برگردان به زبان ساده
شد برج حمل موکب سلطان کواکب
کز نوبتیانش برتر بهتر بمراتب
هوش مصنوعی: برج حمل به مقام و منزلت سلطانی اشاره دارد که در بین ستارهها و کواکب قرار گرفته است. این نشاندهندهی برتری و عظمت او نسبت به دیگران در میان زمانها و دورههاست.
گوئی حمل از گنبد پیروزه سلب نیست
جز مرکب پیروزی سلطان کواکب
هوش مصنوعی: انگار بار و مسئولیت از گنبد پیروزه برطرف نیست، جز بر روی اسب پیروزی که متعلق به فرمانروای ستارهها است.
آغاز سواریش بدو بود و ازو شد
گردان بدگر مرکب چون غازی لاعب
هوش مصنوعی: آغاز سوار شدن او از همان ابتدا بود و به همین دلیل است که به سوار دیگری تبدیل شد، مانند جنگجویی که در میدان نبرد بازی کرده است.
هرگه که شود راکب این مرکب پیروز
سی روز خرامد ز مشارق بمغارب
هوش مصنوعی: هر بار که سوار این مرکب بشوی، پیروز خواهی بود و به مدت سی روز از شرق تا غرب با آرامش حرکت خواهی کرد.
تا عرض دهد لشکر پیروزه سلب را
بر پشته و صحرای زمین را جل و راکب
هوش مصنوعی: لشکر پیروز زره و تجهیزات خود را بر روی تپهها و دشتهای زمین به نمایش میگذارد.
چون گشت هوا معتدل آیند پدیدار
اشجار بگلها و باوراق عجایب
هوش مصنوعی: زمانی که آب و هوا معتدل میشود، درختان با گلها و برگهای شگفتانگیز خود نمایان میشوند.
بلبل چو مذکر شود و قمری مقری
محراب چمن تخت سمن فاخته خاطب
هوش مصنوعی: وقتی بلبل نر میشود و قمری در محلی مشخص آشیانه میسازد، باغ به زیبایی و شکوهی مثالزدنی میرسد و فاخته نیز به جستجوی معشوق خود میپردازد.
هان موسم آنست که از بوی ریاحین
بر مشک ختن خاک چمن گردد غالب
هوش مصنوعی: بوی خوش گلها و ریاحین در این روزها چنان قوت و فراوانی دارد که حتی عطر مشک ختن را تحتالشعاع قرار میدهد و فضای چمن را پر از این عطر دلانگیز میکند.
گردند سپیدار و سیه بید بمیدان
بر یکدیگر از باد سحر طاعن و ضارب
هوش مصنوعی: در صبحگاه، درختان سپیدار و بید سیاه در میدان به هم برخورد میکنند و با هم در اثر وزش باد، به حالت تهاجمی درمیآیند.
آنرا که دو بادام جهان بین بود از باد
بیند گل بادام ربودن ز جوانب
هوش مصنوعی: کسی که دو چشم بینا دارد، میتواند از میان بادهای مختلف، زیبایی گل بادام را ببیند و نکات آن را از زوایای مختلف درک کند.
ای باد که آری گل بادام ربوده
از بهر موالی ز سمرقند بصاحب
هوش مصنوعی: ای باد، تو که گل بادام را از دستان دوستان به صاحبش در سمرقند رساندهای، به خاطر او بپیچ و بگذری.
سلطان وزیران ملک آل امیران
ممدوح امیران سخن حاضر و غایب
هوش مصنوعی: سلطان که وزیرانش را در دست دارد، به نوعی نماینده و مورد حمایت خاندان امیران است. او در این مقام میتواند به هر دو موضوع حاضر و غایب به خوبی سخنرانی کند.
فرزانه نظام الدین کاندر صفت او
نظام یداع نبود خاطی و کاذب
هوش مصنوعی: نظام الدین، شخصی فرزانه و باصفت است که در خصایل خود هیچگاه دچار اشتباه و دروغ نمیشود.
آرایش صد دفتر دیوان بمدیحش
بر هر سخن آرای بود لازم و واجب
هوش مصنوعی: آرایش و تزئین صد دفتر شعر که به ستایش او نوشته شده، به قدری اهمیت دارد که در هر کلامی لازم و ضروری است.
از مکرمت اوست که از منقبت اوست
آرایش دیباچه دیوان مناقب
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که زیبایی و زینت بخشیدن به پیشگفتار نوشتههای من درباره فضایل او، از لطف و بزرگواری او ناشی میشود. به عبارت دیگر، هرچه در مورد ویژگیهای خوب او نوشته میشود، به خاطر کرامت و صفات عالی اوست که به نوشتهها جلوه و زیبایی میبخشد.
