برگردان به زبان ساده
ز مرگ چاره نباشد صحیح را و سقیم
کریم را بفنا رفتن است همچو لئیم
هوش مصنوعی: مرگ راهی برای رهایی نیست و برای انسانهای نیکوکار و بد کار هیچ تفاوتی ندارد؛ در نهایت، همه به سرنوشت خود میرسند، چه خوب و چه بد.
عزیز را چو ذلیل و جواد را چو بخیل
فصیح را چو کلیل و سفیه را چو فهیم
هوش مصنوعی: وقتی به کسی که عزیز است، به صورت خوار و حقیر نگاه کنیم، و به انسان بخشنده به چشم بخیل بنگریم، وقتی که فردی فصیح و با زبان باز را مانند کسی که حرف نمیفهمد، ببینیم، و اگر به فرد بیادب مثل فردی با فهم و درایت نگاه کنیم، ارزش و جایگاه واقعی آن شخصها نادیده گرفته میشود.
امید و بیم بعمر اندرست مردم را
هزار سال امید است عمر و یکدم بیم
هوش مصنوعی: زندگی انسانها پر از امید و نگرانی است. مردم برای هزار سال امیدوار هستند که عمر طولانی داشته باشند، اما در یک لحظه میتوانند از خطر یا نگرانی بترسند.
ز عمر رفته علم خلق را که چه رفت
ز عمر مانده نداند بجز خدای علیم
هوش مصنوعی: از عمر گذشته، مردم نمیدانند که چه چیزهایی از زندگیشان رفته است؛ و آنچه که از عمر باقیمانده، فقط خداوند دانای مطلق از آن آگاه است.
چه غفلت است و چه بی آگهی و بی خبری
ز زندگانی کان یکدم است یا یک و نیم
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که چه بیتوجهی و ناآگاهی وجود دارد نسبت به زندگی، که آن فقط یک لحظه یا بیشتر از آن است. انسانها معمولاً از زودگذر بودن زندگی غافل هستند و به اهمیت زمان نمیاندیشند.
به نیم دم نتوان زیست بر زیادت ازان
که کرده باشد قسام بنده را تقسیم
هوش مصنوعی: انسان نمیتواند در میانهٔ زندگی خود، بیش از آنچه که مقدر شده است زندگی کند؛ زیرا سرنوشت او از پیش تعیین شده و نمیتواند بیشتر از آنچه که نوشته شده، بهرهمند شود.
بدست هیچ حکیمی مدان زیادت عمر
که ممکن ار بودی بد بدست خواجه حکیم
هوش مصنوعی: عمر طولانی را از هیچ حکیمی نخواه، زیرا اگر ممکن بود، قطعا در دست آن حکیم بود.
سر اطبا استاد کوسوی کوهست
ز پشت هفت پدر او ستاد هفت اقلیم
هوش مصنوعی: سر پزشکان مانند صدای طبل از بالای کوه است و او ناشی از دورانهای بسیار زیادی است کهریشهاش به دورانی از اجدادش برمیگردد.
شفای جان و دل خلق بود طلعت او
دوای او سبب صحت علیل و سقیم
هوش مصنوعی: طلعت او، به عنوان مظهر زیبایی و نیکی، برای جان و دل مردم مایه شفا است و وجود او باعث بهبودی بیمار و درمانده میباشد.
ببندگان خدائی رحیمتر بعلاج
رحیم بودی خاص از پی خدای رحیم
هوش مصنوعی: خداوندی که رحمتش بیپایان است، برای بندگانش نیز محبت و رحمت بیشتری دارد. او در درمان و کمک به بندگانش، به خاطر رحمت خودش، مهربانتر و دلسوزتر عمل میکند.
بنیکنامی کوشید و نیکنامی یافت
چو اصل نیکی نامش بدو تیغ زر و سیم
هوش مصنوعی: کسی که برای بدست آوردن نیکی تلاش کند، در نهایت به نیکی دست مییابد. مانند این است که خوب بودن، به او قدرت و ثروت میبخشد.
تنی و مالی هرکس کز او سئوالی کرد
نعم شنید ز لفظ وی و گرفت نعیم
هوش مصنوعی: هر کس که از او پرسشی بکنند، به خوبی و خوشی پاسخ میدهد و از کلام او برکت و نعمت میگیرد.
شفای تب زدگان بود شربتش گوئی
که برد شربتش از سلسبیل و از تسنیم
هوش مصنوعی: شربت آن شخصی که به تب مبتلا شده است، همچون آب زلال و خوشمزهای است که از دو چشمهی بهشتی، یعنی سلسبیل و تسنیم، گرفته شده و به طور خاص برای درمان آنها آماده شده است.
یتیم ماند پسر از وی و ز چشم یتیم
سرشک بر رخ باریده شد چو در یتیم
هوش مصنوعی: پسر بدون پدر ماند و اشکهایش بر چهرهاش جاری شد، مانند یتیمی که در غم خود بینواست.
غریو و ناله پوشیدگان پرده او
دریده پرده صبر و خرد دریده عظیم
هوش مصنوعی: صدا و ناله کسانی که پردهای به چهره دارند، نشاندهندهی این است که صبر و عقل بزرگ را زیر پا گذاشتهاند.
حکیم بود ز اقران خود عدیم المثل
چو مثل خویش ز اقران خویش گشت عدیم
هوش مصنوعی: حکیم در میان همنسلان خود بینظیر و کممانند بود، زیرا مانند او در میان همنسلانش کسی وجود نداشت.
سپید روی برانگیخته شود چو بنزع
ندید چهره اهریمن سیاه گلیم
هوش مصنوعی: چهرهای زیبا و روشن خلق میشود وقتی که کسی چهره زشت و تاریک شیطان را نبیند.
چو بود شفقت او عام بر همه عالم
بدو خدایا رحمت کنی بفضل عمیم
هوش مصنوعی: زمانی که محبت و مهربانی او شامل حال تمام دنیا است، خدایا، به سبب لطف بزرگت بر ما رحمت نازل کن.