برگردان به زبان ساده
ای بهمه تن گناه کرده، مکن ریش
هست سزای عقوبت همه تن، ریش
هوش مصنوعی: ای کسی که تمام وجودت گناه کرده است، نگران نباش. برای عواقب و کیفر همه گناهانت، باید تسلیم و آماده باشی.
دل بسک اندر شکن چو کشن برآمد
بیش زناخن بردی در مشکن ریش
هوش مصنوعی: دل به شدت در حال درد و رنج است، مانند چنگی که در آن خیلی بیشتر از اندازهی ناخن شکسته شده، جدایی و غم را به جانم ریخته و ریشۀ خود را از دست دادهام.
ریش فرومان و پیر کودک خود باش
رخنه مکن ناخنان خویش و مکن ریش
هوش مصنوعی: به جای اینکه به دیگران آسیب برسانی یا کسی را تحت فشار قرار دهی، سعی کن که خودت را به عنوان یک الگو برای دیگران نشان دهی و در زندگی خود اصلاحات مثبتی ایجاد کنی. به دیگران کمک کن و به آنها انگیزه بده، نه اینکه در کارهایتان با منفینگری یا آسیبرسانی به دیگران بپردازی.
ریش بمان تا کلان شود بتمامی
. . . ر خوری پیش سینه باز فکن ریش
هوش مصنوعی: با صبر و ماندن در جای خود، میتوانی به کمال و رشد برسید. به یاد داشته باش که در زندگی باید مسیر را با حوصله و صداقت طی کنی و خود را برای دریافت نعمتها و موفقیتها آماده کنی.
شرم نکردی که مرد برنا گشتی
راز روی . . . ر، میکنی ز ذقن ریش
هوش مصنوعی: تو شرم نکردی که جوانی به راز چهرهات نپرداختی، حالا ریشت را با ذقن میپوشانی.
ریش برآورده، . . . ر نتوان خورد
با تو ازینگونه هیچ گفت سخن ریش؟
هوش مصنوعی: شما موهای ریش را بلند کردهاید و نمیتوانید با من از این نوع مباحث صحبت کنید.
از تو کلانتر، هزار کس را گادم
تیر سر . . . ر انگشت مجن ریش
هوش مصنوعی: شما به عنوان کلانتر، بر هزاران نفر تسلط دارید و قدرت شما فراتر از آن چیزی است که تصور میشود. مانند تیر سرنیزه که بر هر کسی میتوان فرود آورد.
. . . ن کلان ترا نگردد کاسد
رونق بازار، با دوازده من ریش
هوش مصنوعی: اگر بازار کساد شود، جایگاهی برای تو نخواهد بود و با وجود دوازده من ریش هم که داشته باشی، تاثیری نخواهد داشت.
ریش مکن تیر ماه، تا بهاران
همچو گیاورد بد روی بمسن ریش
هوش مصنوعی: تیرماه را کوچ نکن، تا بهار هم همچون گیاهانی که به خوبی رشد کردهاند، زیبایی خود را نشان دهد.
فصل بهاران بوقت داری زنهار
باز نداری ز جای ریدن من ریش
هوش مصنوعی: بهار رو به رویت است، پس مراقب باش که از جایت بلند نشوی و مرا از این حال و دردم دور نکن.
. . . ن من آن ریش ریش کرده زنخدان
برمکن ای . . . ر خواره مادر وزن ریش
هوش مصنوعی: من آنقدر مایه دردسر و مشکل هستم که نیازی به برمکنی ریش و پشم خود ندارم. مادرم و وزن ریشهایم نتوانند من را کنترل کنند.
بر زنخت باد کفچه، کفچه . . . رم
سرد لقائی بمان و کفچه مزن ریش
هوش مصنوعی: بر روی پیشانیم، آثاری از درد و سختی وجود دارد... ای عشق، ای جانم، بگذار در آرامش بمانم و بیشتر از این آزارم نده.
این به همان وزن و قافیه است که گفتم
تاختن آورد بر بتان ختن، ریش
هوش مصنوعی: این بیت به احساسات و شوق شاعر اشاره دارد که تحت تاثیر زیباییها و بافت فرهنگی خاص سرزمین ختن قرار گرفته است. او در اینجا به تصویر سازی از بتان زیبا و دلربا میپردازد که نشاندهندهی زیبایی و شکوه آن جا است. شاعر به نوعی نمایش عشق و احترام به آن زیباییها را در کلام خود گنجانده است.