برگردان به زبان ساده
ای مبارک همای فرخفال
مرحبا مرحبا تعال تعال
هوش مصنوعی: ای پرندهی خوشخبر و خوشیمن، خوش آمدی، خوش آمدی! بیا، بیا!
از کجا میرسی بگوی بگوی
به کجا میروی بنال بنال
هوش مصنوعی: بگو از کجا آمدهای و به کجا میخواهی بروی، به ما بگو و درد دلهایت را بیان کن.
تا مر از آن نوا بسوزد دل
تا مرا ز آن صدا بگردد حال
هوش مصنوعی: دل من تا زمانی میسوزد که از آن نوا بگذرد و حال و روزم تحت تأثیر آن صدا تغییر کند.
لذتی می برم زبانگ تو من
همچون پیغمبر از صدای بلال
هوش مصنوعی: من از صدای تو لذت میبرم و همانطور که پیغمبر از صدای بلال خشنود میشود، من نیز شاداب میشوم.
پیکرم کاست کاست آین القوم
جگرم سوخت سوخت کیف الحال
هوش مصنوعی: بدن من آرام آرام در حال تخریب است و دل من به خاطر حال و روز این مردم، به شدت سوخته و در عذاب است.
آیدم گریه و کنم گریه
گاه بر ربع و گاه بر اطلال
هوش مصنوعی: من گاهی به خاطر گذشته و یادآوری مکانها و لحظههای از دست رفته، گریه میکنم و گاهی برای افسوس بر چیزهای دیگر.
آن همه سنبل و گل وریحان
هست بر جای یا که شد پامال؟
هوش مصنوعی: در باغ، بوی گلها و گیاهان خوشبو هنوز به مشام میرسد، اما آیا کسی به آنها بیتوجهی کرده و به آنها آسیب رسانده است؟
می چکد باز ژاله بر لاله
می وزد باز آن نسیم شمال؟
هوش مصنوعی: بار دیگر شبنم بر گل لاله میچکد و نسیم شمال دوباره میوزد؟
جایگه کرده اند بر سر سرو
آن نکو قمریان خوش پر و بال؟
هوش مصنوعی: آیا درخت سرو زیبا را در آن مکان میشنوی که قمریان خوشپر و بال بر فراز آن نشستهاند؟
آشیان بسته اند بر گلبن
آن نکو بلبلان خوش خط و خال؟
هوش مصنوعی: آشیانههایی برای پرندگان زیبای خوشصدا و خوشظاهر در کنار درختان زیبا و گلهای خوشبو درست کردهاند؟
می شود ابرو می زند باران
بر رخ سبزه و بشاخ نهال؟
هوش مصنوعی: آیا باران میتواند بر چهرهی سبزه و روی شاخههای درختان، مانند ابرو، تماشا کند؟
زده اند آن خیام نیلی گون
بر سر چشمه های آب زلال؟
هوش مصنوعی: زدهاند نغمهای از خیام با رنگ آبی در دل چشمههای زلال آب؟
آن نکو دختران مهر گسل
و آن پری پیکران فارغبال
هوش مصنوعی: دختران خوب و زیبا مانند آفتاب و فرشتگان هستند و در دلشان آرامش و شادی میدوند.
طاق ابرویشان خمیده کمان
چشم جادویشان رمیده غزال
هوش مصنوعی: ابروی خمیده آنها مانند کمان است و چشمان جادویشان مثل غزالی است که از نظرها پنهان شدهاند.
هر یکی در کمال چون عذرا
هر یکی در جمال چون ابسال
هوش مصنوعی: هر یک از آنها به کمالی شبیه دختران باکره و به جمالی مانند ابسال هستند.
همچو لیلی همه به ناز و نیاز
همچو سلمی همه بغنج و دلال
هوش مصنوعی: همچون لیلی که با ناز و درخواست به جلو میآید، مانند سلمی که با جلوهگری و فریبندگی رفتار میکند.
می روند و دو چشم در ابرو
می دوند و دو زلف در دنبال
هوش مصنوعی: چشمها مانند دو دانه درخشان که در ابروان زیبا میچرخند و موهای مجعد مانند دو رشتهی نرم که با دقت و زیبایی دنبال میشوند، حرکت میکنند.
گوششان رنجه گشتی از حلقه
ساقشان سوده گشتی از خلخال
هوش مصنوعی: گوشهایشان از زیباییهای آنها شگفتزده شده و پاهایشان که از جواهرات آراسته شده، جلوهای ویژه دارد.
