برگردان به زبان ساده
هان ای رفیق خفته دمی ترک خواب کن
برخیز و عزم آن در میمون جناب کن
هوش مصنوعی: ای دوست خوابآلود، لحظهای از خواب بیدار شو و بلند شو و تصمیم بگیر که به میخانه برویم و از آنجا لذت ببریم.
ساکن روا مدار تن سایه خسب را
جنبش چو ذره در طلب آفتاب کن
هوش مصنوعی: بدن خود را بیحس و بیتحرک نگه ندار و مانند ابر که آرام است، خواب نکن؛ بلکه مثل ذرهای که به دنبال نور خورشید است، تحرک و کوشش داشته باش.
تا چون ستاره مشعله دار تو مه شود
بیدار باش در شب و در روز خواب کن
هوش مصنوعی: تا وقتی که مانند ستارهای درخشان میشوی، هوشیار و بیدار باش؛ در شب بیدار بمان و در روز خواب کن.
زین بیشتر زیاده بود گفتن ای پسر
عمرت کمی گرفت، برفتن شتاب کن
هوش مصنوعی: بیش از این حرف نزن، پسر. زندگیات کوتاه است، پس سریعتر اقدام کن و برو.
زآن پیشتر که بارگی وقت سرکشد
رو دست در عنان زن و پا در رکاب کن
هوش مصنوعی: قبل از اینکه وقت به پایان نزدیک شود، کنترلت را در دست بگیر و آماده حرکت شو.
اول در مجامله بر خویشتن ببند
پس خانهٔ معامله را فتح باب کن
هوش مصنوعی: اول باید با خودت کنار بیایی و آرامش را درونی کنی، سپس میتوانی وارد مراحل جدی زندگی و تعامل با دیگران شوی.
نفست بسی دراهم انفاس صرف کرد
زآن خرج و دخل روز بروزش حساب کن
هوش مصنوعی: نفس تو بسیاری از نفسهایش را به هدر داده است؛ بنابراین، به حساب و کتاب روز خود توجه کن و ببین که چقدر از آنچه به دست آوردهای خرج کردهای.
در راه هرچه نفس بدان ملتفت شود
گر خود بهشت باشد از آن اجتناب کن
هوش مصنوعی: هرچیزی که نفس به آن توجه کند، حتی اگر بهشت باشد، باید از آن دوری گزید.
گر او بشهد آرزویی کام خوش کند
آن شور بخت را نمک اندر جلاب کن
هوش مصنوعی: اگر او به خواستهای که دارد دست یابد، خوشبختی برایش به ارمغان میآورد، اما بر کسی که بدشانس است، باید با نمک در شربت تلخی بیفزایند.
خواهی که بر حقیقت کار افتدت نظر
بر روی حال خود ز شریعت نقاب کن
هوش مصنوعی: اگر میخواهی به حقیقت دست یابی، ابتدا باید از خودت و وضعیت خود آگاه باشی و سپس روی خودت را از قوانین و عاداتی که به تو تحمیل شده، بپوشانی.
چون عشق دوست ولوله اندر دلت فگند
بر خویشتن چو زلزله خانه خراب کن
هوش مصنوعی: وقتی که عشق دوست در دل تو طوفانی به پا کند، خود را مانند زلزله درهم بریز و ویران کن.
فعلی که عشق باطن آن را صواب دید
در ظاهر ار خطاست برو ارتکاب کن
هوش مصنوعی: اگر عشق به تو بگوید که یک عمل صحیح است، حتی اگر در ظاهر نادرست به نظر بیاید، آن عمل را انجام بده.
هم پای برفراز سلالیم غیب نه
هم دست در مشیمهٔ ام الکتاب کن
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به مقام و منزلت خود اشاره میکند، بهگونهای که او به مرتبهای عالی رسیده و میتواند به معانی عمیق و اسرار نهفته در عالم دست یابد، بدون اینکه در جستوجو به کندی و کسالت دچار شود. او از توانایی خود برای درک و فهم حقایق بزرگ سخن میگوید.
زآن پس بگو اَنا هُو یا من هُو اَنا
از معترض مترس و بجانان خطاب کن
هوش مصنوعی: از آن پس بگو که من همانم یا من هستم، از کسی که در میانه مانع میشود نترس و به جانان خطاب کن.
بیم سرست سیف از این شطحها ترا
شمشیر نطق را پس ازین در قراب کن
هوش مصنوعی: از این حرفهای بیمورد و بیپایه احتیاط کن، زیرا ممکن است باعث آسیب به تو شود. بهتر است از این به بعد با احتیاط و سنجیده صحبت کنی.