برگردان به زبان ساده
مقدم آمد سال عرب ز سال عجم
به کام روز به مقدار هفده هجده قدم
هوش مصنوعی: سال عرب بر سال عجم پیشی گرفته و روزها به اندازهی هفده یا هجده قدم به جلو رفتهاند.
مه محرم عالم فروز با زینت
فلک ظل همای بهار در عالم
هوش مصنوعی: ماهن روشن و دلنواز، جلوهگر در آسمان است و بهعنوان سایهبان بهار، زیبایی را در جهان منتشر میکند.
رسیدن سر سال عرب بدین موسم
فزود زینت روی زمین ز سبزه و نم
هوش مصنوعی: در زمان سال نو عربی، زمین با زیباییهای طبیعی مانند سبزه و رطوبت بهاری زینت میشود.
زمین ز سبزه و نم چون زمردین لوحی است
نثار کرده بران روی لوح در و درم
هوش مصنوعی: زمین به خاطر سبزه و رطوبت، مانند لوحی زینتی و باارزش است که بر روی آن زیباییهای طبیعی و نعمتها قرار گرفته است.
چو نوبت سر سال عجم رسد برسد
ز شاخسار سر اندر سر و هم اندر هم
هوش مصنوعی: وقتی که زمان آغاز سال نو برای مردم عجم (ایرانیان) فرا برسد، از شاخههای درختان، سرهای مختلف به یکدیگر میرسد و در هم میآمیزد.
سپاه برگ و گل و رنگ رنگ گوناگون
ز باد مشگین بر همزنان علم بعلم
هوش مصنوعی: سپاه طبیعت با برگها و گلها و رنگهای مختلف، به همراه نسیم خوشبو، تماشاچیان را به شادی و نشاط دعوت میکند و علم را به علم دیگر متصل میسازد.
شود به بستان دستانزن و سرود سرای
به عشق بر گل خوشبوی بلبل خوشدم
هوش مصنوعی: در باغ، نوازندگان و سرایندگان به عشق و محبت بر روی گلهای معطر میخوانند و میرقصند، در حالی که بلبل خوشآواز هم نغمهسرایی میکند.
چه شد زنم زدن ابرهای فاخته گون
درخت باغ چو طاوس جلوه گر خرم
هوش مصنوعی: چرا ابرهای زیبای مانند فاخته را به درخت باغ میزنم؟ مانند طاووس، باغ در حال زیبایی و سرسبزی است.
ز خرمی بسوی باغ دل گرای شود
وجیه دین عرب قبله وجوه عجم
هوش مصنوعی: از شادی و سرزندگی به سمت باغ دل متمایل میشود، فردی با شخصیت و محترم که مانند قبلهای برای صورتها و چهرهها است.
سپهر مجد و معالی محمد بن علی
جهان جود و مکارم عزیز مصر کرم
هوش مصنوعی: آسمان بزرگ و افتخارات محمد بن علی، نمایانگر بخشندگی و فضایل عالی مردی از مصر است که سخاوت و کرامت را به اوج رسانده است.
جمال و مفخر احرار ماوراء النهر
پناه عام دل و پشت پهلوان و حشم
هوش مصنوعی: زیبایی و افتخار آزادگان ماوراء النهر، پناهگاهی برای دلهای عمومی و پشتیبانی برای قهرمانان و خدمتکاران است.
بزرگواری آزاده ای که خرد و بزرگ
کشیده اند بخود بر ز بندگیش رقم
هوش مصنوعی: بزرگمنشی و آزادگی فردی که به واسطهی عقل و عظمت خود، از بندگی و وابستگی رهایی یافته است، نشانی از ارجمندی اوست.
بامر تیغ زبان و اشارت قلمش
شده مسخر او اهل تیغ و اهل قلم
هوش مصنوعی: زن و مردی که با زبان تند و اشارههای نازک خود، دیگران را تحت تأثیر قرار میدهند، به راحتی بر اهل شمشیر و اهل دانش سلطه پیدا کردهاند.