در مهادند با ظهور جیاد
در خیامند با سنام جمال؟
هوش مصنوعی: با توجه به جلوههای زیبایی و ظرافتهایی که در جهان وجود دارد، آیا ما در خواب و خیالی هستیم که به این زیباییها توجه کنیم و از آن لذت ببریم؟
بطن وادی بود همان منزل
یا نمودند زان محل ارحال؟
هوش مصنوعی: در دل دره یا وادی، همان جایگاهی بود که منزلگاه و استراحتگاه محسوب میشود، آیا از آن محل نشانهای به جا مانده است؟
زاهل جودی بگو و آن دولت
زاهل بطحا بگو و آن اقبال!
هوش مصنوعی: از دوست و بخششهای او بگو و از نعمتهای بزرگ او در بطحا (مکه) و این که چه موقعیتهای خوبی نصیب انسان میشود!
چه شد آنان که رفتشان ثروت
چه شد آنان که رفتشان اموال؟
هوش مصنوعی: چه بر سر کسانی آمد که ثروت و داراییشان را از دست دادند؟
آن همه خیل تند پویه جیاد
وان همه خیل کوهکو به جمال
هوش مصنوعی: همه آن گروه از اسبهای تندرو و آن همه گروه از کوهپیمایان با زیبایی همراه هستند.
آن مناظر کجا و آن نکهت
آن مناکح کجا و آن اجمال
هوش مصنوعی: چنین مناظر و زیباییها کجا و آن عطر و بوی دلانگیز کجا، و آن مختصر و خلاصه که در دل مینشیند کجاست؟
آن همه فرشهای گوناگون
و آن همه ظرفهای مالامال
هوش مصنوعی: آن همه فرشهای مختلف و آن همه ظرفهای پُر از غذا و نعمت.
چون به بینم که کاش بودم کور
چون بگویم که کاش بودم لال؟
هوش مصنوعی: وقتی میبینم که ای کاش کور بودم، چرا باید بگویم ای کاش لال بودم؟
جای آن فرشها سیاه گلیم
جای آن ظرفها شکسته سفال
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به تشبیه اثرات و نشانههای زمان و تغییرات زندگی اشاره میکند. او میگوید که به جای فرشهای زیبا و رنگارنگ، حالا جای آنها گلیمهای تیره و سادهای دیده میشود. همچنین به جای ظروف سالم و زیبا، ظروف شکسته و خراب وجود دارد. این تصویر بیانگر زوال و کاهش زیباییها در زندگی است.
چه شدند آن حواری و غلمان
چه شدند آن شیوخ و آن اطفال؟
هوش مصنوعی: این بیت به نوعی به تأمل درباره تغییرات زمان و سرنوشت افراد مختلف اشاره دارد. کسی ممکن است بپرسد که حال و روز دوستان و یاران چه شده است، و یا اینکه آن افراد بزرگتر و کودکان چه سرنوشتی پیدا کردهاند. در واقع، این سوالاتی از روند زندگی و گذر زمان است که همه را تحت تأثیر قرار میدهد و باعث میشود به یاد گذشته و کسانی که در زندگیمان بودند بیفتیم.
آه از آن شیوخ دانا دل
در کارامات جمله چون ابدال
هوش مصنوعی: آه، از آن عالمان با سابقه و با فهم که دلشان در کارهای حیرتانگیز است، مانند کسانی که به مقام ابدال رسیدهاند.
هر یکی خسروی بگاه کرم
هر یکی حاتمی بوقت نوال
هوش مصنوعی: هر انسانی در زمان لطف و بخشش خود، مانند یک شاه و صاحب مقام است و در زمان گشایش و نیکی، همچون یک حاتم سخاوتمند به نظر میرسد.
آه از آن کودکان در در گوش
هر یکی صاحب کمال و جمال
هوش مصنوعی: افسوس بر حال آن کودکان که در دل هر یک از آنها زیبایی و کمال نهفته است.
خم گیسوی هر یکی چو کمند
طاق ابروی هر یکی چو غزال
هوش مصنوعی: هر یک از دختران با گیسوان خمیدهاش مانند توری است که افروختگی ابروانش چون غزالی زیباست.
خبرت هست هیچ از آن خوبان
خبرت هست هیچ از آن ابطال؟
هوش مصنوعی: آیا چیزی از آن محبوبان میدانی؟ آیا هیچ اطلاعاتی از آن ناکامیها داری؟
آگهی ز آن غیوث و آن امطار
آگهی زآن لیوث و آن اشبال؟
هوش مصنوعی: خبر از آن شیر و آن باران، خبر از آن درندگان و آن جوانان.
هر یکی فارسی بروز نبرد
هر یکی مالکی به یوم قتال
هوش مصنوعی: هر کس که امروز در میدان نبرد حاضر است، دارای قدرت و اختیار در روز جنگ است.
همه آلوده شان بسم خنجر
همه آلوده شان بخون چنگال
هوش مصنوعی: همه به خاطر خنجر و چنگال به خون آغشته شدهاند.
