برگردان به زبان ساده
وَ کَذٰلِکَ جَعَلْنٰاکُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَکُونُوا شُهَدٰاءَ عَلَی اَلنّٰاسِ وَ یَکُونَ اَلرَّسُولُ عَلَیْکُمْ شَهِیداً وَ مٰا جَعَلْنَا اَلْقِبْلَةَ اَلَّتِی کُنْتَ عَلَیْهٰا إِلاّٰ لِنَعْلَمَ مَنْ یَتَّبِعُ اَلرَّسُولَ مِمَّنْ یَنْقَلِبُ عَلیٰ عَقِبَیْهِ وَ إِنْ کٰانَتْ لَکَبِیرَةً إِلاّٰ عَلَی اَلَّذِینَ هَدَی اَللّٰهُ وَ مٰا کٰانَ اَللّٰهُ لِیُضِیعَ إِیمٰانَکُمْ إِنَّ اَللّٰهَ بِالنّٰاسِ لَرَؤُفٌ رَحِیمٌ (۱۴۳)
هوش مصنوعی: ما شما را به عنوان یک جامعه وسط قرار دادیم تا بر مردم شاهد باشید و پیامبر نیز بر شما گواه باشد. ما قبلهای که بر آن بودید را تعیین نکردیم مگر برای این که مشخص شود چه کسی از پیامبر پیروی میکند و چه کسی به عقب برمیگردد. این موضوع برای برخی دشوار بود، اما برای کسانی که خدا راهنمایی کرده، آسان است. خدا هرگز ایمان شما را نادیده نخواهد گرفت؛ زیرا خدا به مردم بسیار مهربان و رحم کننده است.
و همچنین گردانیدیم شما را امتی میانه تا بوده باشید گواهان بر مردمان و میباشد پیغمبر بر شما گواه و نگردانیدیم ما قبله را که بودی بر آن مگر آنکه بدانیم کسی را که پیروی میکند پیغمبر را از آنکه برگردد بر پاشنههایش و اگر چه بوده باشد هر آینه بزرگ مگر بر آن کسانی که هدایت کرد خدا و نیست که باشد خدا تا ضایع کند ایمان شما را بدرستی که خدا بمردمان مهربان و بخشنده است (۱۴۳)
هوش مصنوعی: ما شما را به عنوان امتی میانه قرار دادیم تا گواهی بر مردم باشید و پیامبر نیز گواه بر شماست. قبلهای که قبلاً داشتید را تغییر دادیم تا معلوم کنیم چه کسانی به پیامبر پیروی میکنند و چه کسانی به عقب برمیگردند. هرچند ممکن است برخی بزرگ باشند، اما این موضوع برای کسانی نیست که خدا هدایتشان کرده است. خدا هرگز ایمان شما را تباه نمیکند؛ چرا که او نسبت به مردم مهربان و بخشنده است.
همچنین گرداندم از هر رهگذر
مر شما را امتی بس خوبتر
هوش مصنوعی: من توانستم شما را از میان هر رهگذری گردآوری کنم و گروهی بهتر از شما تشکیل دهم.
تا شما باشید بر مردم گواه
بر شما شاهد ، هم احمد از اِله
هوش مصنوعی: تا زمانی که شما در میان مردم هستید، بر این اساس که شایسته گواهی و شاهد بر اعمال شما هستید، همواره احمد (حضرت محمد) از جانب خداوند بر اعمال شما نظارت دارد.
نقطه باشد گر که دانی بی غلط
جای او در دایره اندر وسط
هوش مصنوعی: اگر نقطهای وجود داشته باشد و تو بدانستی که بدون اشتباه در کجای دایره قرار دارد، آن نقطه در وسط دایره خواهد بود.
سر وسطا پس به نقطه راجع است
کو همه اطراف خود را جامع است
هوش مصنوعی: مرکز نقطهای است که تمامی جوانب و اطرافش را در بر میگیرد و به آنها وابسته است.
جامع اطراف جز توحید نیست
کاختلاف اندر وی و تردید نیست
هوش مصنوعی: در کل هستی، جز یکتایی و توحید چیزی وجود ندارد و هیچ گونه تردید و اختلافی در این یکتایی وجود ندارد.
اهل توحیدند شاهد بر نفوس
شاهد ایشان ، هم آن شمس الشموس
هوش مصنوعی: آدمهای معتقد به یگانگی خداوند، بر روی روحهای خودشان شاهدی دارند که همان نور و روشنی بزرگ، یعنی خورشید است.
که ز توحید اندر ادیان واقفند
صاحب جمعند و بر کل عارفند
هوش مصنوعی: کسانی که در ادیان به توحید آگاهاند، دارای آگاهی و دانایی کامل هستند و بر تمامی حقایق تسلط دارند.
