برگردان به زبان ساده
کبر با اهل محبت ناز با اهل نیاز
کار معشوقان بود گر عاشقی چندین مناز
هوش مصنوعی: غرور و خودبینی در بین عاشقان و ناز و کرشمه در برابر نیازمندان، از ویژگیهای معشوقان است؛ اگر واقعا عاشق باشی، نباید این مسائل تو را از عشق باز دارد.
عاشق از آلایش کونین باشد برحذر
حوری از آرایش مشاطه باشد بی نیاز
هوش مصنوعی: عاشق باید از زرق و برق دنیوی دوری کند و مانند حوریها، که زیباییشان به مهارت آرایشگر وابسته است، نیازی به تزیینات و ظواهر ندارد.
کار بهر دوست کن، برادوست باشد مزد تو
دشمن تست آنچه دارد مر ترا از دوست باز
هوش مصنوعی: برای دیگران کار کن و امیدوار باش که آنها دوستت باشند، زیرا پاداش تو از دشمنانت خواهد آمد. آنچه را که از دوست به دست میآوری، از دشمنانت دور نگهدار.
نان برای او خوری با روزه همسنگی کند
خواب بهر او کنی کمتر نباشد از نماز
هوش مصنوعی: اگر برای او نان بخوری، روزهات با آن برابر میشود و خوابیدن برای او جایگاه کمتری از نماز ندارد.
جان خود را در رهان عشق نه واره ز خود
باز شد مرغی که او را طعمه خود کرد باز
هوش مصنوعی: عشق باعث میشود که انسان خود را از قید و بندها آزاد کند. هنگامی که شخص به عشق حقیقی دست پیدا میکند، مانند پرندهای میشود که دیگر در قید و بند شکارچی نیست. این آزادی و رهایی از خود، تجربهای است که فرد را به اوج آسایش و خوشبختی میرساند.
گرچه مملوکست چون منظور سلطانی شود
کوس محمودی زند در صف محبوبان ایاز
هوش مصنوعی: هرچند که تو بنده و غلامی، اما وقتی که نظر سلطان به تو بیفتد، مانند محمود که ایاز را در صف عشق خود محترم میشمرد، به محبوبان میپیوندی.
همچو شمع ار عاشقی با سوز دل با آب چشم
شب بروز آور، گهی می سوز و گاهی می گداز
هوش مصنوعی: اگر عاشق هستی، مانند شمع با جان سوخته و اشک چشم، در دل شب خود را آشکار کن. گاهی میسوزی و گاهی ذوب میشوی.
گر بگوید دوست اشک از سر فرو باری چو شمع
ور بخواهد باز آتش در دهان گیری چو گاز
هوش مصنوعی: اگر دوست بگوید که اشک از چشم بریزد مانند شمع، یا اگر بخواهد شعلهای را در دهان نگهداری، باید اطاعت کنی.
گر دلت او را خوهد تن را چه عزت جان بده
ور ز قدرش آگهی زر را چه قیمت سر بباز
هوش مصنوعی: اگر قلبت او را بخواهد، پس چه نیازی به احترام و مقام برای بدن است؟ و اگر از ارزش او آگاه هستی، پس چه اهمیتی دارد که جان خود را فدای او کنی؟
ور بجان قصدت کند می بین قضا را جمله عدل
ور ز تو نعمت برد می رو بلا را پیش باز
هوش مصنوعی: اگر کسی براساس نیت تو قصد آسیب به تو را داشته باشد، بداند که تقدیر الهی به تمامی عدل است. و اگر از تو نعمتی بگیرد، باید بداند که پیش از آن بلا و سختی به سراغش خواهد آمد.
ور دهد دستت که خود را پای بر گردن نهی
تا بعلیین نداری مانعی سر بر فراز
هوش مصنوعی: اگر دستت را بالا ببری و به خویشتن افتخار کنی، هیچ مانعی نخواهی داشت و میتوانی با افتخار به آسمان نگاه کنی.
سیف فرغانی ز خود بگذر قدم در راه نه
در سواران بنگر و با خر درین میدان متاز
هوش مصنوعی: سیف فرغانی به ما میگوید که از خودت فراتر برو و در مسیر راست قدم بردار. به سواران و کسانی که به ظاهر قوی به نظر میرسند توجه نکن و در این میدان حتی با یک خر هم رقابت نکن.