برگردان به زبان ساده
با سیه باش چونت نگزیرد
که سیه هیچ رنگ نپذیرد
هوش مصنوعی: با دیگران همچون یک شخص تیره و تار رفتار کن، زیرا که رنگی بر تیره نمینشیند.
با سیه روی خوشدلی بهم است
طربانگیز سرخ روی کم است
هوش مصنوعی: با دل خوش و شادابی، انسان سیهرو هم میتواند خوشحالی و شادی را به همراه داشته باشد، اما تعداد افرادی که با چهرهای سرخ و شاداب دیده میشوند، کم است.
تبش آتشی که دل جویست
طالب سوخته سیه رویست
هوش مصنوعی: آتش عشق و اشتیاقی که در دل وجود دارد، باعث میشود که عاشق به دنبال کسی باشد که دلی سوخته و چهرهای غمگین دارد.
زنگی زشت در بلا جویی
خوش دلی یافت در سیه رویی
هوش مصنوعی: مرد زشتی در میان سختیها، انسان خوشقلبی را پیدا کرد که در چهرهاش غم و بدبختی دیده میشد.
طرب او نه از نکویی اوست
خوش دلی او ز مشکبویی اوست
هوش مصنوعی: لذت او تنها به خاطر زیباییاش نیست، بلکه شادابی دل او به خاطر عطر خوش اوست.
هست روشنتر از ضیاء هلال
کشف حال هلال و کفش بلال
هوش مصنوعی: این عبارت به وضوح بیان میکند که واقعیت و حقیقت چیزی به اندازه نور و روشنایی مشخص است، مانند هلال ماه که حالت و شکل خود را به خوبی نشان میدهد. در اینجا همچنین به کفش بلال اشاره میشود که به نوعی نماد است و به زیبایی و وضوح معنای مورد نظر کمک میکند.
راز دل گر همی نخواهی فاش
با سیه رویی دو عالم باش
هوش مصنوعی: اگر نمیخواهی راز دلت آشکار شود، باید در پیش دیگران با چهرهای غمگین و سیاه حضور داشته باشی.
زآنکه آنرا که آرزو طلب است
پردهدر روز و پردهدار شب است
هوش مصنوعی: آن کسی که آرزوها را جستجو میکند، در روز باید آزاد و آشکار باشد و در شب باید مراقب و نگهدار باشد.
زین هوسهای هرزه دست بدار
آرزو زهردان و معده چو مار
هوش مصنوعی: از هوسهای بیخود و بیفایده کنار بکش؛ آرزوهایت را مانند زهر و معدهای پر از درد و مشکلات نفسگیر بدان.
افعی آرزوت اگر بگزد
با تو این کارها بسی بپزد
هوش مصنوعی: اگر افعی، که نمادی از آرزوی خطرناک و مهلک است، تو را گاز بگیرد، این درد و رنجی که میکشی بسیار بیشتر از آنچه فکر میکنی، خواهد بود.
که بدین راه در بدی نیکیست
آب حیوان درون تاریکیست
هوش مصنوعی: در این مسیر، نیکی در بدی وجود ندارد و زندگی برای کسانی که در تاریکی هستند، مانند آبی است که در درون آن گیر کردهاند.
دل ز رنگ سیه چه غم دارد
زانکه شب روز در شکم دارد
هوش مصنوعی: دل از تیرهگی و تاریکی غمگین نیست، چرا که شب و روز را در خود دارد.
هرچه جز حق هرآنچ باطین است
جز طریق حقیقت دین است
هوش مصنوعی: هر چیزی که جز حقیقت باشد، در واقع نادرست و غیرواقعی است و به راه راست و دین حقیقی تعلق ندارد.
زانکه مردان درین کهن خانه
نو گرفتند بیدم و دانه
هوش مصنوعی: زیرا مردان در این خانه قدیمی، زندگی جدیدی را آغاز کردند بدون نیاز به زائیدن و فرزندآوری.
چون به باغ خدای بگرازند
هرچه تلقین بود بیندازند
هوش مصنوعی: هرگاه به باغ خداوند وارد شوند، تمام آموزهها و آموزشها را کنار میگذارند.
بیخودی منتهای راز همهست
مرجع روح پاک با کلمهست
هوش مصنوعی: ناخشیدگی و خود را فراموش کردن، اوج تمام اسرار است و مرجع روح پاک در کلمه نهفته است.
بگذر از جان و عقل یکباری
تا به فرمان حق رسی باری
هوش مصنوعی: برای رسیدن به فرمان حق، یکبار باید از جان و عقل خود بگذری و از همه اینها آزاد شوی.
ای که فرش زمانه ننوشتی
وی که از چار و نه بنگذشتی
هوش مصنوعی: ای کسی که نتوانستی در زندگی خود چیزی از زمانه بنویسی و از مراحل سخت و چالشهای آن عبور نکردی.
مینبینی از آنکه شب کوری
روز چون عقل ابلهان عوری
هوش مصنوعی: تو نمیبینی که شب کور به روز چگونه است، مانند عقل نادانانی که عریاناند.
می بگویم سخن ترا نه به غمز
لیکن از راه حق به نکته و رمز
هوش مصنوعی: من سخن تو را با طعنه بیان نمیکنم، بلکه به شکلی مستقیم و روشن از مسیر حقیقت را مورد اشاره قرار میدهم.
تا ز باطل بنگذری حق نیست
که از این نیمه حق مطلق نیست
هوش مصنوعی: اگر از باطل بگذری، حق وجود ندارد؛ چرا که از این نیمه، حق مطلق برنمیخیزد.
جز پی زاد راه عالم حی
زور لاخیر دان و زر لاشیئ
هوش مصنوعی: تنها به دنبال توشهای برای سفر به جهان باشید، زیرا در غیر این صورت نمیتوان به هدفی دست یافت و هیچ چیزی نخواهد ماند.
هست لاخیر زور زرداران
همچو لا شیئ عقل می خواران
هوش مصنوعی: هیچ چیز به اندازه فضیلت و نیکی ارزش ندارد، زیرا مانند عقلِ مستها، بیارزش و بیاساس است.