یالقوم و هم حیاة القلب
یا لقوم و هم قرار البال
هوش مصنوعی: ای مردم، شما زندگی دل و آرامش جان هستید.
مالکم من یجیرکم من خل
مالکم من یوالکم من وال
هوش مصنوعی: شما چرا به فکر کسی هستید که از شما حمایت کند؟ چه کسی شما را دوست خواهد داشت و با شما خواهد بود؟
کم لماقد سلبتم النسوان
کم لماقد نبهتم الاموال
هوش مصنوعی: چقدر زنان را از ما گرفتید و چقدر اموال ما را نادیده گرفتید.
فارغا منکم فجعت شهور
باکیا فیکم سهرت لیال
هوش مصنوعی: من بیخبر از شما، ماهها با اندوه و غم سپری کردم و شبها را به بیداری گذراندم.
یا برید الحمی حماک الله
چون بآن حی روی باستعجال
هوش مصنوعی: اگر به آن جادوگر روی کنی، خداوند تو را یاری رساند.
در پی عرض حال من بشتاب
بر در خسرو خجسته فعال
هوش مصنوعی: به سرعت به درب شاه نیکوکار برو و حال من را به او بگو.
برسان از منش سلام آنگه
که نمایند قوم شد رحال
هوش مصنوعی: پیامی از من به او برسان و بگو که وقتی قوم به سفر میروند، نشان از جدی بودن کارشان است.
فخر کونین سید ثقلین
مخزن جود و منبع افضال
هوش مصنوعی: این بیت به تمجید و ستایش از بزرگی، فضیلت و سخاوت شخصیتی والا اشاره دارد که در بین دو جهان وجود (آسمانی و زمینی) جایگاه ویژهای دارد و به عنوان منبع برکات و خوبیها شناخته میشود.
آن امیری که نام او ز ازل
احمد آمد زایزد متعال
هوش مصنوعی: آن فرمانروایی که از آغاز، نامش احمد است و از سوی خداوند متعال به وجود آمده.
لامع از جبهه اش بود دولت
لایح از چهره اش بود اقبال
هوش مصنوعی: از چهرهاش روشنایی و نور به چشم میآید و از جبههاش احساس قدرت و موفقیت میشود.
نبود در عطای او تقصیر
نبود در سخای او اهمال
هوش مصنوعی: در بخشش و generosity او هیچ تقصیری وجود ندارد و در سخاوت او سهلانگاری نیست.
آمدی در برش جدی به بیان
آمدی در کفش حصی بمقال
هوش مصنوعی: آن شب که به محبوب رسیدی، تمام دلایل و نشانهها را برای دلباختگیات نشان دادی و با کمال جدیت به بیان احساساتت پرداختهای.
دیده پاک اوست درج حیا
سینه صاف اوست بحر زلال
هوش مصنوعی: چشمهای او پاک و معصوم است، چنان که حیا در دل او به وضوح دیده میشود و سینهاش مانند دریا زلال و شفاف است.
معبدش گاه در حریم حرم
مسجدش گاه در کهوف جبال
هوش مصنوعی: این معبد در مکانهای مختلفی قرار دارد؛ گاهی در محوطههای مقدس و گاهی در دل کوهها و دمنوشهای کوهستانی.
روضه اوست قبله حاجات
مرقد اوست کعبه آمال
هوش مصنوعی: جایگاه او مکانی است که همهی نیازها به آنجا میرسد و آرامگاه او، کعبهی آرزوها و خواستههاست.
انت غیث الندی الدی الأحسان
انت بحر السخالدی الافضال
هوش مصنوعی: تو باران بخشندگان خوبیها هستی، تو دریای بخششها و نیکیها هستی.
لیس فی بحر جودک المیزان
لیس فی قدر بذلک المکیال
هوش مصنوعی: در دریاى generosity تو هیچ معیاری وجود ندارد و در اندازهگیری بخشش تو، هیچ اندازهاى نمیتوان یافت.
مرحبا آلک ذوو الرحمه
حبذا صبحک ذووالافضال
هوش مصنوعی: سلام بر تو ای کسی که مهربانی را در آغوش داری، صبح تو خوش باد ای دارای نیکیها و فضیلتها.
دین تو ناسخ همه ادیان
شرع تو کاشف حرام و حلال
هوش مصنوعی: دین تو برتری و اعتبار تمام دیگر ادیان را دارد و شریعت تو به وضوح حرامها و حلالها را مشخص میکند.
شرع پیغمبران ماضی را
بعث تو کرد در جهان ابطال
هوش مصنوعی: ظهور تو باعث شد که قوانین و آموزههای پیامبران گذشته در دنیا بیاثر شوند.
گر ترا کرد قادر بی چون
آخرین پیمبران ارسال
هوش مصنوعی: اگر خداوند تو را قادر ساخته است، بدون شک آخرین پیامبران را نیز میفرستد.
