برگردان به زبان ساده
دهر بیقالب قدیمی او
طبع بی باعث کریمی او
هوش مصنوعی: دنیا بدون هویت قدیمیاش، مانند روحی بیدلیل و بیهدفی است.
نشود دهر و طبع بیقولش
همچو جان از نهاد بیطولش
هوش مصنوعی: زمان و طبیعت بدون قول و قرار نمیشود، مانند اینکه جان از بدن بدون طول و بنیاد خاصی جدا شود.
این و آن هردو ناقص و ابتر
این و آن هردو ابله و بیبر
هوش مصنوعی: این و آن هر دو ناتمام و بیثمر هستند و هر دو بیخود و نادانند.
مادت او زکهنه و نو نیست
اوست کز هستها به جز او نیست
هوش مصنوعی: او از آنچه که قدیمی و نو است، جداست؛ زیرا هیچ چیز جز او وجود ندارد.
بنهایت نه ملک او معروف
به بدایت نه ذات او موصوف
هوش مصنوعی: این عبارت به این مفهوم اشاره دارد که کمال و تمامیت ملک خداوند از آغاز تا پایان قابل شناخت نیست و ذات او ویژگی خاصی ندارد که بتوان به راحتی آن را توصیف کرد. در واقع، قدرت و وجود خداوند فراتر از هرگونه توصیف و درک انسانی است.
زرق و تلبیس ومخرقه نخرد
سوی توحید و صدق به نگرد
هوش مصنوعی: فریب و تظاهر و ریا را کنار بگذار و به سوی یگانگی و صداقت برو.
دیدهٔ عقلبین گزیند حق
دیدهٔ رنگبین نبیند حق
هوش مصنوعی: چشمِ عقل، توانایی تشخیص حقیقت را دارد، اما چشمی که به ظاهر و رنگها مینگرد، قادر به درک حقیقت نیست.
باطل است آنچه دیده آراید
حق در اوهام آب و گل ناید
هوش مصنوعی: آنچه که در خیال و اوهام به نظر میرسد، حقیقت ندارد و نمیتواند واقعی باشد.
عقل باشد به خلط و وهم محیط
هر دوان لیک بر بساط بسیط
هوش مصنوعی: عقل در دنیای پیچیده و توهمات محاط است، اما در چیزی ساده و واقعی، همواره قابل مشاهده و درک است.
خلق را ذات چون نماید او
در کدام آینه درآید او
هوش مصنوعی: این شعر به این موضوع اشاره دارد که خداوند چگونه وجود و ذات خود را به مخلوقات نشان میدهد و در کدام تجلیات میتواند خود را نمایان کند. سوال اصلی این است که آینهای که بتواند خالق را نشان دهد، چیست و چگونه میتواند این ارتباط را برقرار کند.
جای و جان هر دو پیشکار تواند
کوتوال و نفس شمار تواند
هوش مصنوعی: هر دو، یعنی جایگاه و روح، خدمتگزار تو هستند و همچنین نفس و نفسپنداری تو.
چون برون آمدی ز جان و ز جای
پس ببینی خدای را به خدای
هوش مصنوعی: زمانی که از دنیای مادری و جسم خود جدا شدی و به حقیقت پیوستی، آنگاه خدا را به طور واقعی و مستقیم خواهی دید.
بار توحید هرکسی نکشد
طعم توحید هر خسی نچشد
هوش مصنوعی: هیچکس نمیتواند بار سنگین اعتقاد به یگانگی خدا را به دوش بکشد و هیچ فردی نمیتواند احساس واقعی این یگانگی را تجربه کند اگر که لیاقت آن را نداشته باشد.
هست در هر مکان خدا معبود
نیست معبود در مکان محدود
هوش مصنوعی: خداوند در هر جا وجود دارد و محدود به مکان خاصی نیست، بنابراین معبود واقعی در مکانهای مشخص قرار نمیگیرد.
مرد جسمی ز راه گمراهست
کفر و تشبیه هر دو همراهست
هوش مصنوعی: مردی که در راه صحیح زندگی نمیکند و به اشتباهات خود ادامه میدهد، به دو بیماری کفر و تشبیه دچار است.
در ره صدق نفس را بگذار
خیز و زین نفس شوم دست بدار
هوش مصنوعی: در مسیر حقیقت، خود را رها کن و از خودپرستی و غرور دوری کن.
از درونت نگاشت صنع اله
نه ز زرد و سپید و سرخ و سیاه
هوش مصنوعی: خالق آفرینش، زیباییهای درون تو را با رنگهای مختلفی از جمله زرد، سفید، قرمز و سیاه نساخته است، بلکه از عمق وجودت آن را خلق کرده است.
وز برونت نگاشتهٔ افلاک
از چه از باد و آب و آتش و خاک
هوش مصنوعی: چرا از چیزهای بیرونی که از عناصر طبیعی مانند باد، آب، آتش و خاک ساخته شدهاند، نوشتهای؟
فعل و ذاتش برون ز آلت و سوست
بس که هویتش پر از کن و هوست
هوش مصنوعی: عمل و وجود او فراتر از ابزار و وسایل است، زیرا هویتش پر از کنش و انگیزههاست.
