برگردان به زبان ساده
جز می کشیدن حاصلی کو گردش ایام را
ساقی بنازم دست تو در گردش آور جام را
هوش مصنوعی: ای ساقی، جز نوشیدن شراب، چیزی دیگر ارزش ندارد، به خاطر اینکه روزگار دائماً در حال تغییر است. از دست تو، که همچون چرخش روزگار است، بسیار سپاسگزارم و با تمام وجود از تو میخواهم که جام را برایم پر کنی.
دانی چرا زاهد نبرد از می کشیدن بهرهای
ز آغاز میپنداشت بد اینکار نیک انجام را
هوش مصنوعی: میدانی چرا روزهداران از نوشیدن شراب دوری میکنند؟ زیرا آنها فکر میکنند که این کار بدی است و عاقبت خوبی ندارد.
مغبچه یی از میکده آید اگر در مدرسه
چون خم میآرد بجوش این زاهدان خام را
هوش مصنوعی: اگر دختری از میکده به مدرسه بیاید، چنانکه خم میشود و شراب میخورد، میتواند به راحتی زاهدان خام و بیخبر را به شور و هیجان درآورد.
بر من شبی پیر مغان بنمود جامی مرحمت
کز مستیش دادم ز کف هم ننگرا هم نام را
هوش مصنوعی: در یک شب، پیر مغان (رئیس مغان) جامی به من نشان داد که لطفش شامل حالم شد. از آن شرابی که خوردم، به حدی مست شدم که نه به چیزی توجه کردم و نه به نام و جایگاهم.
منمای بر من زاهدا این سبحهٔ صد دانه ات
من مرغ نادان نیستم برچین ز ره این دام را
هوش مصنوعی: ای زاهد، سبحهٔ صد دانهات را برای من به نمایش نگذار. من پرندهای نادان نیستم که به دام تو بیفتم.
دین و دل خود باختم بر روی و موی دلبری
کز موی و رو طرح افکند هم کفر و هم اسلام را
هوش مصنوعی: من ایمان و دل خود را برای زیباییها و جذابیتهای دلبری فدای کردم که از جذابیتهای ظاهریاش هم کفر و هم دیانت را به چالش کشیده است.
آن عام کالانعام را خواهی شناسی بازبین
آن کو بهمره میبرد در بزم خاصان عام را
هوش مصنوعی: اگر میخواهی آن جماعت نادان را بشناسی، به آن کسی توجه کن که آنها را به دور خود میگرداند و در مجالس خاص افراد مهم و برجسته میبرد.
سازد صغیر از حق طلب رسم حیا شرط ادب
تا حق حرمت وانهد رندان درد آشام را
هوش مصنوعی: کودکانی که از حق و حقوق خود آگاهی دارند، با رعایت موازین و ادب، به جایگاه والای خود احترام میگذارند. این رفتار باعث میشود که افرادی که با درد و رنج دست و پنجه نرم میکنند، مورد قبول و احترام قرار گیرند.