برگردان به زبان ساده
درِ دل کوب تا رسی به خدای
چند گردی به گرد بام و سرای
هوش مصنوعی: به قلب خود بکوب تا به خدا برسی، چند بار که دور بام و خانه بچرخی.
از درِ کار اگر درآیی تو
دانکه بر بام دین برآیی تو
هوش مصنوعی: اگر وارد عرصهٔ کار بشوی، بدان که به اوج و قلهٔ دین و ایمان میرسی.
دل کند سوی آسمان پرواز
بام دین را به نردبان نیاز
هوش مصنوعی: دل از زمین کنده میشود و به سوی آسمان پرواز میکند، و برای دستیابی به دیانت و باورهایش به نردبانی از احتیاجات و نیازها نیاز دارد.
نردبانی که سوی بام دلست
پایهٔ عرش زیر او خجلست
هوش مصنوعی: نردبانی که به سمت دل میرود، پایهاش باعث شرمندگی عرش خداوند است.
تنگهای شکر مریز به باغ
که همه باغ طوطیاند چو زاغ
هوش مصنوعی: به باغ نرو، زیرا درختان و گلها همگی شاداب و زیبا هستند، مثل طوطیها که رنگارنگ و خوشآوا هستند. در عوض، زاغها که سیاه و ناشاداباند، به باغ نمیآیند.
طوطیانی چو زاغ پیش تو در
تو فرو ریخته به تنگ شکر
هوش مصنوعی: پرندگان رنگارنگی مانند طوطی که به زاغ تبدیل شدهاند، در برابر تو همچون تنگ شکر، جمع شدهاند.
در نهاد و مزاج خویش نگر
لوطیان را چو طوطیان مشمر
هوش مصنوعی: به درون خودت نگاه کن و خود را با خصایص لوطیان مقایسه نکن، زیرا آنها را نمیتوان مانند طوطیها در نظر گرفت.
این زمان طوطیان جگر خوارند
لیکن الکن به گاه گفتارند
هوش مصنوعی: در این زمان، پرندههایی که دلمان را میسوزانند، هرچند در صحبت کردن کمحرف و بیزبان هستند.
زهرِ جان را به آشیانه برد
شکرت با ذبابخانه برد
هوش مصنوعی: شکر در حالی که زهر جان را به آشیانهای میبرد، آن را به جایی میبرد که پر از مگسهاست.
مرجع جان ز زهر عمر گزای
بازگشت شکر طهارت جای
هوش مصنوعی: روح انسان از زهر زندگی رها شده و به سمت شکر و پاکی بازگشته است.
هیچ باشی چو جفت و فردی تو
همه باشی چو هیچ گردی تو
هوش مصنوعی: اگر تو هیچ نباشی، چه در حالتی که به تنهایی هستی و چه در حالتی که با دیگران هستی، در واقع هیچ، هیچ نخواهی بود.
گر همی یوسفیت باید و جاه
رنجها کش ببر ریاضت چاه
هوش مصنوعی: اگر میخواهی به مقام یوسف برسید و به جایگاه بلند و شرافت دست یابید، باید زحمتها و سختیها را تحمل کنی و در راه رسیدن به هدف خود تلاش کنی.
چون سلیمان تو ملک را شایی
که چو یوسف به حسن زیبایی
هوش مصنوعی: تو مانند سلیمان بر ملک حکومت میکنی، زیرا به زیباییِ یوسف هستی.
شادمان باش و چهره را بفروز
خویشتن را به نار جهل مسوز
هوش مصنوعی: خوشحال باش و چهرهات را روشن کن، خودت را در آتش نادانی نسوزان.
روبرون نه ز خویش هستی خویش
عزّ خود دان همیشه پستی خویش
هوش مصنوعی: در برابر خودت قرار نگیر و به یاد داشته باش که عزت و بزرگی تو در شناخت خودت و وضعیت واقعیات نهفته است. همیشه به یاد داشته باش که خود را در موقعیتهای نادیده و پایینتر از آنچیزی که هستی، ندانید.
گر شوی سال و مه برین منهاج
برنهد بر سرِ تو گردون تاج
هوش مصنوعی: اگر در مسیر درست قرار بگیری و تلاش کنی، زمان و مکان بر تو تاثیر خواهند گذاشت و موفقیت در زندگیات را رقم خواهند زد.
اجل نفس در گدایی دان
اصل او را ز پادشایی دان
هوش مصنوعی: مرگ را مانند یک نیاز طبیعی و بنیادی بدان، که از مقام پادشاهی نیز فراتر است و در نهایت هیچ کس نمیتواند از آن فرار کند.
همچو مردان سبک به کار درآی
تا ببینی هزار شاه گدای
هوش مصنوعی: مثل مردان با اعتماد به نفس فعالیت کن تا ببینی هزاران پادشاه در حال نیاز و گدایی هستند.
اندرین رَسته بهر رَستن خود
آن فروش ای پسر که کس نخرد
هوش مصنوعی: در این دنیا هر کسی باید به دنبال پیشرفت و بهبود خودش باشد، زیرا دیگران به سختی به او توجه میکنند و از او چیزی نمیخرند.
چو سؤالت گزید مرد محال
مر ترا کسب خوبتر ز سؤال
هوش مصنوعی: وقتی که از تو سوال میشود، باید دقت کنی که به چه کسانی پاسخ میدهی و از چه چیزهایی میپرسی، زیرا انتخاب درست در سوالات میتواند به تو در رسیدن به موفقیتهای بیشتر کمک کند.
کز صلاحت سلیح هستی تست
چون عمل جای بتپرستی تست
هوش مصنوعی: به خاطر نیکوکاریات، از تو سلاحی ساخته شده است، زیرا رفتار تو نشاندهندهی پرستش غیر خداست.
چون دل از کم زدنت شاد شود
آنچه آن هست تست باد شود
هوش مصنوعی: زمانی که دل تو با کم شدن غم شاد میشود، آنچه که هست، به خوشی و خوشبختی تبدیل میشود.
قامتِ عمر خویش را خم ده
دیدهٔ خشک خویش را نم ده
هوش مصنوعی: برای به نمایش گذاشتن زیباییهای زندگی و کسب تجربه، خود را جلب توجه کن و احساساتت را آزاد کن. استعدادها و قابلیتهای خود را با اندکی انعطاف و نرمش در نظر بگیر تا بتوانی از زیباییهای درون و بیرون خود بهرهمند شوی.
خم قامت که نم پذیر بُوَد
صد کمان پیش او چو تیر بُوَد
هوش مصنوعی: اگر کسی قوی و با اراده باشد، خم شدن او نشان از ضعف نیست؛ بلکه او از همه در تسلط و قدرت برتر است، مثل تیری که درست هدف گیری شده و هیچ چیز نمیتواند مانع آن شود.