برگردان به زبان ساده
سبوکشان که به ظلمات عشق خضر رهند
ز جوی آب بقا هم به چابکی بجهند
هوش مصنوعی: کسانی که در عمیقترین تاریکیهای عشق مانند خضر (پیامبر) راه مییابند، به راحتی و تند و سریع از جوی آب زندگی عبور میکنند.
نگین جم که به جامیش میخرند این قوم
به رغم جوهریانش به جرعهای بدهند
هوش مصنوعی: این اشراف که نگین جواهرنشان جم را دارند، حاضرند آن را در ازای کمترین نوشیدنی به کسی بدهند.
جلا و جوهر این بوالعجب گدایان بین
که جلوهگاه جلال و جمال پادشهند
هوش مصنوعی: به زیبایی و درخشش این گدایان شگفتانگیز نگاه کن که محل نمایش شکوه و زیبایی پادشاهان هستند.
برون رو از خود و آنگه درون میکده آی
که خرقهها همه اینجا به رهن باده نهند
هوش مصنوعی: از خودت خارج شو و سپس به میکده وارد شو، زیرا در اینجا تمام لباسها را در برابر می نوشی به رهن میگذارند.
کلاه بفکن و بر خاک نه سر نخوت
که مهر و ماه بر این در سران بیکلهند
هوش مصنوعی: کلاهت را بردار و سر از غرور و تکبر بر زمین بگذار، چون خورشید و ماه نیز بر این در بدون کلاه و بیفخر هستند.
چه چاره ده مه برج شرف به خانه ماست
که از شعاع و شفق رشگ ماه چاردهند
هوش مصنوعی: در این بیت به زیبایی و شکوه یک شب درخشان اشاره شده است. اشاره به این دارد که خانهاش تحت تأثیر زیبایی و نور ماه کامل قرار دارد و این نور و تابش، نوعی حس حسادت و شگفتی را ایجاد میکند. در واقع، زیباییهای طبیعی و روشناییهایی که در اطراف اوست، حالتی از شگفتی و حیرت را به وجود آوردهاند.
تو آب و گل به چَه و چاله دیدهای، هشدار
ز جان و دل همه طرف کُلَه به مهر و مهند
هوش مصنوعی: تو در زندگی، چیزهایی را دیدهای که به ظاهر ساده و پیش پا افتادهاند، اما باید مراقب باشی که در اطراف تو، همه چیز به عشق و محبت پیوند خورده است و باید به این احساسات توجه کنی.
به راه میکده هُش دار و پا به حرمت نِه
چرا که پادشهانش عجین خاک رهند
هوش مصنوعی: در مسیر میکده احتیاط کن و با احترام قدم بردار، زیرا پادشاهان بزرگ در اینجا به خاک افتادهاند.
چه فر بخت بلندی است با مه و خورشید
که پاسبان در این بلند بارگهند
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف زیبایی و شکوه طبیعی میپردازد که در آن خورشید و ماه به عنوان نمادهای روشنایی و زیبایی زندگی و آسمان اشاره شدهاند. چنان به نظر میرسد که این فرهنگ و زمین کشور را تحت پشتیبانی و حفاظت خود دارند، به نوعی که جایی بسیار باعظمت و والای انسانی ایجاد کردهاند.
خدای را که به صد قایق نجات هنوز
بسا کسا که چو من غرق لجّهٔ گنهند
هوش مصنوعی: خداوندا، به تعداد زیادی وسیلهٔ نجات وجود دارد، اما هنوز هم افراد زیادی مانند من در دریاچهٔ گناهان غرق شدهاند.
برای کینه در این تنگ سینه جایی نیست
صفای دیده و دل صادقانه خود گُوَهَند
هوش مصنوعی: در قلبی که تنگ است و کینهتوز، جایی برای کینه و دشمنی وجود ندارد. در مقابل، صفای چشم و دل پاک و صادق، ارزش و جایگاه بالایی دارند.
تو شهریار در این هفتخوان تهمتن باش
که دیو نفس حرون است و راهبان نرهند
هوش مصنوعی: تو باید در این مرحلهی دشوار مانند شهریاری عمل کنی، زیرا دشمن اصلی تو نفس خودت است و کسانی که باید از آنها دوری کنی، راهبان فریبکار هستند.