از امم باشند فرد و منتخب
نی چو امتها به ظاهر محتجب
هوش مصنوعی: فردی از میان مردم وجود دارد که برگزیده و ممتاز است، اما مانند سایر افراد در ظاهر خود را پنهان کرده است.
چون به حقّ دین خود واقف شدند
بر همه ادیان به حق عارف شدند
هوش مصنوعی: زمانی که آنها به حقیقت مذهب خود پی بردند، بر تمام ادیان دیگر نیز آگاهی حقیقی پیدا کردند.
قبله ات را ما نگردانیم باز
که بر آن بودت توجه در نماز
هوش مصنوعی: ما هرگز نمیگذاریم که سمت نمازت را تغییر دهی، چرا که توجه و خلوص نیتت به آن سمت بوده است.
جز که تا دانیم تابع بر رسول
کیست چون حکمی ز حق یابد نزول
هوش مصنوعی: جز این که باید بدانیم که پیرو پیامبر کیست، زیرا هنگامی که حکمی از جانب حق نازل شود.
علم تفصیلی است این کاندر امور
تابع معلوم باشد در ظهور
هوش مصنوعی: این علم، دانشی است که در آن جزئیات بهطور شفاف و واضح در امور مشخص میشود و بر اساس اطلاعات موجود قابل درک است.
نه چنان علمی که قبل از خلق بود
در مقام عینی و جمعِ وجود
هوش مصنوعی: علمی که پیش از آفرینش وجود داشت، به آن معنا نیست که در دنیای واقعی و به شکل عینی وجود داشته باشد.
بود معلوم اندر آن اشیاء تمام
سابق از ایجادشان بر وصف و نام
هوش مصنوعی: در آن اشیاء، همه چیز از قبل مشخص بوده است؛ پیش از اینکه به وجود بیایند، ویژگیها و نامهایشان مشخص بود.
این چنین علمی ز موجودات او
نیست کس را هیچ غیر از ذات او
هوش مصنوعی: هیچکس جز ذات پروردگار به چنین دانشی از موجودات دسترسی ندارد.
علم تفصیلی بود بعد از وجود
کآید این اشیاء ز غیب اندر شهود
هوش مصنوعی: علم جزئی و تفصیلی، پس از وجود، به عالم میآید. این علم باعث میشود که اشیا از عالم غیب به عالم شهود و مشاهده تجلی پیدا کنند.
داند این تفصیل را تا انتها
آن چنان که بود دانا ز ابتدا
هوش مصنوعی: او به خوبی میداند که این داستان چگونه آغاز و چگونه به پایان میرسد، همانطور که فردی آگاه از ابتدا همه جزئیات را میشناسد.
پیش او باشد مساوی قبل و بعد
تا که دارد رنگ نحس و رنگ سعد
هوش مصنوعی: پیش او، زمان و شرایط خوب و بد هیچ تفاوتی ندارند، زیرا او به رنگ شوم و خوب توجه دارد.
خواجه خود داند غلامش بِخْرد است
در موارد یا سفیه و فاسد است
هوش مصنوعی: مرد دانا خود میداند که بندهاش در چه مواردی عاقل است و در چه مواردی نادان یا فاسد.
لیک او را در رجوع خدمتی
می نماید امتحان هر نوبتی
هوش مصنوعی: اما او را در بازگشت، امتحان هر بار خدمت به او انجام میشود.
تا نگوید گر سفیه و ابله است
ظل عون خواجه بر من کوته است
هوش مصنوعی: اگر کسی احمق و نادان باشد، بلافاصله نمیتوان به او اعتماد کرد و در نتیجه حمایت و کمک من از او کم رنگ خواهد شد.
ور کسی را بیشتر بخشد نوا
ناید او اندر خروش و ماجرا
هوش مصنوعی: اگر کسی به دیگران بیشتری عطا کند، او در هیاهو و حوادث زندگی آرامش نخواهد داشت.
گفت تا دانیم تابع بر رسول
کیست، یعنی چیست اندازة عقول
هوش مصنوعی: در این بیت، گفته میشود که برای شناختن پیروان واقعی پیامبر، نیاز است بدانیم که عقلها چه اندازهای دارند و چگونه میتوانند به درک حقیقت نائل شوند. در واقع، به عمق فهم افراد و تواناییهای ذهنی آنها اشاره شده است.
از کسی که باز گردد ز ارتداد
زین تحول بر عقب ها نامراد
هوش مصنوعی: کسی که از بیدینی به ایمان بازگردد، به خاطر این تغییرات در زندگیاش، به سرنوشت ناگواری دچار نخواهد شد.