چو دست را بقلم برد و عدل نامه نوشت
قلم شود بسر تیغ داد دست ستم
هوش مصنوعی: زمانی که دست قلم را به حرکت درآورد و نامهای با عدالت نوشت، آن قلم به مانند تیغی شد که دست ستم را مجازات میکند.
ز رأی روشن و تدبیر ملک پرور اوست
که راد کیشان بیشند و ظلم کوشان کم
هوش مصنوعی: با تدبیر و عقل روشنی که در این فرد وجود دارد، سبب میشود که افراد صلاحطلب بیشتر شوند و تعداد ظلمطلبان کاهش یابند.
کفش با بر درم ماند و سخا بمطر
وزان مطر شده بستان مکرمت خرم
هوش مصنوعی: کفشهایم در دروازهام باقی ماندهاند و بخشندگی با باران آمد. اکنون باغ کرامت من به سبب این باران سرسبز و شاداب شده است.
کف جواد ورا چون کنم با بر صفت
که ابر نم ندهد تا با بر ندهد یم
هوش مصنوعی: نگرانم چگونه با او رفتار کنم، زیرا همانطور که ابر باران نمیبارد، او نیز به من توجهی نشان نمیدهد.
کف جوادش تا آمد از عدم بوجود
ز جود او شده بخل از وجود خود بعدم
هوش مصنوعی: زمانی که اسب او از هیچ به وجود آمد، از بخشندگی او به وجود آمد، اما موجودیت او باعث شد که بخل و کملطفی از وجودش به عدم برگردد.
هر آنچه گفت همه گفت اوست مستسحن
هر آنچه کرد همه کرد اوست مستحکم
هوش مصنوعی: هر چه که گفت، فقط اوست که میگوید و هر چه که انجام داد، تنها اوست که استوار و محکم میکند.
ایا بحکم حق از بهر کامرانی تو
بخدمت تو کمر بسته آسمان محکم
هوش مصنوعی: آیا به خاطر بهرهمندی تو، آسمان با قدرت و استحکام خود، آماده خدمت به تو است؟
بلی سزد که کند خدمت آسمان بلند
ترا که هستی چون آسمان بلند همم
هوش مصنوعی: بله، شایسته است که آسمان بلند به تو خدمت کند، زیرا تو نیز مانند آسمان بلندی.
گر آسمانرا پرسد زمین که هست چنین
زمین صدا شنود ز آسمان بلی و نعم
هوش مصنوعی: اگر زمین از آسمان بپرسد که چه چیزی باعث این وضعیت شده است، آسمان پاسخ میدهد: بله و آری.
بلی که نیست عدو را ز تو خلاص بلا
نعم که هست ولی را چو تو ولی نعم
هوش مصنوعی: بله، دشمنان به راحتی از تو دور نمیشوند، زیرا تو خود نعمتی هستی که در کنار دیگر نعمتها قرار داری.
همیشه تا که بود در جهان مفارقتی
میان شدت و ناز و میان شادی و غم
هوش مصنوعی: در تمام زمانها و در دنیا همواره فاصلهای وجود دارد بین سختی و نازکدلی، و همچنین بین شادی و اندوه.
تو شاد بادی و پیوسته دشمنت غمگین
ترا نشاط رفیق و ورا ندیم ندم
هوش مصنوعی: تو همیشه شاد و خوشحالی و در مقابل دشمنانت غمگین هستند. خوشحالی تو همواره با توست و هیچگاه دوستانت را تنها نمیگذاری.
بقات بادا چندانکه عاجز آید ازان
مهندسی که بداند شمار جذر اصم
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که هرگز در زندگی تسلیم نشوید و تلاش کنید، حتی اگر مسائلی به نظر غیرقابل حل بیایند. اشاره دارد به این که باید همه چیز را با دقت و دانش بررسی کرد و در مواجهه با سختیها و چالشها، قدرت و توانایی خود را به کار بگیرید.
