برگردان به زبان ساده
حرص بگذار و ز آز دست بدار
حرص و آزست مایهٔ تیمار
هوش مصنوعی: حرص و طمع را کنار بگذار و از آز و ناراحتی دور شو، چرا که حرص و طمع تنها باعث ایجاد درد و رنج میشوند.
حرص را ز آنکه قهر خواند اله
عاقل از وی بدان نساخت پناه
هوش مصنوعی: حرص و ولع باعث میشود انسان به سرنوشت بدی دچار شود، پس انسان خردمند باید از آن دوری کند و به جای آن به پناهگاههای امن و مطمئن روی بیاورد.
هرکه او حرص را امام کند
خواب و خور جملگی حرام کند
هوش مصنوعی: هر کسی که حرص و طمع را رئیس و سرآمد زندگی خود قرار دهد، خواب و خوراک او همه حرام میشود.
نقش رنگین و هیچ جان نه درو
خوان زرین و هیچ نان نه برو
هوش مصنوعی: این جمله به نوعی بیانگر این است که ظواهر زیبا و تزیینات رنگارنگ ممکن است چیزی از عمق و حقیقت نداشته باشند. به عبارت دیگر، زیباییهای ظاهری بدون محتوا و ارزش واقعی، مانند نوشتهها و خوراکیهایی هستند که وجود ندارند.
حرص نقشیست هیچش اندر زیر
نکند هیچ هیچ کس را سیر
هوش مصنوعی: حرص و تمایل به چیزها، مانند نقشی است که هیچ تأثیری ندارد و نمیتواند کسی را راضی کند یا سیر کند. هیچکس با این طمع به آرامش نخواهد رسید.
هرکه را دیو حرص مهمان بُرد
تو حقیقت شنو که گرسنه مرد
هوش مصنوعی: هر کسی که به خاطر حرص و طمع به سوی خواستههای خود برود، در واقع به سمت نابودی میرود و مانند کسی میماند که به خاطر گرسنگی جان خودش را از دست میدهد.
آز پر باد چون درو پیچی
کدخداییست خانه پر هیچی
هوش مصنوعی: اگر در آسمان بادی بیفتد، آنگاه همه چیز به هم میریزد و بینظم میشود. در نتیجه، شخصی که تلاش میکند بر اوضاع مسلط شود، در واقع برایش دشوار است که خانه و زندگیاش را جمع و جور کند، زیرا درونش پراکنده و بینظم است.
هرکه او آز را متابع گشت
بگذشت از ثلاث و رابع گشت
هوش مصنوعی: هر کس که دنبال هوسهای خود برود، از مراحل و جوانب دیگر زندگی عبور میکند.
به غروری ببرده خواب همه
نان نداده ببرده آب همه
هوش مصنوعی: این بیت به معنای این است که فردی به واسطهی احساس غرور و تکبر خود، آرامش و آسایش دیگران را تحت تأثیر قرار داده و باعث شده که آنها از نعمتهای زندگی، مانند نان و آب، محروم شوند. در واقع، این غرور به نوعی باعث بیتوجهی و آسیب رساندن به نیازهای دیگران شده است.
خلق ازین گردخوان دیرینه
دیده سیلی و هیچ سیری نه
هوش مصنوعی: مردم از این تغییرات و حوادث گذشته بسیار دیدهاند و هیچوقت هم خسته نمیشوند.
تا قیامت نخورده مهمانش
یک شکم نان سیر بر خوانش
هوش مصنوعی: تا پایان دنیا، مهمان او یک بار هم نتوانسته است به زیر سقفش نان سیر بخورد.
این دو در دوزخ از درون تو باز
صورتش سوی عقل شهوت و آز
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره شده که در دوزخ، دو چیز درون انسان وجود دارد که پیرو عقل و شهوت و آز هستند. به عبارتی، درون یک شخص میتواند به سمت عقل و پیروی از راههای درست برود یا به سمت خواستههای نفسانی و欲.
زین دو گر در فنا نپرهیزی
در بقا از درونشان خیزی
هوش مصنوعی: اگر از فانی شدن پرهیز کنی، در جاودانگی از درون آنها رشد میکنی.