برگردان به زبان ساده
زان پیشتر که خاک وجودت سبو کنند
بگذار تر ز جام تو یاران گلو کنند
هوش مصنوعی: قبل از آنکه وجودت را به خاک بسپارند، بگذار دوستانت از گلوی تو نوشیدنی لذیذی را بنوشند.
مال تو خصم تست که میراث خوارگان
در هر نفس هلاک تو را آرزو کنند
هوش مصنوعی: اموال تو در واقع دشمن تو هستند، زیرا وارثان هر لحظه آرزوی نابودی تو را دارند.
آزادگان هر آنچه بدست آورند مال
آنجمله صرف در پی نام نکو کنند
هوش مصنوعی: آزادگان هر چیزی که به دست آورند، آن را صرف کسب نیکی و ایجاد نامی نیکو میکنند.
بس قرنها در دورهٔ حاتم گذشت و باز
خلق افرین به همت والای او کنند
هوش مصنوعی: قرنها از دوران حاتم گذشته، اما هنوز مردم به خاطر ویژگیها و همت بلند او ستایش میکنند.
آن کن که از برای زیارت ز بعد مرگ
خلق جهان مزار تو را جستجو کنند
هوش مصنوعی: عملی انجام بده که پس از مرگ، مردم از دور به دنبال زیارت مزار تو باشند و تو را جستجو کنند.
آن طبع و خوبهل که چو رفتی از این دیار
بیگاه و گاه لعن بر آن طبع و خو کنند
هوش مصنوعی: این انسان با طبع و سرشت نیکو، پس از اینکه از این سرزمین دور میشود، گاهی مورد نكوهش و بدگویی قرار میگیرد.
گوئی که افتخار بود بهر اغنیا
چندان کز افتقار کسان های و هو کنند
هوش مصنوعی: انگار تنها برای ثروتمندان افتخار و اعتبار وجود دارد، چرا که افرادی که کمبود مالی دارند، فقط در مورد آن ناله و فریاد میکنند.
آنجا کشیده کار که از راه انتحار
مردم به ملک نیستی از فقر رو کنند
هوش مصنوعی: در جایی که اوضاع به شدت بد شده و مردم به خاطر فقر و مشکلات اقتصادی به ناچار دست به خودکشی میزنند، دیگر نمیتوان به زندگی و ملک و مال علاقه داشت.
بس بی نوا که روزی روزانه مسئلت
از نوع خویش در بدر و کوبکو کنند
هوش مصنوعی: بدبختی و ناتوانی این است که هر روز به نوعی از خودت مورد سؤال و فشار قرار میگیری.
بس جمع ها که حال پریشان خویش را
با صد زبان چو شانه بیان مو بمو کنند
هوش مصنوعی: بسیاری از جمعیتها به گونهای به وحشت و پریشانی خود اشاره میکنند که هرکدام با زبانی متفاوت و شبیه به تقسیم کردن موها، حال و وضعیت خود را بیان میکنند.
بس جامههای چون دل مریم هزار چاک
کز سوزن مسیح نشاید رفو کند
هوش مصنوعی: بسیاری از لباسها که مانند دل مریم هزاران چاک و سوراخ دارند، نمیتوانند به وسیله سوزن مسیح تعمیر شوند.
بس مردم صبور که سیلاب اشگ چشم
پنهان ز بیم ریختن آبرو کنند
هوش مصنوعی: بسیاری از مردم هستند که به خاطر نگرانی از آبروشان، اشکهای خود را در دل پنهان میکنند و صبر میکنند.
لیک اغنیا هنوز بر ایشان ز احتکار
مسدود راه زندگی از چارسو کنند
هوش مصنوعی: ولی ثروتمندان هنوز به خاطر احتکار خود، راههای زندگی را برای دیگران از همه سو بستهاند.
در حیرتم که با دل این آهنین دلان
صحبت چرا ز آهن و فولاد و رو کنند
هوش مصنوعی: من در شگفتیام که چرا دلهای سخت و محکم با همدیگر صحبت میکنند، در حالی که سخن از آهن و فولاد میگویند.
آنانکه پر ز باد غرور است مغزشان
باور مکن دگر گل انصاف بو کنند
هوش مصنوعی: افرادی که به باد غرور خود مینازند، نباید به عقل و درک آنها اعتماد کرد؛ زیرا دیگر نمیتوانند انصاف و عدالت را درک کنند.
اظهار بی نوایی اگر کرد سائلی
نیشش بقلب ریش چو کژدم فرو کنند
هوش مصنوعی: اگر شخصی دردمند و نیازمند باشد و شکیبایی خود را از دست بدهد و در گفتار خود به شکایت و ناله بپردازد، مانند این است که زهر خود را به قلب دیگران میریزد، همانند عقرب که به دیگران نیش میزند.
دینار دین و قبله نسا کرده بس شگفت
نبود اگر بخون خلایق وضو کنند
هوش مصنوعی: در دینی که ارزشهای مادی به آن غلبه پیدا کرده و معیارها تغییر کردهاند، جای شگفتی نیست اگر مردم برای عبادت و پاکی، از زلال خون دیگران وضو بگیرند.
باش و ببین که در خم چوگان انتقام
سرهای این گروه جفا پیشه گو کنند
هوش مصنوعی: بایست و ببین که چگونه در میدان بازی انتقام، سرهای این گروه ظلمپیشه به صدا در میآید.
قلب سیاه خواجه نگردد دگر سفید
صد ره گرش بآب بقا شستشو کنند
هوش مصنوعی: دل تیره و تار خواجه هرگز پاک و روشن نخواهد شد، حتی اگر صد بار آن را با آب جاودانگی بشویند.
دلگیر از صغیر مشو چون سخنوران
بر هر چه بنگرند از آن گفتگو کنند
هوش مصنوعی: از کوچک شدن یا ناامید شدن خود ناراحت نباش، زیرا سخنوران بر هر چیزی که میبینند، صحبت و اظهار نظر میکنند.