بس کبیر است آن به محجوبین و شاق
که گرفتارند بر کذب و نفاق
هوش مصنوعی: این جمله به معنای این است که افرادی که در دنیای باطل و نفاق غرق شدهاند، با وجود اینکه در مرتبهای بالا قرار دارند، باید به حال خود افسوس بخورند و آگاه باشند که در حقیقت گمراهاند.
جز بر آن کو را هدایت کرد حق
نیست انکارش ز امر ماسبق
هوش مصنوعی: تنها کسی که خداوند او را هدایت کرده، حق دارد که مورد انکار قرار نگیرد و این امر از قبل مشخص است.
حق کجا ضایع کند ایمان کس
یا رسولش کاصل ایمان است و بس
هوش مصنوعی: خداوند هرگز ایمان کسی را ضایع نکرده است، زیرا ایمان به او و پیامبرش تنها و تنها به خاطر خود اوست.
اوست بر مردم رئوف و هم رحیم
رهنما هم بر صراط مستقیم
هوش مصنوعی: او بر مردم مهربان و بخشنده است و همچنین راهنمایی میکند آنها را به مسیر درست و مستقیم.
تا به اینجا گر که میدانی کلام
بود تفسیری به قدر فهم عام
هوش مصنوعی: اگر تا اینجا به خوبی متوجه شدهای، صحبتهای من فقط به اندازه درک عموم است.
نک شنو گر هیچ داری قلب و عین
تا کنم تحقیق خاص از قبلتین
هوش مصنوعی: اگر چیزی داری که به قلب و چشم مربوط میشود، به حرف من گوش کن تا بتوانم از این امر خاص تحقیق کنم.
بر دو قسم است احتجاب ای پاک دلق
یک به خلق از حق و هم بالحق ز خلق
هوش مصنوعی: دو نوع پردهپوشی وجود دارد، ای دلقی پاک: یکی آن است که از مردم در برابر حق پنهان میمانی و دیگری آن است که از حق در برابر مردم مستتر هستی.
بالحق از خلق آنکه دارد احتجاب
داند آن تحویل اول را صواب
هوش مصنوعی: البته، مفهوم این بیت به این ترتیب است که تنها کسی که از مردم جدا شده و در پس پردهای مانده است، میتواند بهترین و درستترین وضعیتی را که در آغاز وجود داشته، درک کند.
کآن ز کعبه سوی بیت المقدس است
صورت معراج قلب اقدس است
هوش مصنوعی: چون به کعبه نگاه میکنیم، به سوی بیت المقدس نیز منتقل میشویم؛ این تصویر، تجلی قلب پاک و مقدس است.
از مقام قلب و سِر، مرد شهود
جانب روح و خفی دارد صعود
هوش مصنوعی: مردان حقبین و آگاه از مقام قلب و اسرار با توجه به روح و باطنیات، به سمت کمال و ارتقاء میروند.
هست تحویل دوم بر کعبه باز
عود سوی قلب نزد اهل راز
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره به این است که تغییر و تحولاتی در مسیر روحانی و معنوی رخ میدهد و افرادی که به عمق معانی و رازها پی میبرند، باید به قلب خود و احساسات درونیشان توجه کنند. به نوعی باید خود را به منبع اصلی عشق و گرما برگردانند.
حال تمکین و استقامت ز اقتضا
اینست اندر دعوت خلق از خدا
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که در دعوت مردم به سوی خدا، باید مانند کسی که از موقعیت خود آگاه است، صبر و استقامت نشان دهی. به نوعی، حال و احوال انسان باید متناسب با دعوت و مسئولیتش باشد.
این شهود جمع در تفصیل بود
باز هم تفصیل در جمع وجود
هوش مصنوعی: وجود این شهود به صورت یکپارچه و کلی است، اما در عین حال میتوان آن را به جزئیات تقسیم کرد و این جزئیات نیز در کلیت آن قرار دارند.
نیست اینجا احتجاب از حق به خلق
هم به حق از خلق ای پاکیزه دلق
هوش مصنوعی: ای دل پاک و پاکیزه، بین که در اینجا نه از حق پنهانی وجود دارد و نه از خلق، بلکه همه چیز در نور حق روشن است و حق با خلق خود در ارتباط است.
این نزول آمد مگر بعد از عروج
صد تبارک زین ورود و زآن خروج
هوش مصنوعی: این فرود آمدنش، شاید ناشی از صعودی باشد که قبلاً رخ داده است. چه خوب است این ورود و آن خروج!
بعد بعد از قرب نزد اهل دل
این بود گر هیچ باشی منتقل
هوش مصنوعی: بعد از نزدیک شدن به خداوند، در نظر اهل دل اینگونه است که اگر حتی به اندازهای ناچیز باشی، همواره در حال پیشرفت و انتقال به مراحل بالاتر هستی.
