برگردان به زبان ساده
اگر پای تو از خط خطا گامی بعیدستی
بر تخت تو اندر دین بر از عرش مجیدستی
هوش مصنوعی: اگر از اشتباهات دوری کنی و به درستی رفتار کنی، در دین و اعتقاداتت به مقام بالایی خواهی رسید و به عرش آسمانی نزدیک خواهی شد.
وگر امروز طبع تو ز طراری نه طاقستی
وگر غفلت ز رزاقی زر فرد آفریدستی
هوش مصنوعی: اگر امروز احساسات تو از شدت هیجان به تنگ آمده، نباید فراموش کنی که به خاطر بیتوجهیات، نعمتهای زندگی را از دست میدهی و فرصتی برای به دست آوردن چیزهای بهتر ایجاد نمیکنی.
ز عشق آن یکی سلطان طاعت شادمان بودی
ز رشک آن دگر شیطان شهوت مستزیدستی
هوش مصنوعی: از عشق آن یکی، سلطان اطاعت شاد و خوشحال بود، ولی به خاطر حسادت آن یکی، شیطان شهوت، در مستی و پریشانی قدم میزد.
تو مستی زان نیاری رفت در بازار عشاقان
اگر زر بودیی بر سنگ صرافان پدیدستی
هوش مصنوعی: تو در حالتی هستی که نمیتوانی از دنیای عشق و عاشقها فاصله بگیری. اگر ارزش و مقام بالایی داشتی، میتوانستی در میان تاجران و معاملهگران دیده شوی.
همیشه این همی خوانی که دست من درین عالم
گشادهتر ز دست و تیغ سلطان عمیدستی
هوش مصنوعی: همیشه این را تکرار میکنی که دست من در این دنیا از دست و تیغ سلطان فراختر و بازتر است.
همیشه خواب این بینی که یارب کاشکی دانم
سر انگشت من صندوق خلقان را کلیدستی
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر آرزو میکند که ای کاش میدانست چگونه میتواند به رازها و اسرار مردم دسترسی پیدا کند. او به این تعبیر میرسد که انگشتش مانند کلیدی برای گشایش درها و فهمیدن دلهای دیگران باشد. این خواب و آرزو نشاندهنده تمایل او به درک بهتر انسانها و دنیای اطرافش است.
اگر بخت و رضا در تحت رای بلحکم بودی
وگر لوح و قلم در دست شاگرد یزیدستی
هوش مصنوعی: اگر تقدیر و خوشبختی تحت فرمان حکم الهی باشد و حتی اگر لوح و قلم در دست کسی باشد که از یزید درس میآموزد، باز هم سرنوشت انسان به دست خود اوست.
نباشد آنکه تو خواهی و گر نه این چنین بودی
همه رو سالکان خواهند گر هر روز عیدستی
هوش مصنوعی: اگر تو به آنچه میخواهی نرسی، پس این دنیا چنین است که هر ساله مسافران و جویندگان حقیقت، در جشن و شادمانی خواهند بود.
اگر بودی دلت مشتاق در گفتار بسمالله
ترا هر دم هزاران نعرهٔ «هل من مزید» ستی
هوش مصنوعی: اگر دلت به گفتن بسمالله تمایل دارد، هر لحظه از تو صدها درخواست برای اضافات و بیشتری خواهد داشت.
وگر عاجز سنایی نیستی در دست نااهلان
ز سر سامری عالم پر از پیک و بریدستی
هوش مصنوعی: اگر در کارهای معمولی و روزمره ناتوان نیستی، در دنیای افرادی که شایستگی ندارند، نباید به خاطر جهل آنها دلسرد شوی و نباید تنها به خاطر آنها از خودت انتظار کماهمیت بودن داشته باشی. دنیا پر از آثار و نشانههای آفرینش است و تو باید از آنها بهرهبرداری کنی.