برگردان به زبان ساده
ممدوح نمایند بسی بار خدایان
زین تنگ دلان؟ اینک درایان
هوش مصنوعی: آیا خدایان بارها به ستایش کسانی میپردازند که در دلهایشان تنگی و ناراحتی وجود دارد؟ اکنون اینان در حال سختی و گرفتاری هستند.
همچون رده مور نگرشان از حرص
وز تنگی دست این گره شعر سرایان
هوش مصنوعی: آنها را مانند ردیف موری میبینم که به خاطر حرص و تنگدستی در حال کشمکش و گرهخوردن هستند.
خورد را ز ره مدحت منحول مغرور
مداح نماینده بممدوح نمایان
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که اگر کسی بخواهد از طریق ستایش و تعریف، خود را مورد توجه قرار دهد، باید مراقب باشد زیرا ممکن است در این راه دچار خودپسندی و غرور شود. در واقع، به جای اینکه عظمت و خوبیهای واقعی را بشناساند، ممکن است فقط به تمجید سطحی پرداخته و خود را در معرض قضاوت نادرست قرار دهد.
دامن گره افکنده بدامن همه هم پشت
هر روز روان گیر بدوشان چو گدایان
هوش مصنوعی: در اینجا دامن عدهای از مردم به هم گره خورده و به نوعی به هم وابستهاند. در واقع، زندگی و روزمرگی آنها به یکدیگر متصل است و مانند گدایانی که به دوش هم افتادهاند، بار مشکلات و چالشها را با هم حمل میکنند.
تا صبح دمد آمده با خدمتگاران
تا شام شود در شده با روزه گشایان
هوش مصنوعی: تا صبح زود، خدمتکاران آمادهاند و تا شب هم میمانند، آنقدر که روزهداران افطار کنند.
با خویشتن آورده بهر قاعده ای بر
کاسه شکنان راه کشان لقمه ربایان
هوش مصنوعی: شخصی به یاد خود و بر اساس اصولی که دارد، در برابر افرادی که به طرز نادرستی عمل میکنند و از دیگران سوءاستفاده میکنند، ایستادگی میکند و تلاش میکند آنها را به سمت مسیر درست هدایت کند.
از لکنش معده است نه از طلعت فرخ
هر یک بستم ساخته خود را چو همایان
هوش مصنوعی: منظور این است که زیبایی و خوش شانسی هر فرد به ویژگیها و تلاشهای خود او بستگی دارد، نه به ظاهری که دارد. هر کس باید خود را بر اساس قابلیتها و تلاشهای خودش بسازد، همانند پرندگان آزاد و بلندپرواز.
شاگرد کل جوهریند این همه در حرص
ز استاد فزونتر شده این لقمه بیابان
هوش مصنوعی: ما همه شاگردان کل هستیم و به خاطر حرص و طمعی که داریم، بیشتر از استاد یاد گرفتهایم. این لقمههای بیابان نشاندهنده تلاشهای بیپایان ماست.
از غایت بی بنگی و از حرص گدائی
استاده براه اینهمه یافه در ایان
هوش مصنوعی: به خاطر شدت بیپناهی و از روی طمع و فقر، این همه چیز به دست آمده است.
پر کارتر از سوزنی امروز کسی نیست
لیکن چو وئی نیست کس از عالی رایان
هوش مصنوعی: هیچکس امروز به اندازه سوزن کار نمیکند، اما از نظر عقل و اندیشه، هیچکس به پای افراد با تفکر عالی نمیرسد.
او را در دستور خداوند جهان بس
بی حشمت و بی منت این بار خدایان
هوش مصنوعی: پروردگار جهان او را به گونهای بیعفت و بینیاز از دیگران قرار داده است.
فرزانه امیر اجل صاجب عالم
کافراخته شد زو علم صاحب رایان
هوش مصنوعی: این بیت به معنای این است که دانشمند و آگاه بزرگ، که به عنوان امیر و خدایی در این عالم شناخته میشود، از علم و دانشی برخوردار گردید که او را به مقام بلند رسیدن هدایت کرد.