این بسی بر واصلان آید گران
کآید اندر فرق از جمعی چنان
هوش مصنوعی: این موضوع برای افرادی که به حقیقت و وصال رسیدهاند، بسیار سنگین و دشوار است، زیرا از جمعی خاص و خاصیتهای آنها به شدت تحت تأثیر قرار میگیرند.
همچو محتاجی که ره یابد به گنج
چون شود زآن دور بهر اوست رنج
هوش مصنوعی: همانطور که شخصی که به گنجی دست پیدا میکند، برای او مسیر دور و چالشها تماماً ارزشمند میشود، به همین ترتیب رنج و سختیها برای او معنی و اهمیتی ویژه پیدا میکند.
بر گمانش سعی او باطل شده
بعد شاهی خوار و مستأصل شده
هوش مصنوعی: او فکر میکرد که تلاشهایش بیثمر شده و اکنون در وضعیتی سخت و ناامید قرار گرفته است.
یا چو مشتاقی که یابد وصل یار
چون به هجر افتد شود بس بی قرار
هوش مصنوعی: مانند کسی که به شدت منتظر دیدار محبوبش است، وقتی که از او جدا میشود، بسیار بیقرار و ناآرام میشود.
افتراقی دید بعد از اجتماع
گشت ظنّش زآن مساعی بر ضیاع
هوش مصنوعی: پس از این که به جمعی از مردم پیوست، تردید و اختلافی در او پدید آمد، او به تلاشها و کوششهایی که کرده بود، ظن و گمان منفی پیدا کرد.
این بشارت واصلان را بس بجاست
که نه ضایع اجر و ایمان شماست
هوش مصنوعی: این خبر خوش برای رسیدگان به حقیقت مناسب است که اجر و ایمان شما هیچگاه هدر نمیرود.
فرقۀ ثانی ز اهل احتجاب
هست ایشان را به ظاهر انتساب
هوش مصنوعی: دستهای از افراد به خاطر نقاب پوشیدن و مخفی بودنشان، به ظاهر به جمعی دیگر نسبت داده میشوند.
بس مقیّد در عمل بر صورتند
زآن تحوّل بیخبر از علّتند
هوش مصنوعی: بسیاری از مردم فقط به ظاهر کارها توجه دارند و از علت و انگیزه واقعی آن بیخبرند.
حکمت تحویل نشناسند باز
کز چه رو بر کعبه کرد اندر نماز
هوش مصنوعی: چرا که حکمت و درک عمیق را نمیشناسند، بنابراین نمیدانند که چرا در نماز به سوی کعبه میگرایند.
بر گمانشان فعل اول باطل است
صحت اندر فعل ثانی حاصل است
هوش مصنوعی: بر اساس تصورات آنها، عمل اول ناشایست و بیاعتبار است، در حالی که در عمل دوم، صحت و درستی به دست میآید.
بد بر ایشان شاق بطلان عمل
بهر نفی آن تو هم وآن زلل
هوش مصنوعی: عمل بد بر آنها سخت و دشوار است، زیرا نفی آن عمل، نادرستی و اشتباهات تو نیز به همراه دارد.
گفت ضایع نیست اعمال قدیم
زآنکه الله است و دور از وهم و بیم
هوش مصنوعی: کارهای گذشته هیچگونه خسرانی ندارند، زیرا خداوندی هست که فراتر از تصور و ترس است.
او رئوف است از پی شرح صدور
هم پی رفع حجاب از فضل و نور
هوش مصنوعی: او مهربان است و به دنبال توضیحی درباره صدور و همچنین رفع پردهها از فضیلت و نور میباشد.
بر بقا بعد از فنا شد در مقام
رأفتش بر فرقۀ اولی تمام
هوش مصنوعی: بعد از نابودی و زوال، او با رحمت و محبتش، به گروه اولی برتری و مقام داد.
فرقۀ ثانیه هم از رأفتش
مستفیدند از رسوم طاعتش
هوش مصنوعی: گروه دوم نیز از محبت و رحمت او بهرهمند میشوند و از آداب و رسوم اطاعت او بهرهبرداری میکنند.
هم رحیم است او که در قوس صعود
قوم اولی را دهد سیر وجود
هوش مصنوعی: او رحمتی دارد که در مراحل ترقی، قوم اولی را به سمت وجود و هستی خود رهنمون میشود.
فرقۀ ثانی هم از وی کامیاب
در عمل باشند در یوم الحساب
هوش مصنوعی: گروه دوم نیز در روز قیامت در عمل خود موفق خواهند بود.
می نماید از ره رحمت قبول
سعیشان را در فروع و در اصول
هوش مصنوعی: او به خاطر رحمتش، تلاشهای آنها را در مسائل فرعی و اصولی میپذیرد.