کن دو حرفست بینوا هر دو
هر دو بحر است بیهوا هر دو
هوش مصنوعی: دو حرف ناتوان و بیصدا هستند، هر کدام در عمق خود دنیایی بیانتها دارند.
ذات او سوی عارف و عالم
برتر از اَیْن و کَیف وز هل و لم
هوش مصنوعی: وجود او فراتر از هر جا و هر زمان و حتی از سوالات چگونه و آیا است.
دادهٔ خود سپهر بستاند
نقش الله جاودان ماند
هوش مصنوعی: آسمان آنچه را که به ما داده است، میگیرد و تنها تصویر خداوند باقی میماند که همیشه ماندگار است.
آنکه بیرنگ زد ترا نیرنگ
باز نستاند از تو هرگز رنگ
هوش مصنوعی: کسی که به تو بدون رنگ و لعاب، فریب میدهد، هرگز نخواهد توانست رنگ و حالت واقعی تو را بگیرد.
نگذارد به تو فلک جاوید
رنگ زرد و سیاه و سرخ و سپید
هوش مصنوعی: آسمان اجازه نمیدهد که رنگهای زرد، سیاه، قرمز و سفید بر تو حاکم شود.
جمع کرد از پی تو بیش از تو
آنچه اسباب تست پیش از تو
هوش مصنوعی: برای تو بیش از آنچه که نیاز داری، چیزهایی فراهم کردهاند که قبل از تو جمعآوری شدهاند.
آفریدت ز صنع در تکلیف
کرد فضلش ترا به خود تعریف
هوش مصنوعی: تواناییهای تو به دلیل آفرینش و هنر خداوند است و او به خاطر این فضیلت تو را شایسته تعریف و تمجید قرار داده است.
گفت گنجی بُدم نهانی من
خُلق الخلق تا بدانی من
هوش مصنوعی: گفتند که من گنجی نهان هستم، خالق تمامی موجودات تا تو مرا بشناسی.
کرده از کاف و نون به درّ ثمین
دیده را یک دهان پر از یاسین
هوش مصنوعی: چشمانش را با درختان یاسین پر کرده، همانطور که کاف و نون را از هم جدا کرده است.
زیر گردون به امر و صنع خدای
ساخته چار خصم بر یک جای
هوش مصنوعی: در زیر آسمان، به فرمان و اراده خداوند، چهار دشمن در یک مکان فراهم شدهاند.
جمع ایشان دلیل قدرت اوست
قدرتش نقشبند حکمت اوست
هوش مصنوعی: جمع شدن این افراد نشانهای از توانایی اوست و قدرت او مانند هنر نقشزنی حکمتش را به تصویر میکشد.
همه اضداد ولیک ز امر اله
همه با یکدگر شده همراه
هوش مصنوعی: همه چیزها در تضاد با یکدیگرند، اما به فرمان خداوند، همه آنها در کنار هم قرار گرفتهاند و هماهنگ عمل میکنند.
همه را ابد به امر قدم
زده نیرنگ در سرای عدم
هوش مصنوعی: همه چیز همیشه تحت تأثیر فرمانی قرار دارد که در دنیای عدم و نیستی وجود دارد.
چار گوهر به سعی هفت اختر
شده بیرنگ را گزارشگر
هوش مصنوعی: چهار گوهر از تلاش هفت ستاره به دست آمده که رنگی ندارد و در حال حاضر در مقام گزارشگری است.
آنکه بیخامه زد ترا نیرنگ
هم تواند گزاردن بیرنگ
هوش مصنوعی: کسی که بدون ابزار و وسایل نقاشی به تو دسیسه میزند، میتواند بدون رنگ هم تو را فریب دهد.
نیست گویی جهان ز زشت و نکو
جز از او و بدو و بلکه خود او
هوش مصنوعی: جهان تنها از خوبیها و بدیها ساخته نشده است، بلکه همه چیز به خود او برمیگردد و حتی خود اوست که این دو را به وجود میآورد.
همه زو یافته نگار و صوَر
هم هیولانی اصل و هم پیکر
هوش مصنوعی: تمام زیباییها و مراسم به نوعی از یک موجودیت یا شکل اصلی ناشی میشوند؛ اینها هم دارای واقعیتهای عینی هستند و هم به صورت اشکال و صورتهای مختلف جلوه میکنند.
عنصر و مادهٔ هیولانی
طبع و الوان چار ارکانی
هوش مصنوعی: این عبارت به توصیف عناصر و مواد طبیعی میپردازد که ساختار و خصوصیات اصلی جهان را تشکیل میدهند و اشاره به چهار عنصر اصلی دارد که تمامی موجودات و پدیدهها از آنها ساخته شدهاند. به نوعی به تنوع و گوناگونی طبیعت نیز اشاره میکند.
همه را غایت تناهی دان
نردبان پایهٔ الهی دان
هوش مصنوعی: همه چیز را به عنوان نقطه پایانی و نهایت در نظر بگیر، چون نردبان برای رسیدن به خداوند، بر پایهای از این امور است.