برگردان به زبان ساده
در موج و حباب و آب دریاب
آن آب در این حباب دریاب
هوش مصنوعی: در این دنیا، مانند موج و حباب، چیزی پایدار نیست. به عمق این پدیدهها نگاه کن و واقعیت را درک کن.
ما را به کف آر عارفانه
خوش ساغر پرشراب دریاب
هوش مصنوعی: ما را به دستانت بگیر و با عشق و معنویت فراوان، ما را در جمع دوستانی با نوشیدنی سرشار از شوق و محبت قرار ده.
بر دیدهٔ ما نشین زمانی
آن لعبت بی حجاب دریاب
هوش مصنوعی: مدتی بر چشمان ما بنشین و زیبایی آشکارت را نشان بده.
هر برگ گلی که رو نماید
در عارض او گلاب دریاب
هوش مصنوعی: هر گلی که در چهره او نمایان شود، عطر گلاب را دریاب.
خوش روشنی است در شب و روز
مه را نگر آفتاب دریاب
هوش مصنوعی: زیبایی و درخشندگی نور در شب و روز را ببین و به آفتاب توجه کن.
گنجی است حدیث کنت کنزاً
آن گنج در این خراب دریاب
هوش مصنوعی: این سخن گنجی ارزشمند است که باید آن را دریابی، چرا که این گنج در میان ویرانهها پنهان است.
بحریست نموده رو به قطره
در قطره و بحر آب دریاب
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که دریایی در برابر یک قطره، درون همان قطره وجود دارد. به عبارتی دیگر، عمق و گستردگی دریا را میتوان در کوچکترین چیزها نیز جستجو کرد.
بالذات یکی و بالصفت صد
یک عین به صد حباب دریاب
هوش مصنوعی: اصل وجود یکی است، اما در ویژگیها و صفات، تنوع بسیاری دارد. مانند اینکه یک حقیقت، به تعدادی حباب تبدیل میشود. با این نگاه، سعی کن واقعیت را درک کنی.
گوئی جامیم یا سرابیم
بردار ز رخ نقاب دریاب
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که ما مثل یک جام یا سراب هستیم؛ ما را از چهرهات پنهان نکن و به ما توجه کن.
جامی و شراب و رند و ساقی
هم مغربئی و هم عراقی
هوش مصنوعی: در این بیت به دو نوع فرهنگی اشاره شده است: یکی فرهنگ مغرب، که به سرزمینهای غربی اشاره دارد، و دیگری فرهنگ عراق، که به سرزمینهای شرقی مربوط میشود. در اینجا، به مسائلی مانند شراب، عشق، رند (انسانی خوشصحبت و شوخطبع) و ساقی (مردمشربی) پرداخته شده که در هر دو فرهنگ وجود دارند و به نوعی این مفهوم را منتقل میکند که این عناصر مشترک در هر دو فرهنگ تجربه میشوند.
در هر دو جهان یکیست بی شک
آن یک بطلب ز عین هر یک
هوش مصنوعی: در هر دو دنیا، حقیقتی واحد وجود دارد و بدون تردید آن حقیقت را از وجود هر یک جستجو کن.
در وحدت و کثرتش نظر کن
تا دریابی تو هر دو نیکک
هوش مصنوعی: به تنهایی و تعدد چیزها توجه کن تا بتوانی هر دو را به خوبی بشناسی.
یک باده و صد هزار جام است
یک را بشمار تا شود لک
هوش مصنوعی: یک لیوان نوشیدنی کافی است، زیرا در پشت آن هزاران جام وجود دارد. یکی را بشمار تا راهی برای رسیدن به هدف پیدا کنی.
مکتوب و کتابتی و کاتب
گر حرف خودی چو ما کنی حک
هوش مصنوعی: اگر نوشتهای وجود دارد و نویسندهای هم هست، اگر تو هم مانند ما به بیان حرفهای درونیات بپردازی، آن را به ثبت میرسد.
امروز شکست توبهٔ ما
روزی است خجسته و مبارک
هوش مصنوعی: امروز، روزی خوش و خوب است که ما تصمیم به شکستن عهد و پیمان خود داریم.
آوازهٔ ما گرفت عالم
مانند سخای آل برمک
هوش مصنوعی: شهرت ما در جهان مانند بخشش و سخاوت خاندان برمک است.
ای طالب گنج کنت کنزاً
در کنج دلت بجوی بی شک
هوش مصنوعی: ای کسی که به دنبال گنج هستی، در خزانه وجود خودت بگرد و بدون شک به آن دست خواهی یافت.