آری آخر به شغل های خطیر
بفرستند بهترین رجال
هوش مصنوعی: بله، در نهایت بهترین افراد را به مشاغل مهم و حساس میفرستند.
پور یعقوب یوسف صدیق
با زلیخا چو شد درون حجال
هوش مصنوعی: پسر یعقوب (یوسف) پس از آنکه با زلیخا در اتاقی تنها شد، در آن فضا قرار گرفت.
نگشادی اگر نه نام تو بود
زان جمال مصور آن اقفال
هوش مصنوعی: اگر زیبایی و خوشحالی تو نبود، هیچ کدام از آن چهرههای زیبا و دلربا به چشم نمیآمدند.
هر کجا با صحابه بنشینی
از غم هر دو کون فارغبال
هوش مصنوعی: هر جا که با دوستان و همراهان بنشینی، از همهی نگرانیها و غمها رها میشوی.
گه پی جستجوی صلح و صلاح
گه پی گفتگوی جنگ و جدال
هوش مصنوعی: گاهی در پی یافتن صلح و آرامش هستیم و گاهی درگیر بحث و مجادله درباره جنگ و نبرد.
آورد عرش مسند از خورشید
گسترد فرش جبرئیل از بال
هوش مصنوعی: عرش را از نور خورشید زیبا کرده و فرش جبرئیل را با بالهایش گسترانده است.
هم ترا مروحه زبان ملک
هم ترا مشربه زجام هلال
هوش مصنوعی: شما هم به زبان ملک آراستهای و هم به نوشیدنی از جام هلال دل بستهاید.
هم بیاور گهی بدست عنان
هم درآور گهی بپای مغال
هوش مصنوعی: گاهی زندگی را تحت کنترل خود بگیر و گاهی نیز اجازه بده که به آرامی پیش برود.
روزگاری شد ای رسول کریم
که بخاک اندر پی چو آب زلال
هوش مصنوعی: زمانی فرارسید، ای پیامبر بزرگوار، که در خاک و زمین مانند آب زلال جاری شد.
نه ترا با کسی عتاب و خطاب
نه ترا با کسی جواب و سؤال
هوش مصنوعی: نه با کسی دلخوری و قهری داری، نه با کسی صحبت و پرسش و پاسخ.
گمرهانند جمله در تدلیس
مشرکانند جمله در اضلال
هوش مصنوعی: تمام انسانها در فریب و نیرنگ هستند و همه به نوعی در گمراهی مشرکین قرار دارند.
اعتبر یا اخی لما فعلوا
فی امورالوصی من اخلال
هوش مصنوعی: ای برادر، به رفتار آنها در مسائل وصیت توجه کن که چگونه بیاحتیاطی کردند.
طرحوامانبیهسم قدنص
نبدو امار سولهم قد قال
هوش مصنوعی: ما همچون سایهای هستیم که بر روی زمین میافتد، و اگر هم دروغی بر زبان بیاوریم، مانند کسیام که حقیقت را بر زبان آورده است.
چند در خوابی ای مبارک پی
چند در خوابی ای همایون فال
هوش مصنوعی: چند روز است که در خواب به سر میبری، ای خوشبخت! چند روز دیگر هم در خواب خواهی ماند، ای بزرگوار!
منبرت چند بی خطاب و خطیب
مسجدت چند بی اذان بلال
هوش مصنوعی: شما در مکانی قرار دارید که کسی به شما توجه نمیکند و سخنرانهایش بدون دعوت و اعلام حضور هستند.
سنبلت را کنون زگردبشوی
نرگست را کنون بدست بمال
هوش مصنوعی: گلی که داری را خُشک کن و اکنون گل نرگسات را به دست بگیر و نوازش کن.
گلشنت را تهی کن از خاشاک
مسجدت را تهی کن از آرذال
هوش مصنوعی: باغت را از زبالهها پاک کن و مسجدت را از آدمهای نالایق خالی کن.
خطبه معدلت بخوان از نو
عالمی کن ز عدل مالامال
هوش مصنوعی: از نو خطبهای دربارهی عدالت بیان کن تا جهانی پر از عدل و انصاف بسازی.
تا که گردد زجنبش گردون
گاه شادی عیان و گاه ملال
هوش مصنوعی: زندگی همیشه در حال تغییر است؛ گاهی اوقات لحظات شادی میآوریم و گاهی اوقات با غم و اندوه روبهرو میشویم.
بدسگالت غمین بود شب و روز
نیکخواه تو شاد درمه و سال
هوش مصنوعی: غصهی تیره بر دل او سنگینی میکند، در حالی که تو به دنبال خوشحالی و شادی هستی، هم در روز و هم در شب.
