چون هیچکس به هیچکس نمیتواند چیزی بدهد.
ساز تمکین ادب نبود مقام هر دلی
بگذری آهسته بگذر سوی دکان جرس
هوش مصنوعی: ساز و لحن ادب برای هر دلی مناسب نیست، بنابراین باید به آرامی از کنار آن گذشت و به سمت جایی رفت که صدای جرس وجود دارد.
با گرفتاران زلف او نمیباشد دگر
جز کمند حلقه زلفش کسی فریادرس
هوش مصنوعی: در اینجا بیان میشود که هیچ چیز جز کمند زلف او نمیتواند به گرفتارانش کمک کند. به عبارتی، زلف او در اینجا نماد جذابیتی است که افرادی در چنگال آن گرفتار هستند و هیچ دستیابی یا فریاد رسی برای آنها وجود ندارد. تنها نجات آنها در دستان خود زلف اوست.
هر که را دادند اندر باغ امکان فرصتی
کاروان عمر باشد رهنورد پیش و پس
هوش مصنوعی: هر کسی که در باغ امکان فرصتهایی را به دست آورد، عمرش همچون کاروانی است که پیش و پشت آن در حرکت است.
بگذر از سودای آن چیزی که نبود در جهان
محض اوهام است شیر مرغ و هم بال فرس
هوش مصنوعی: از آرزوی داشتن چیزهایی که در واقعیت وجود ندارند، بگذر. آنها فقط خیالات و تصورات ذهنی هستند، مانند یک شیرکه از نظر شکل و زیبایی برتر است و یا بالهای اسب که به جادوگری شبیه است.
داد نیرنگ جهان از راه یکرنگی غلط
استخوان را با هما و قند را اندر مگس
هوش مصنوعی: جهان با فریبهایی که دارد، انسانها را به یکدستی و صداقت میکشاند، در حالی که نوعی نیرنگ در کار است. این فریبها میتوانند مسائلی را که باید روشن و شفاف باشند، پیچیده و مشکل کنند، مانند ترکیب کردن چیزهای مختلف که به نظر میرسند غیرممکن است.
ای خوش آن مصرع که طغرل میسراید بیدلی
خواب عنقا تلخ میگردد به آواز مگس
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر این است که وقتی طغرل شعری زیبا میسراید، حتی بیدلی و ناامیدی هم به نوعی شیرین و دلپذیر میشود، بهطوریکه صدای یک مگس میتواند روحی تازه به زندگی ببخشد. به عبارت دیگر، هنر و زیبایی کلام میتواند تلخیها و ناامیدیها را به فراموشی بسپارد.