جامی و شراب و رند و ساقی
هم مغربئی و هم عراقی
هوش مصنوعی: در این بیت، به اشاره به مفهومهایی از عشق و زندگی اشاره شده است. جام و شراب به عنوان نمادهایی از شادابی و لذت زندگی به کار رفتهاند، و رند و ساقی نمایانگر افرادی هستند که در این لذتها سهیماند. همچنین، تشابه میان مغرب و عراق نشاندهندهی این است که این زیباییها و لذتها در همه جا قابل مشاهدهاند و فرقی نمیکند که در کجا زندگی میکنیم.
همدم شده اند نائی و نی
این یک مائیم و آن دگر وی
هوش مصنوعی: نی و نای همدیگر را همراه و همدم میدانند؛ یکی از آنها ما هستیم و دیگری شخص دیگری.
جامیست پر از شراب دریاب
می جام میست و جام می می
هوش مصنوعی: این بیتی به مفهوم لذت بردن از زندگی و بهرهمندی از خوشیها اشاره دارد. در آن به جامی پر از شراب اشاره میشود که نمادی از شادی و نشاط است، و دعوت به نوشیدن از این جام میشود. این پیام نشاندهنده اهمیت چشیدن لذتها و بهرهمندی از لحظات خوب زندگی است.
عالم به وجود اوست موجود
بی جود وجود اوست لاشئی
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که همه چیز در جهان به واسطه وجود او (خدا) وجود دارد و بدون او هیچ چیزی حقیقت ندارد. موجودات تنها به خاطر وجود او معنا پیدا میکنند و در غیاب او، هیچ چیز ارزش و وجودی نخواهد داشت.
هر زنده دلی که کشتهٔ اوست
در مذهب ماست دائماً حی
هوش مصنوعی: هر کسی که به عشق و محبت دلی را از دست داده، در دین و آیین ما همیشه زنده و با نشاط است.
از خود بطلب مراد خود را
زیرا که توئی مراد هی هی
هوش مصنوعی: از خودت درخواست کن آنچه را که میخواهی، چرا که خود تو همان خواستهات هستی. پس بیدار باش و به آنچه در درونت است توجه کن.
گوئی که به ترک باده گفتی
حاشا حاشا نگفته ام کی
هوش مصنوعی: گویی که به مینوشی گفتهای هرگز، هرگز، من این را نگفتهام.
در مجلس عاشقان سرمست
این قول بگو به نالهٔ نی
هوش مصنوعی: در جمع عاشقان، با شوق و هیجان، این سخن را به صدای دلنشین نی بازگو کن.
جامی و شراب و رند و ساقی
هم مغربئی و هم عراقی
هوش مصنوعی: جام و شراب، رند و ساقی هر دو از عراق و مغرب هستند.
بی نقش خیال روی آن ماه
عالم همه چیست نقش خرگاه
هوش مصنوعی: اگر نقش خیال آن ماه زیبا نباشد، پس همه چیز در این عالم چه معنا دارد و چه ارزشی خواهد داشت؟
صورت جامست و معنیش می
باطن خورشید ظاهراً ماه
هوش مصنوعی: صورت جام نماد ظاهری است و معنایش به عمق و باطن آن اشاره دارد، همچون خورشید که در واقعیت نورش را میتاباند، ولی به شکل ماه دیده میشود.
معشوق خودیم و عاشق خود
تا ما از ما شدیم آگاه
هوش مصنوعی: ما عاشق هم هستیم و در عشق خود غرق شدهایم تا زمانی که از حقیقت خود باخبر شدیم.
جانبازانیم در ره عشق
صد جان به جویی بود در این راه
هوش مصنوعی: ما افرادی هستیم که در مسیر عشق جانفشانی کردهایم و در این راه، آمادهایم تا جانهای زیادی را فدای عشق کنیم.
دل خرگه و ترک عشق سرمست
یارب چه خوش است ترک و خرگاه
هوش مصنوعی: دل مثل یک منزلگاه است و عشق مثل یک سفر خوشی است. ای کاش این ترک و این منزلگاه، هر دو به اندازهای دلنشین و خوشایند باشند.
در نیم شب از درم درآمد
خورشید که دید در سحرگاه
هوش مصنوعی: در نیمه شب، خورشید از در خانهام بیرون آمد و در سپیدهدم را مشاهده کرد.
هر بار که دیدمش بگفتی
ای نور دو چشم نعمت الله
هوش مصنوعی: هر بار که او را میدیدم، با خود میگفتم که تو پدیدهای روشن و نعمت بزرگ خدا هستی.