نبود عجب ار مدح وی انگیخته گردد
بر آب روان از قلم قائل و کاتب
هوش مصنوعی: تکریم و ستایش او جای تعجب نیست اگر که بر آب زلالی از قلم نویسنده و شاعر جاری شود.
ای قول تو در دینی و دنیائی صادق
وی رأی تو در مملکت آرائی صائب
هوش مصنوعی: تو در هر دو جهان، چه دینی و چه دنیوی، سخنت راست و درست است و نظر و رای تو در اداره کشور، صحیح و بجا میباشد.
از ملک تو شمشیر زن لشکر اسلام
بر قیصر و فغفور نهد تاج و ضرائب
هوش مصنوعی: لشکر اسلام با شمشیر خود از سرزمین تو، تاج و نشانههای سلطنت را بر سر قیصر و فغفور میگذارد.
آیند بدرگاه تو اشراف و اکابر
بر خدمت صدر تو چنان طامع و راغب
هوش مصنوعی: افراد بزرگ و صاحب مقام در پیشگاه تو میآیند و با اشتیاق و رغبت بسیار به خدمت تو دست مییازند.
کز وجه زمین بوسی درگاه و سرایت
که برگ رباینده بیحاده جاذب
هوش مصنوعی: از روی زمین به پیشگاه تو سجده میکنم و به خاطر مقام بلندت، چون برگی که بدون دردسر جاذب و جذبکننده باشد.
داری هبت از ایزد وهاب سه نعمت
عیش هنی و طبع سخی و کف واهب
هوش مصنوعی: شما از سوی خداوند بخشنده سه نعمت دریافت کردهاید: زندگی خوش و لذتبخش، طبیعت بخشنده و دست سخاوتمند.
یک بنده وهاب نیابند بگیتی
نایافته صد بار ز جود تو مواهب
هوش مصنوعی: در این بیت به این موضوع اشاره شده که در این دنیا هیچ بندهای پیدا نمیشود که فیض و رحمتهای تو را بارها تجربه نکرده باشد. به همین خاطر، همواره از لطف و بخشندگی تو بهرهمند شدهاند.
از مائده و مشرب و بر و کرم تست
آز و امل اهل هنر طاعم و شارب
هوش مصنوعی: این متن به موهبتها و نعمتهایی اشاره دارد که از طرف خداوند به انسانها داده شده است. آنچه در زندگی به ما میرسد، همچون غذا و نوشیدنیهای گوناگون، نتیجه هنر و تلاش هنرمندان و استعدادهایی است که در بین مردم وجود دارد. زندگی پر از نعمتها و خوبیههایی است که باید قدرشان را بدانیم.
هر کس که شراب حسد و حقد تو نوشد
ساقی دهدش مژده ببر کندن شارب
هوش مصنوعی: هر کسی که طعم حسد و کینهی تو را بچشد، بشارت ده که به زودی از عذاب این حسرتها رهایی پیدا خواهد کرد.
با دولت والای تو اعدای نگون بخت
هستند ز پیروز شدن خاسر و خائب
هوش مصنوعی: با وجود رحمت و بزرگی تو، کسانی که بدبخت هستند، به پیروزی نمیرسند و در نهایت ناکام و ناتوان خواهند بود.
از نسبت والای تو اندر چمن ملک
چون سرو سرافرازی تو هست مناسب
هوش مصنوعی: از جایگاه بلند تو در باغهای ملک، مانند سروهایی که قد بلند و با افتخار هستند، برتری و عظمت تو مناسب است.
چون سرو سهی در چمن جاه و بزرگی
بادا علم دولت و اقبال تو ناصب
هوش مصنوعی: تو همچون سرو بلند و زیبا در باغی، با عظمت و بزرگی بمان و پرچم افتخارات و موفقیتهای خود را به اهتزاز درآور.
از مشرق تا مغرب اهل قلم و تیغ
بر خدمت درگاه تو بادند مواظب
هوش مصنوعی: از شرق تا غرب، نویسندگان و شمشیرها در خدمت تو هستند و مراقبت میکنند.
نوروز جلالی و سر سال عجم باد
بر صدر تو میمون و بر احباب و اقارب
هوش مصنوعی: نوروز باستانی و آغاز سال نو را برای تو و خانواده و دوستانت مبارک باد.
چندانت بقا باد که ناید عدد سال
اندر قلم کاتب و در ذهن محاسب
هوش مصنوعی: چند سالی که باقی مانده، به امید این که هیچ عددی برایش در یاد کاتب و حسابگر نباشد.