جامی و شراب و رند و ساقی
هم مغربئی و هم عراقی
هوش مصنوعی: در این مصرع، اشاره شده که هر دو طرف یعنی رندی و محبت، مانند شراب و ساقی، در دو منطقه مختلف، چه در مغرب زمین و چه در عراق، وجود دارد. این نشاندهندهی فراگیر بودن فرهنگ و عشق به می و معشوق در هر دو جا است.
این شعر که گفتهایم ازذوق
درّی است که سفتهایم از ذوق
هوش مصنوعی: این شعر که سرودهایم به دلیل لذتی است که از زیبایی و هنر گرفتهایم.
نقشی است خیال مهر رویش
کز دیده نهفتهایم از ذوق
هوش مصنوعی: تصویری است از عشق و زیبایی چهرهاش که از نگاه پنهان کردهایم و این امر ناشی از شوق و لذت ماست.
خاشاک خودی ز راه هستی
ما پاک برفتهایم از ذوق
هوش مصنوعی: ما از راه هستی خود، دلمشغولیها و ناچیزات را کنار گذاشتهایم و با اشتیاق و لذت بینظیری پیش میرویم.
در گلشن بوستان توحید
چون گل بشکفتهایم از ذوق
هوش مصنوعی: در باغ توحید مانند گلی شکفتهایم و از زیبایی و شادی آن لذت میبریم.
ترجیع خوشی که گفتهٔ ماست
سرّی است نهفتهایم از ذوق
هوش مصنوعی: خوشی که ما بیان میکنیم، یک راز پنهانی است که با شوق و لذت درون ما به وجود آمده است.
بر خاک در شرابخانه
مستانه نخفتهایم از ذوق
هوش مصنوعی: ما با شوق و شادمانی در شرابخانه، بر خاک نشسته و خواب نمیرویم.
با هر یاری در این خرابات
این نکته بگفتهایم از ذوق
هوش مصنوعی: در هر جمعیتی که در این مکان شلوغ و پرچالش حضور داریم، این نکته را با شادی و ذوق بیان کردهایم.
جامی و شراب و رند و ساقی
هم مغربئی و هم عراقی
هوش مصنوعی: شراب و قهرمان و میپرست و خدمتگزار، هم از سرزمین مغرب هستند و هم از سرزمین عراق.
آمد ساقی و جام در دست
در دیدهٔ ما چو نور بنشست
هوش مصنوعی: ساقی آمد و جامی در دست داشت، و مانند نوری در دل ما نشسته است.
از دیده بد سترد و بربود
نقشی که خیال غیر می بست
هوش مصنوعی: دیده را از نگاه بد پاک کرد و تصویری که خیال دیگران ساخته بود را از بین برد.
آن توبهٔ زاهدانهٔ ما
رندانه به یک پیاله بشکست
هوش مصنوعی: توبهی زاهدانه و ریاکاری ما به راحتی و با یک نوشیدنی شکست خورد.
ما سرخوش چشم مست ساقی
می بر کف و زلف یار بر دست
هوش مصنوعی: ما شاد و خوشحالیم و چشممان به ساقی است که نوشیدنی در دست دارد، در حالی که زلف یار نیز بر دستانمان قرار دارد.
خوشوقت کسی که همچو سید
از بود و نبود خویش وارست
هوش مصنوعی: خوشا به حال کسی که مانند سید، از وابستگی به داراییها و کمبودهای زندگی آزاد شده باشد.
سرمستانیم و در خرابات
گوئیم به یاد رند سرمست
هوش مصنوعی: ما در حالتی سرخوش و شاداب هستیم و در محفل های عیش و نوش، به یاد رند و شادابانی که مانند ما هستند، صحبت می کنیم.
در حال همین سرود گوید
هر گه که کسی به نزد ما هست
هوش مصنوعی: هر بار که کسی به نزد ما میآید، ما هم همین آهنگ را میخوانیم.
جامی و شراب و رند و ساقی
هم مغربئی و هم عراقی
هوش مصنوعی: در اینجا به توصیف یک وضعیت خاص پرداخته میشود که در آن، عشق و شادمانی به واسطه نوشیدنی و فضای خوشایند به وجود آمده است. شخصیتهای مختلفی مانند رند و ساقی در این فضا حضور دارند و این فضا هم جنبههای مغربی و هم عراقی را به خود گرفته است، یعنی ترکیبی از فرهنگها و آداب و رسوم گوناگون را شامل میشود.